Uzasadnienie
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. D., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...].
W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę S. własności nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...], zajętej pod drogę publiczną ul. [...], stanowiącą w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność E. P., K. K. i M. K. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że w dniu [...] grudnia 1998 r. nieruchomość oznaczona jako działka geodezyjna nr [...] o powierzchni [...] ha stanowiła własność E. P. oraz K. K. i M. K. Nieruchomość tę w dniu 10 listopada 1999 r. - na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. A Nr [...]) - nabyli K. i M. małżonkowie D. W dniu 31 grudnia 1998 r. część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] ha była zajęta pod drogę publiczną - gminną ulicę [...] i znajdowała się we władaniu Gminy S. Wypełniało to przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) i uzasadniało wydanie decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości przez gminę.
Od powyższej decyzji odwołanie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł M. D. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2001r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2001 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, iż organ wojewódzki nie zapewnił w postępowaniu udziału wszystkim jego stronom, oraz iż nie udokumentował sprawowania władztwa nad nieruchomością przez podmiot publiczny.
Wojewoda [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę S. własności w/w nieruchomości.
W wyniku odwołania M. D., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w uzasadnieniu wskazując na konieczność udokumentowania publicznego władztwa nad tą nieruchomością.
Wojewoda [...], po kolejnym rozpatrzeniu sprawy i uzupełnieniu materiału dowodowego - działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę S. własności nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...], zajętej pod drogę publiczną ul. [...], stanowiącą w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność E. P., K. K. i M. K. Wojewoda stwierdził, że stosownie do dyspozycji art. 73 ust 1 nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego.
Artykuł ten wskazuje trzy przesłanki warunkujące uwłaszczenie podmiotów publicznoprawnych, które musiały być łącznie spełnione w dniu 31 grudnia 1998 r.:
- 1. zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną,
- 2. pozostawanie nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,
- 3. brak przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego.
Nie spełnienie którejkolwiek z tych przesłanek stoi na przeszkodzie uwłaszczeniu w tym trybie Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999r.
Wojewoda uznał, iż bezspornym w sprawie jest fakt, że nieruchomość oznaczona nr geodezyjnym [...] o pow. [...] ha położona w S. w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła współwłasność E. P. oraz K. i M. K. Dla przedmiotowej działki w Sądzie Rejonowym w S. urządzony był zbiór dokumentów [...].
Dnia 10 listopada 1999 r. umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...], nastąpiło przeniesienie własności nieruchomości oznaczonej nr geodezyjnym [...] o powierzchni [...] ha na rzecz K. i M. małżonków D. Ponadto, nie budzi wątpliwości fakt, iż ulica [...] w S. w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła drogę publiczną, albowiem wymieniona została w załączniku Nr [...] - wykaz dróg lokalnych miejskich do uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych i miejskich w województwie [...] (Dz. Urz. Woj [...] Nr [...], poz. [...])
O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...] zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy w S. z dnia [...] stycznia 1986 r. ogłoszoną w Dz. Urz. Woj [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...] marca 1986 r. przedmiotowa nieruchomość znajduje się w liniach rozgraniczających ulicę [...] w S. W celu wydzielenia tej nieruchomości w granicach zajęcia pod ulicę [...] został opracowany przez wnioskodawcę projekt podziału geodezyjnego działki Nr [...].
Wojewoda stwierdził też, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż w okresie przed 31 grudnia 1998 r. nieruchomością - w imieniu Gminy S. - władało Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o. w S. Z materiału dowodowego wynika, iż władztwo to polegało na utrzymaniu drogi, a w szczególności na bieżącym jej odśnieżaniu (oświadczenie vice Prezesa w/w firmy).
Ponadto na ul. [...] wykonywane było profilowanie za pomocą równiarki drogowej (raport dzienny z wykonania roboty, umowa Nr [...], załącznik do zlecenia z dnia 23 lutego 1998 r. [...] zawierający wykaz ulic na terenie miasta S. do profilowania).
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda uznał, że zostały spełniane w sprawie przesłanki wymienione w art. 73 ust 1 cyt. ustawy - dlatego też orzekł jak w sentencji.
Od decyzji organu I instancji odwołanie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł M. D., który zakwestionował ustalenia stanu faktycznego, na których oparte zostało rozstrzygnięcie w przedmiocie komunalizacji przedmiotowej części nieruchomości. Stwierdził, że nie istnieje decyzja, na podstawie której miałoby dojść do podziału nieruchomości stanowiącej jego własność. Działka, którą organ oznacza jako działka nr [...], stanowi całość z resztą nieruchomości nr [...] nabytej od poprzedników prawnych, za którą skarżący opłaca podatek i na którym utrzymywany jest trawnik, podobnie jak na pozostałej reszcie gruntu wokół domu. Nie ma na nim ulicy. Wskazana w decyzji Wojewody uchwała dotyczy projektu sieci dróg gminnych, a zatem nie reguluje stanu prawnego drogi. Ulica [...] w ogóle nie jest ulicą, a jedynie terenem (gruntem) pod przyszłą ulicę.
Skarżący nie wyklucza możliwości odstąpienia Gminie części swojej nieruchomości w formie cywilnoprawnej, jeżeli zajdzie taka potrzeba. Ponadto w decyzji komunalizującej grunt Wojewoda nie wspomniał o odszkodowaniu, co może wywołać nieodwracalne skutki prawne.
Po rozpoznaniu odwołania, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...].
Minister uznał, że w badanej przez niego sprawie zostały spełnione warunki określone w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., upoważniające Wojewodę [...] do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa oznaczonej w decyzji nieruchomości.
Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa nieruchomość położona w S. oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha (stanowiąca część działki nr [...] o pow. [...] ha), obręb [...], stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność E. P., K. K. i M. K., oraz miała urządzony zbiór dokumentów Zd. Nr [...].
W dniu 10 listopada 1999 r. została zawarta umowa mająca na celu przeniesienie własności nieruchomości nr [...] na rzecz K. i M. D. - a więc nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego.
Uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych i miejskich w województwie [...] (Dz. Urz. Woj. [...] nr [...], poz.[...]) ul. [...] została zaliczona do dróg gminnych.
Poza tym przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznoprawnym, gdyż Gminą S. sprawowała faktyczne władztwo nad nią.
W aktach sprawy znajduje się oświadczenie Prezesa [...] Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w S., z którego wynika, iż ul. [...] podlegała bieżącemu utrzymaniu drogi, w szczególności odśnieżaniu - na mocy umów zawartych przez [...]P[...] z Gminą S. Fakt odśnieżania ul. [...] przez [...]P[...] potwierdza również skarżący w odwołaniu.
Ponadto na ul. [...] wykonano w 1998 r. profilowanie nawierzchni, zgodnie z umową z dnia 4 lutego1998 r.
Dodatkowo w aktach sprawy znajduje się pismo Zakładu Energetycznego B. z dnia 21 sierpnia 2003 r., z którego treści wynika, iż lampy oświetlenia ulicznego przy ul. [...] są podłączone do urządzenia pomiarowego przy ul. [...]-Stacja Transformatorowa nr [...] nr licznika [...], a dołączone do akt sprawy faktury za energię elektryczną poświadczają wnoszenie przez Urząd Miasta i Gminy w S. opłat z tytułu oświetlenia ul. [...].
Minister dodał, że podnoszona w odwołaniu okoliczność, iż skarżący sam odśnieżał chodnik nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 1996r. nr 132, poz. 622 ze zm.) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości.
W kwestii odszkodowania Minister poinformował, że będzie ono ustalane w odrębnym postępowaniu, na wniosek właściciela złożony do dnia 31 grudnia 2005 r.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. D. - podnosząc zarzut naruszenia prawa przez niezgodne z rzeczywistym stanem ustalenie, iż ulica [...], to droga publiczna, Dodał, że organy nie odniosły się do podnoszonej przez niego kwestii, iż droga to obiekt budowlany, na wykonanie którego musi być udzielone pozwolenie. Takiego pozwolenia na budowę ulicy [...] nie było i nie ma. Jest to tylko pas gruntu, na którym kiedyś być może powstanie ulica spełniająca wymogi techniczne i prawne. Uchwała nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz dróg lokalnych i miejskich w województwie [...], na mocy której ulica [...] została zaliczona do dróg gminnych (na co powołują się organy) nie przesądza o istnieniu ulicy. Nie jest prawdą, że przedmiotowa część działki była poddana profilowaniu.
Organy bezkrytycznie przyjęły twierdzenia Gminy i Przedsiębiorstwa [...], a odmówiły wiary twierdzeniom skarżącego nie wyjaśniając przyczyn takiego postępowania. Zwykłe oględziny dają podstawę do stwierdzenia, że działka oznaczana nr [...] posiada naturalne ukształtowanie (ukos) i nigdy nie była profilowana. Ponadto naruszono przepisy prawa procesowego przez nie zawiadomienie o postępowaniu poprzednich właścicieli nieruchomości. Poza tym postępowanie prowadzono z uchybieniem terminów, o jakich mowa w art. 35 kpa
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, gdyż w jego ocenie skarga jest nietrafna – albowiem z akt sprawy ewidentnie wynika, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.,
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/WA 703/04 oddalił skargę M. D. uznając, że nie ma on interesu prawnego, a tym samym nie służy mu przymiot strony - gdyż nie był on właścicielem przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej M. D., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 2016/06 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie uznając, że skarżący ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa - wynikający z zawartej umowy kupna- sprzedaży. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę z udziałem wszystkich stron postępowania winien rozpoznać merytorycznie skargę M. D. i ocenić jej zasadność.
Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę S. własności w/w nieruchomości.
Sąd w całości podzielił stanowisko organów, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".
Z treści zaskarżonych do Sądu decyzji, jak również z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, bezspornie wynika, iż ulica [...] w S. w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła drogę publiczną - była wymieniona w wykazie dróg lokalnych miejskich stanowiącym załącznik do uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych i miejskich w województwie [...].
Ponadto - zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...] – przedmiotowa nieruchomość znajduje się w liniach rozgraniczających ulicę [...] w S., zaś w celu wydzielenia tej nieruchomości w granicach zajęcia pod ulicę [...] został opracowany projekt podziału geodezyjnego działki.
Poza tym, przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznoprawnym, gdyż Gminą S. sprawowała faktyczne władztwo nad nią wykonując swoje obowiązki wynikające z art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.).
Fakt ten potwierdzają - załączone do akt sprawy - zawarte umowy, pismo Zakładu Energetycznego, oświadczenie vice Prezesa [...] Przedsiębiorstwa [...] Spółka z o.o. w S., raport dzienny oraz załącznik do zlecenia – dotyczące odśnieżania, profilowania nawierzchni oraz ponoszenia kosztów oświetlenia ulicy [...].
Konkludując, stwierdzić należy, że decyzja Ministra Infrastruktury -utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] - jest prawidłowa.
Minister wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadnił swoją decyzję – zyskując całkowitą aprobatę Sądu
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).