Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania L.R., decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] o odmowie przyznania L. R. zasiłku okresowego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
L. R. zwrócił się wnioskiem z dnia [...] września 2015 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie zasiłku okresowego i celowego na zakup opału, butli gazu oraz pokrycia opłaty za faktury za prąd i zakup leków, uzasadniając swoje wnioski przewlekłą chorobą, braku jakiegokolwiek dochodu oraz brakiem pomocy ze strony rodziny - matki z powodu jej ciężkiej choroby.
Decyzjami z dnia [...] września 2015 r., nr [...] przyznano zainteresowanemu zasiłek celowy na miesiąc wrzesień, w wysokości [...] zł oraz nr [...] przyznano świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jednorazowo, w miesiącu wrześniu 2015 r.
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] odmówił L. R. przyznania zasiłku okresowego. Powodem odmowy pomocy był brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym oraz brak dokumentacji lekarskiej stwierdzającej, iż istniejące schorzenie jest przewlekłe i uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że L. R. nie czyni żadnych starań celem poprawy trudnej sytuacji materialnej, nie wykorzystuje własnych zasobów i możliwości. Skarżący jest właścicielem budynku jednorodzinnego o pow. [...] m2 w miejscowości [...], w którym obecnie zamieszkuje wraz z dorosłym synem P. oraz współwłaścicielem (z byłą żoną) domu jednorodzinnego o pow. [...] m2 w miejscowości [...], w którym od ponad roku nikt nie zamieszkuje. Uregulowanie prawne tej sytuacji miałoby wpływ na sytuację materialną, pozwoliłoby na wynajem powyższego budynku, a tym samym osiąganie dochodu.
Organ stwierdził, że wnioskodawca nie jest zainteresowany podjęciem zatrudnienia. Ubiegał się o przyznanie świadczenia rentowego z ZUS, lecz otrzymał decyzje odmowną. Również w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], nie został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Ponadto organ stwierdził, iż ze strony Ośrodka objęty jest comiesięczną pomocą finansową otrzymuje zasiłki celowe na zaspokojenie potrzeb bytowych oraz zasiłki z przeznaczeniem na zakup posiłku i żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".
Od powyższej decyzji L. R. wniósł odwołanie, podnosząc, że nie zgadza się z wydaną decyzją odmowną, ponieważ nie jest ona zgodna ze stanem faktycznym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163) – zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny odpowiadać okolicznościom uzasadniającym udzielenie pomocy. Decyzje z reguły mają charakter uznaniowy i są wydawane po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 ustawy).
Zasiłek okresowy - jak wynika z art. 38 ust. 1 ustawy - przysługuje w szczególności, ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego dla osób, których dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego.
Art. 4 ustawy nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i lntegracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art.11 ust. 2 ustawy).
W przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia (art. 12 ustawy).
Zdaniem Kolegium, dla przyznania pomocy społecznej istotna jest kwestia współdziałania osoby spełniającej warunki do przyznania świadczenia z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji bytowej. Obowiązek w tym zakresie ustawodawca wyraził w art. 4 ustawy. Celem ustanowienia tego wymogu jest aktywizacja osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Wiąże się on z wszelkiego rodzaju aktywnością, podejmowaną przez uprawnionego do pomocy w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jako współdziałanie należy rozumieć gotowość i chęć podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z przedstawionych przez niego uzasadnionych propozycji mających na celu poprawę tej sytuacji.
L. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, nie posiada własnego żadnego źródła dochodu, jest osobą rozwiedzioną, posiada troje dorosłych dzieci. Zarejestrowany jest w PUP w [...] bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się z pomocy przyznanej przez GOPS w [...] (zasiłki celowe). Mieszka wspólnie z dorosłym synem, który świadczy ojcu nieregularną pomoc żywnościową. Wnioskodawca nie jest zainteresowany poprawą własnej sytuacji socjalno-bytowej, o czym świadczy fakt odmowy podpisania kontraktu socjalnego. Kilkakrotnie otrzymywał propozycje zawarcia kontraktu socjalnego. Świadczy to o braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym. Z akt sprawy wynika, że L. R. nadal nie uregulował sprawy współwłasności domu w [...]. W oświadczeniu o stanie majątkowym wskazuje na współwłasność z B. R. domu mieszkalnego o pow. [...] m2, domu mieszkalnego w miejscowości [...] (obecnie zamieszkuje z synem). Posiada działki w miejscowości [...] – [...] m2 oraz w [...] – [...] m2. Jest właścicielem samochodu marki [...] z 1999 r.
