Uzasadnienie
I SA /Wa 942/05
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1. k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku M. B., utrzymało w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. [...] z dnia [...]grudnia 1989 r. nr [...], orzekającej o sprzedaży D. i B. S. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium powołało się na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] października 1994 r. nr [...], która stwierdziła, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1968 r. – odmawiająca ustanowienia na rzecz dotychczasowych właścicieli S. i A. małżonków B. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego nieruchomość [...] położoną przy ulicy [...], o powierzchni [...] m kw., w określonej w aktach notarialnych części dotyczących lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...] i [...] wydana została z naruszeniem prawa a w pozostałej części jest nieważna. Decyzja ta także stwierdziła nieważność orzeczenia administracyjnego Ministra Gospodarki Komunalnej w części, nieobejmującej substancję przekazaną we władanie i własność innych osób.
Zdaniem Kolegium stwierdzenie wydania decyzji opartej na przepisach dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) oznacza, że Skarb Państwa wprawdzie wadliwie, lecz skutecznie nabył własność określonych lokali. Decyzja ta jednak nie przywraca tytułu do lokali właścicielom nieruchomości [...] a zatem nie stanowi źródła ich interesu prawnego legitymującego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokali. Stroną zaś postępowania administracyjnego, w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a., dotyczącą sprzedanego lokalu może być ten, czyjego interesu prawnego to postępowanie dotyczy.
Przedstawione stanowisko Kolegium oparło na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m. in. na wyroku z dnia 7 listopada 2001 r. (sygn. akt I S.A. 505/00 niepubl.)w którym Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności usuwa decyzję z obrotu prawnego – i nie tylko przywraca stan poprzedni, lecz znosi jej skutki – natomiast stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.) nie niweczy skutków i nie przywraca stanu poprzedniego, gdyż decyzja – chociaż wadliwa – pozostaje w obrocie prawnym. Stwierdzenie zatem wydania decyzji dekretowej z naruszeniem prawa oznacza, że Skarb Państwa – wprawdzie wadliwie, lecz skutecznie nabył własność lokali. Skoro zatem decyzja dekretowa w stosunku do której stwierdzono, że została wydana z naruszeniem prawa nie przywraca tytułu właścicielom nieruchomości [...], nie stanowi ona źródła ich interesu prawnego legitymującego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokali.
W takiej sytuacji Kolegium uznało, że ponieważ wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu nr [...] przy ulicy [...] pochodził od osoby nieuprawnionej, to wszczęte postępowanie – jako bezprzedmiotowe – podlegało umorzeniu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. B. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] września 2002 r. zarzucając jej naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. i stojąc na stanowisku, że posiada interes prawny do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje poprzednie stanowisko.
W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się – z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało uznać za zasadną co w konsekwencji prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W niniejszej sprawie istota zagadnienia sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji, gdy właściciele gruntów [...] w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego), odzyskali część lokali, które nie zostały sprzedane a w części dotyczącej sprzedanych lokali stwierdzono, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa, są stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokali, tzn. czy mają interes prawny – w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. – do wszczęcia tego postępowania.
Należy odnotować, że pierwotnie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego a następnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w tego rodzaju sprawach prezentowały pogląd o braku przymiotu strony byłego właściciela nieruchomości [...] lub jego następcy prawnego w postępowaniu nadzorczym w stosunku do decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste nabywcy lokalu mieszkalnego i w związku z tym zapadały w Sądach wyroki oddalające skargi wnoszone przez wnioskodawców.
Jednakże już od końca roku 2003 można było odnotować orzeczenia prezentujące całkowitą zmianę wspomnianej linii orzeczniczej i to nowe orzecznictwo obecnie stało się już ugruntowane.
Wg zatem aktualnego - w tej materii - orzecznictwa sądowo-administracyjnego postępowanie nadzorcze w stosunku do decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego i sprzedaży lokalu może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli nieruchomości [...], gdyż korzystne dla nich w tej sprawie rozstrzygnięcie spowoduje aktualność ich roszczeń związanych z cytowanym wyżej dekretem z dnia 26 października 1945 r. Późniejsza zaś sprzedaż lokalu w danym budynku i oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste były skutkiem kolejnych decyzji, wydawanych w innych sprawach administracyjnych a nie skutkiem decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej.
Stąd też dawni właściciele gruntów [...], jak również ich następcy prawni, swój interes prawny w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym, opierają na tym (aczkolwiek wprost tego nie wskazują), że w razie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu okoliczność ta otwierać im to będzie drogę do ewentualnego wzruszenia umowy sprzedaży.
Warunkiem zaś dochodzenia w/w roszczeń dekretowych jest wynik postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji o sprzedaży lokali.
Podzielając zatem powyższy pogląd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając że zaskarżona decyzja narusza przepis art.7, 28, 77 i 80 k.p.a. - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.