Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r., nr [...], mocą której odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1954 r. odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] w W..
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Prezydium Rady Narodowej W. orzeczeniem z dnia [...] października 1954 r. odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr [...].
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wskazanego orzeczenia wystąpili B.O. i W.K., następcy prawni dawnego właściciela tej nieruchomości – H.W..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dwukrotnie odmówiło stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia wskazując, że dotychczasowy właściciel tej nieruchomości – H.W. nie złożył w terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Po raz pierwszy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1294/00. Sąd zlecił wówczas organowi ustalić, jaki dokument został usunięty z akt oraz sprawdzić, czy ewentualny wniosek H.W. nie został odnotowany we właściwym rejestrze.
Kolejne decyzje Kolegium z dnia [...] marca 2002 r. i z dnia [...] lipca 2002 r. zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2004 r., sygn. akt I SA 2204/02. Tym razem, w ocenie Sądu, organy pominęły wytyczne NSA odnoszące się do ustalenia, jaki dokument został usunięty z akt sprawy.
W dalszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2006 r. odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...] października 1954 r.
W dniu 11 grudnia 2006 r. P.L. i D.L. (następcy prawni B.O.) wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną ostateczną decyzją z dnia [...] września 2006 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wznowiło postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. - powołując w podstawie prawnej art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 kpa, odmówiło uchylenia decyzji z dnia [...] września 2006 r. uznając, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kolegium, decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Organ stwierdził, że były właściciel nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Ustaleń organu nie podważyli następcy prawni byłego właściciela ani wnioskodawcy wznowienia postępowania zakończonego decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego. W ocenie organu o fakcie istnienia wniosku dekretowego nie świadczą załączone do wniosku dokumenty dotyczące odbudowy budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie, ani też oświadczenie H. W. z dnia [...] sierpnia 1947 r. Odnosi się ono bowiem wyłącznie do kwestii budynku, a nie zawiera w swej treści żądania przyznania prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Pomimo, że decyzja z dnia [...] września 2006 r. była obarczona wadą, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, to orzeczenie to nie mogło być uchylone. W wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli P.L. i D.L.. Skarżący zarzucili wydanym decyzjom naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez uznanie, że wniosek musiał być w formie dokumentu pisemnego oraz poprzez nieustalenie w jakiej dacie gmina W. objęła w posiadanie przedmiotową nieruchomość, a także naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, a nadto niewykonanie wytycznych zawartych w wyroku z dnia 2 listopada 2004 r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że H.W. był czynnym, aktywnym posiadaczem nieruchomości i jest nieprawdopodobne by nie zgłosił on wniosku o zachowanie własności. W ocenie skarżących organ nie przeprowadził należycie postępowania dowodowego, w tym nie zbadał akt w archiwum, które wskazują, że dawny właściciel musiał ubiegać się o zachowanie własności czasowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 403/08 oddalił przedmiotową skargę uznając, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie naruszają prawa w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia.
Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 880/09, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez P.L. i D.L., uchylił wyrok z dnia 1 kwietnia 2009 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z niezakwestionowanych skutecznie ustaleń stanu faktycznego wynika, iż byli właściciele gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nie złożyli wniosku o ustanowienie własności czasowej. Postępowanie zwykłe zakończone orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1954 r. zostało zatem wszczęte bez wniosku byłych właścicieli tego gruntu. Z treści art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wynika natomiast, iż postępowanie w sprawie przyznania prawa zabudowy lub prawa wieczystej dzierżawy mogło być wszczęte tylko i wyłącznie na wniosek dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych. Oznacza to, że postępowanie takie nie mogło zostać wszczęte bez wniosku, czyli z urzędu.
Tym samym Sąd uznał, że brak było podstaw do orzeczenia w oparciu o art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 kpa, że w wyniku wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1954 r. mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej. Rozważenia bowiem wymagała kwestia, czy wobec braku wniosku dotychczasowego właściciela gruntu orzeczenie z dnia [...] października 1954 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona chociaż z innych względów niż w niej podniesiono. Należy mieć na uwadze, że w sprawie wypowiedział się, po raz kolejny, Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 21 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 880/09 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 403/08 oddalający skargę. W uzasadnieniu swojego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraził ocenę, że postępowanie zwykłe zakończone orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej W. z [...] października 1954 r. zostało wszczęte bez wniosku byłych właścicieli objętej orzeczeniem nieruchomości [...] przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Ponieważ postępowanie takie nie mogło toczyć się z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny tym samym uznał, że brak było podstaw do orzeczenia w oparciu o art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 kpa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozważenia wymaga kwestia czy wobec braku wniosku dotychczasowego właściciela gruntu orzeczenie z [...] października 1954 r. nie zostało wydane w rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy zatem uznać, że w ustalonym na datę wyrokowania przez Naczelny Sąd Administracyjny tj. na 21 kwietnia 2010 r. stanie faktycznym byli właściciele nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nie złożyli wniosku o ustanowienie własności czasowej o jakim stanowi art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1954 r. Postępowania takie nie mogło zostać wszczęte bez wniosku czyli z urzędu. W sytuacji gdy zostało wszczęte bez wniosku winno być umorzone jako bezprzedmiotowe. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie orzeczeniem z [...] października 1954 r. organ właściwy odmówił przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], a wiec wydał orzeczenie merytoryczne mimo, że postępowanie nie powinno być w ogóle wszczęte wobec nie złożenia wniosku dekretowego.
Rozważenia więc wymaga czy wobec braku wniosku dotychczasowego właściciela gruntu orzeczenie z [...] października 1954 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi postawę stwierdzenia nieważności orzeczenia dotkniętego taką wadą, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Uzasadniałoby to wydanie przez organ orzekający w postępowaniu wznowieniowym decyzji o treści przewidzianej w art. 151 § 1 pkt 2 kpa, czyli uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] września 2006 r. nr [...] i stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z [...] października 1954 r. odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości [...]. Uchylenie przez Sąd zaskarżonych orzeczeń odmawiających uchylenia decyzji z [...] września 2006 r. ma taki skutek, że postępowanie wznowieniowe co do rozstrzygnięcia istoty sprawy toczy się od nowa i strony mogą zgłaszać wszelkie wnioski i dowody na potwierdzenia swoich stanowisk.
Zainteresowani mogą więc również wykazywać, że byli właściciele nieruchomości [...] złożyli wniosek o ustanowienie własności czasowej a organ obowiązany jest przeprowadzić w tym zakresie postępowanie, którego wyniki uwzględnia w treści swojego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając więc po raz kolejny sprawę organ uwzględni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powołanym wyroku z 21 kwietnia 2010 r. oraz w niniejszym uzasadnieniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200, ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.