Zatem podjęcie działań w celu uregulowania stanu posiadanych we współwłasności domu mieszkalnego, pozwoliłoby na osiągnięcie dochodów z tego tytułu z wynajmu ewentualnie sprzedaży posiadanej nieruchomości.
Ponadto organ odwoławczy zauważył, że pomoc społeczna pełni funkcję wspomagania osób i rodzin w rozwiązywaniu trudności życiowych, w tym materialnych, ale niekoniecznie służy zaspokajaniu ich potrzeb w całości. Osoba ubiegająca się o pomoc winna podjąć własne działania w kierunku poprawy swojej sytuacji materialnej. Zainteresowany winien mieć świadomość, że wsparcie organu pomocy społecznej nie może stanowić sposobu na życie, na wyrównanie wszystkich niedostatków nawet o charakterze elementarnym. Pomoc społeczna pełni bowiem jedynie funkcję uzupełniającą w stosunku do własnych możliwości podopiecznych, którzy zobowiązani są do czynienia starań o rozwiązywanie swoich problemów życiowych przede wszystkim we własnym zakresie. Podopieczny nie może traktować wsparcia otrzymywanego od organu jako sposobu na życie i oczekiwać, że świadczenia z pomocy społecznej pokryją wszystkie jego potrzeby, ani też jako bezwarunkowego uprawnienia zależnego od jego woli.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]maja 2016 r., nr [...] L.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący uważa, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, w szczególności z naruszeniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., tj. art. 68 w zakresie prawa do ochrony zdrowia i art. 67 w zakresie prawa do zabezpieczenia społecznego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa, a w szczególności art. 3 ust. 1 i art. 7 pkt 6 ustawy. W skardze wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, 2) zwolnienie z kosztów postępowania sądowego, 3) przydzielenie obrońcy z urzędu, 4) wystąpienie przez Sąd do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o przesłanie do akt sprawy, 5) zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniósł, że decyzją nr [...] przyznano skarżącemu od dnia [...] sierpnia 2015 r. do dnia [...] sierpnia 2015 r. zasiłek okresowy w kwocie [...] zł, z powodu długotrwałej choroby ([...]). W dniu [...] września 2015 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie zasiłku okresowego z powodu przewlekłej choroby i pomocy celowej, ponieważ wcześniej przyznano tylko najniższą możliwą kwotę [...] zł zasiłku okresowego i było to jedynym źródłem utrzymania, co nie wystarczyło na leczenie.
Skarżący wskazał, że organ I instancji 3-krotnie odmawiał wnioskowanego świadczenia, a SKO w [...] 3-krotnie uchylało decyzje pierwszoinstancyjne. L. R. uważa, że w uzasadnieniach decyzji organu pomocy społecznej poświadczono nieprawdę, skarżącemu nigdy nie przedstawiano do zawarcia żadnego kontraktu socjalnego, podsuwano puste dokumentu do podpisu, że skarżący nie zgadza się na zawarcie tego kontraktu. Na pisemne zapytanie do GOPS [...], czy jest wskazane zawierać kontakt socjalny z osobami chorymi przewlekle, które z powodu choroby nie mogą podjąć działań by poprawić swoją sytuację skarżący nie otrzymał odpowiedzi. Dokumentacja medyczna stwierdzająca przewlekłą chorobę była dostarczana do GOPS [...] na bieżąco w latach 2014-2016. Stwierdzenie przez GOPS [...], że brak dokumentacji, że choroba skarżącego jest przewlekła jest kłamstwem i świadczy o braku kompetencji urzędnika, co do wykonywania przez niego tego zawodu.
Organ pomocy społecznej odmówił skarżącemu ubezpieczenia zdrowotnego które jest niezbędne by mógł się leczyć. Wysłano skarżącego do Urzędu Pracy by zarejestrował się jako bezrobotny, poszukujący pracy, co teraz jest wykorzystywane przeciw niemu, poprzez wskazanie, że jest zarejestrowany w urzędzie pracy, ale nie jest zainteresowany podjęciem pracy. Brak współdziałania z pracownikiem socjalnym jest kłamstwem. Podaje się, że skarżący może wynająć dom, który jest współwłasnością z byłą żoną i mieć dochody. To jest kłamstwem, ponieważ GOPS [...] zna prawdę. Dom jest umeblowany, wykończony, ale według prawa budowlanego jest w trakcie budowy, bez prawa do zamieszkania. Wymaga dalszego wkładu finansowego związanego z odbiorami budynku.
Skarżący podał, że budynek chcę w przyszłości uzdatnić by miał gdzie w normalnych warunkach mieszkać, a nie się go pozbyć. Wskazał, że z powodu choroby ten dom musiał też opuścić, ponieważ odłączono prąd, a pomocy w tym kierunku nie otrzymał. Obecnie mieszka w domu starym, w miejscowości [...]. Oświadczył, że żeby się umyć musi jechać do tego nowego domu w Naruszewie lub prosić siostrę o udostępnienie łazienki. Ustalenie organu, że w miejscowości [...] skarżący ma działki, to też nieprawda. Jest to jedna działka, pozostałość po gospodarstwie rolnym dziadka, na której znajduje się tam stary dom nienadający się do mieszkania bez generalnego remontu, który z czasem skarżący będzie musiał sprzedać by spłacić byłą żonę ze współwłasności domu w [...], który niedawno pobudował, jak był zdrowy.
L. R. wskazał, że w decyzjach GOPS i SKO podano, że skarżący jest właścicielem samochodu [...], co ma świadczyć, że nie znajduje się w trudnej sytuacji, jest też niewyjaśnione. Samochód jest współwłasnością z byłą żoną, skarżący nie jest właścicielem samochodu. Samochód kupił w 2004 r., gdy był zdrowy. Obecnie ma 17 lat i jego wartości jest mała. Poza tym jest niezbędny by skarżący mógł dojechać do lekarza, czy szpitala, ponieważ mieszka na wsi, a nie ma tu komunikacji. Skarżący zaznaczył, że jego choroba dotyczy narządu ruchu i nie pozwala normalnie funkcjonować by dojść np. do autobusu. Skarżący nie ma źródeł dochodu, jak to jest stwierdzane w decyzjach odmownych.
L. R. zarzucił, że SKO w [...] w zaskarżonej decyzji nie sprawdziło, czy GOPS [...] w swych decyzjach postąpił prawidłowo. Wydało decyzję opierając się tylko na uzasadnieniu decyzji GOPS [...]. Zaskakującym jest to że w czasie, gdy skarżący zwrócił się o pomoc celową zasiłek okresowy był przyznawany z powodu choroby przewlekłej. Wówczas, gdy jednocześnie wystąpił o pomoc celową i okresową, pomoc okresowa nie została przyznana i zaczęto przedstawiać przeróżne nieprawdziwe zarzuty. Świadczy to o tym, że urzędnik GOPS [...] podejmuje decyzję niezgodne z prawem i stanem faktycznym, ale według własnych prywatnych upodobań i nie działa na zasadach pomocy, ale na zasadach utrudnienia - utrudnia skarżącemu leczenie, a tym samym powrót do zdrowia by mógł normalnie funkcjonować, jak przed chorobą.
Skarżący uważa, że poprzez odmowę udzielenia mu pomocy okresowej, nie jest w stanie kontynuować leczenia. W związku z przewlekłą chorobą [...] skarżący ma od dawna skierowanie do [...] do szpitala do Instytutu [...], ponieważ leczenie u lekarza, który go leczy nie przynosi poprawy. Skarżący utrzymuje, że powinien być też na badaniach głowy, z powodu [...] w [...] w Szpitalu. Oczekuje na przyjęcie do szpitala do [...]. Nie jest mu udzielona pomoc by mógł leczenie normalnie kontynuować, co mogło by pomóc wyzdrowieć i funkcjonować normalnie, ponieważ choroba jest jego jedynym problemem, który go dotyczy od kilku lat.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując prezentowane w sprawie stanowisko. Dodatkowo organ wskazał, że podane w skardze argumenty nie mogły spowodować zmiany zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. adwokat [...] – pełnomocnik z urzędu podtrzymała stanowisko skargi. W uzupełnieniu podniosła, że sytuacja finansowa i osobista skarżącego - pomimo podejmowania przez niego leczenia - nie uległa poprawie od kilku lat. Wobec braku jakiegokolwiek dochodu skarżący nie ma możliwości uregulowania stanu prawnego posiadanych przez niego nieruchomości, ich najmu bądź ewentualnej sprzedaży. Co więcej, skarżący nie posiada środków finansowych nie tylko na uregulowane stanu prawnego nieruchomości, ale także na ich kompleksowy remont do stanu, w którym możliwy byłby najem bądź ich sprzedaż, a które sugerują organy w swych decyzjach. Z uwagi na brak dochodów skarżący nie ma obecnie także możliwości, by uzyskać kredyt na realizację tych zobowiązań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Sąd podziela stanowisko L. R., że wskazywana przez skarżącego jednostka chorobowa w postaci [...] ma charakter długotrwałej choroby, o której mowa w przepisach art. 7 pkt 6 i art. 38 ust. 1 ustawy. Skarżący przedłożył w tym zakresie zaświadczenia lekarskie z dnia [...] maja 2015 r. i z dnia [...] kwietnia 2016 r., z których wynika, że choroba ta ma charakter przewlekły i postępujący. Zatem tego rodzaju argument nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania przez Wójta Gminy [...] L. R. zasiłku okresowego, ponieważ przyznanie zasiłku okresowego może być uzasadnione istnieniem długotrwałej choroby, co wyraźnie wynika z treści art. 38 ust. 1 ustawy. Zasadnie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], oceniając zasadność wniosku skarżącego w postępowaniu odwoławczym, nie wskazywało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że powodem odmowy przyznania zasiłku okresowego jest brak spełnienia przesłanki istnienia długotrwałej choroby.
Trzeba mieć jednak na uwadze to, że głównym powodem odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku okresowego był brak współpracy L. R. z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej i odmowa zawarcia kontraktu socjalnego.
Trafnie wskazało SKO w [...], że zgodnie z art. 4 ustawy osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z przepisów art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy wynika bowiem, że polski model pomocy społecznej opiera się na założeniu, że to osoba fizyczna, która znajduje się w trudnej sytuacji życiowej ma podjąć działania zmierzające do wyjścia z tej sytuacji poprzez wykorzystanie swych uprawnień, zasobów (np. majątkowych) i możliwości do poprawy swej sytuacji życiowej. Rola pomocy społecznej koncentruje się natomiast na wspieraniu tychże osób w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, życiowym usamodzielnieniu się tychże osób oraz ich integracji ze środowiskiem.
Jak wynika z akt sprawy L. R. nie podejmuje żadnych działań mających na celu wykorzystanie swych uprawnień i zasobów celem poprawy swej sytuacji osobistej. Z pisma Urzędu Gminy w [...] i oświadczenia majątkowego z dnia [...] marca 2016 r. wynika, że L. R. jest właścicielem gruntu o pow. [...] ha, zabudowanego domem o pow. [...] m2, położonego w miejscowości [...] i współwłaścicielem wraz z byłą żoną B. R. gruntu o pow. [...] ha, zabudowanego domem mieszkalnym o pow. [...] m2, położonego w miejscowości [...]. Skarżący nie podejmuje działań mających na celu uregulowanie stanu prawnego majątku pozostałego po rozwodzie z żoną, mimo, że oświadczył, iż będzie wnosił sprawę do sądu o podział majątku (str. 3 kwestionariusza Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego z dnia [...] września 2015 r.). W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącego stwierdziła, że nie stać go na uregulowanie stanu prawnego nieruchomości.
Sąd zwraca uwagę, że w sprawach z zakresu prawa cywilnego inicjowanych przed sądem powszechnym strona może domagać się od sądu zwolnienia od kosztów sądowych w całości albo w części (art. 100 ust. 2 i art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2016 r. poz. 623). Strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się też ustanowienia adwokata lub radcy prawnego (art. 117 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Nie jest zatem tak, że tylko osoba posiadająca środki finansowe może dochodzić swych praw przed sądem powszechnym.
Poza sporem jest to, że L. R. posiada grunt o powierzchni niespełna [...] ha, lecz nie podejmuje żadnych działań w celu wydzierżawienia lub sprzedaży części tego gruntu. Wbrew temu co twierdzi pełnomocnik skarżącego stan techniczny budynku posadowionego na nieruchomości nie jest przeszkodą w jej zbyciu. Ta okoliczność ma znaczenie przy ustaleniu ceny sprzedaży nieruchomości. Skarżący twierdzi, że jest to majątek rodzinny, który odziedziczył po dziadkach i że jest przeznaczony dla syna P. (oświadczenie złożone do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy - k.37 akt sądowych).
Sąd nie kwestionuje osobistych planów skarżącego, co przyszłego przeznaczenia jego majątku, jednak przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, mającego z założenia wesprzeć świadczeniobiorcę w utrzymaniu się przez pewien okres (zasiłek okresowy) następuje ze środków publicznych i ma charakter uzupełniający względem możliwości samego świadczeniobiorcy. Wobec tego skoro skarżący podjął decyzję, że posiadany majątek przeznaczy dla syna, a nie na poprawę swej sytuacji majątkowej, to tym samym chce aby pomoc społeczna zastąpiła jego działania i dostarczyła mu środków na utrzymanie. Skarżący pomija jednak to, że takich zadań nie realizuje pomoc społeczna.
Trzeba mieć także na uwadze, że L. R., jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zajmuje bierną pozycję na rynku pracy. Uważa, że jego schorzenia uniemożliwiają podjęcie pracy. Sąd nie kwestionuje tego, że skarżący ma problemy zdrowotne z [...] ([...], [...]) i że wykonywanie przez niego ciężkiej pracy fizycznej nie mogłoby wchodzić w grę. Nie kwestionują tego także organy administracji. Skarżący nie ma jednak ustalonej przez specjalistów z zakresu medycyny niezdolności do jakiejkolwiek pracy, czy też pracy określonego rodzaju (odmowa przyznania stopnia niepełnosprawności – orzeczenie z dnia [...] stycznia 2016 r.). Ogólnie wiadomym jest natomiast, że nawet osoby z ustaloną niepełnosprawnością w stopniu lekkim są czynne zawodowo, wykonują prace odpowiednie do swych możliwości psychofizycznych. Z pkt III kwestionariusza Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. i pisma PUP w [...] z dnia [...] marca 2016 r. wynika, że skarżący ma ustalony profil w ramach którego może korzystać z form pomocy – programu Aktywizacja i Integracja, działań aktywizacyjnych, skierowania do zatrudnienia wspieranego u pracodawcy lub spółdzielni socjalnej, poradnictwa zawodowego), ma przygotowany Indywidualny Plan Działania, który w założeniu ma spowodować zwiększenie szans do powrotu na rynek pracy.
Skarżący nie jest jednak zainteresowany takimi formami promocji zatrudnienia. Utrzymuje, że pracy nie poszukuje, ze względu na stan zdrowia (oświadczenie z dnia [...] września 2015 r.). Jego aktywność ogranicza się do wizyt u doradcy klienta (Raport – aktywizacja osoby i historia kontaktów). Sąd zauważa, że skarżący jest osobą w średnim wieku (ur. [...] r.), ma pewne kwalifikacje (prawo jazdy) i możliwości (samochód osobowy), ma pewne doświadczenie w branży budowlanej. Wobec tego winien podjąć działania zmierzające w pierwszej kolejności do powrotu na rynek pracy. Nie jest wykluczone to, że współpraca z pracownikiem socjalnym i powiatowym urzędem pracy zaowocowałaby znalezieniem pracy odpowiedniej do jego sytuacji osobistej, a przede wszystkim zdrowotnej.
Jeżeli natomiast chodzi o odmowę zawarcia kontraktu socjalnego Sąd podziela stanowisko Kolegium, że ta okoliczność wystąpiła w niniejszej sprawie i mogła być podstawą do odmowy wnioskowanego świadczenia. Z pisma L. R. z dnia [...] października 2015 r. wynika, że skarżący chciał uzyskać informację czym jest kontrakt socjalny, w szczególności czy osoba przewlekle chora może zawrzeć kontrakt socjalny. W odpowiedzi z dnia [...] listopada 2015 r. (doręczonej skarżącemu w dniu [...] listopada 2015 r.) GOPS w [...] poinformował skarżącego o tym, jaki cel realizuje kontrakt socjalny, jaki ma on charakter i co zawiera. Pouczono też skarżącego, że odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może być podstawą odmowy przyznania świadczenia. Z pkt III kwestionariusza Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego z dnia [...] grudnia 2015 r. i oświadczenia z dnia [...] grudnia 2015 r. wynika, że skarżący odmówił zawarcia kontraktu socjalnego, uważa, że jego zawarcie ma sens, gdy umożliwi mu powrót do zdrowia.
Oczywistym jest to, że samo zawarcie kontraktu socjalnego nie spowoduje, że choroby skarżącego ustąpią. Kontrakt socjalny jest umową zawieraną pomiędzy stroną i pracownikiem socjalnym (art. 6 pkt 6 i art. 108 ust. 1 ustawy) mającą doprowadzić do określenia wzajemnych praw i obowiązków stron umowy, z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji osoby ubiegającej się o pomoc. Przy jego zawieraniu istotne znaczenie ma wiedza i doświadczenie pracownika socjalnego, który ma specjalistyczne przygotowanie zawodowe w celu pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli jednak skarżący nie ma zamiaru podjęcia próby sformułowania treści kontraktu socjalnego z udziałem pracownika socjalnego, to nie może posługiwać się argumentem, że zawarcie kontraktu socjalnego w jego sytuacji nie ma sensu. W takiej sytuacji nie może też dojść do przedstawienia skarżącemu kontraktu socjalnego do podpisu, ponieważ bez jego udziału nie ma możliwości określenia jego istotnych postanowień.
Odnosząc się do treści skargi Sąd uznał za bezzasadne zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów art. 67 i art. 68 Konstytucji RP. Pomoc społeczna nie jest instytucją prawa zabezpieczenia społecznego. Ta sfera pomocy państwa obejmuje system emerytalno-rentowy i system pomocy w razie bezrobocia. Pomoc społeczna nie jest elementem systemu ochrony zdrowia. Konstytucyjne podstawy pomocy społecznej znajdują się w przepisie art. 2 Konstytucji RP odwołującym się do zasad sprawiedliwości społecznej.
Jeżeli chodzi o wskazywane w skardze naruszenie przepisów art. 3 ust. 1 i art. 7 pkt 6 ustawy Sąd zwraca uwagę, że działanie pomocy społecznej opiera się na tzw. zasadzie pomocniczości. Celem pomocy społecznej nie jest bowiem zapewnienie świadczeniobiorcy dożywotniego utrzymania ze środków publicznych (wyjątek stanowi tu zasiłek stały, który odnosi się do osób niezdolnych do pracy). Pomoc społeczna ma jedynie pomóc świadczeniobiorcy w przezwyciężeniu swej trudnej sytuacji życiowej. Pomoc ta ma być adekwatna do sytuacji strony i możliwości pomocy społecznej. Skoro skarżący ma pewien majątek nieruchomy, z którego mógłby uzyskać środki na utrzymanie, nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, ma pewne doświadczenie zawodowe i umiejętności, uzyskuje pewną pomoc ze strony syna P. i organu pomocy społecznej (pomoc finansowa na dożywianie, zasiłki celowe), to adekwatną do jego sytuacji formą pomocy o skutkach długofalowych byłaby jego aktywizacja na rynku pracy, czego dobrym początkiem byłoby zawarcie kontraktu socjalnego.
Wobec tego podjęte przez organ pomocy społecznej próby zawarcia kontraktu socjalnego ze skarżącym mieściły się w zakresie adekwatnych do sytuacji życiowej skarżącego działań wspierających, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy. Brak współdziałania z pracownikiem socjalnym i odmowa zawarcia kontraktu socjalnego mogły stanowić powody odmowy przyznania zasiłku okresowego, co wyraźnie wynika z przepisu art. 11 ust. 2 ustawy.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.