Uzasadnienie
K. L. wnioskiem z dnia 25 czerwca 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenie placówki bez zezwolenia.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą i uzyskiwany z działalności dochód ([...] zł w 2017 r.) stanowi jej główne źródło utrzymania. Skarżąca zaznaczyła, że od 2003 r. jest z mężem w nieformalnej separacji i ma rozdzielność majątkową. Posiadany majątek to dom o pow. [...] m² oraz samochód. Skarżąca wskazała, że nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie posiada również papierów wartościowych, wierzytelności i innych praw majątkowych. Zobowiązana jest natomiast do spłaty zaciągniętych kredytów.
Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, pismem z dnia 5 lipca 2018 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych wraz z wykazem dokonywanych operacji z okresu ostatnich trzech miesięcy, stosownych dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2017 r., oświadczenia czy wnioskodawczyni korzysta z dopłat bezpośrednich z funduszy unijnych lub z innych form pomocy ze środków wypłacanych z budżetu Unii Europejskiej, a jeżeli tak - to jaka jest ich wysokość, dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem, oświadczenia wskazującego markę posiadanego samochodu oraz datę jego produkcji oraz oświadczenia wskazującego czy mąż wnioskodawczyni osiąga dochód, a jeżeli tak - to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości.
Wezwanie doręczone zostało w dniu 31 lipca 2018 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 7 sierpnia 2018 r. Mimo upływu wyznaczonego w wezwaniu terminu skarżąca nie nadesłała żądanych oświadczeń i dokumentów.
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).
Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 powołanej ustawy podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11).
W rozpoznawanej sprawie, wobec uznania zawartych we wniosku informacji za niewystarczające i budzące wątpliwości, stosownym pismem z dnia 5 lipca 2018 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych oświadczeń i dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo powyższego wezwania skarżąca nie przedstawiła żądanych dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewykonanie wezwania uniemożliwia - w ocenie starszego referendarza sądowego - rzeczywistą i pełną ocenę stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej. Jak wskazano przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli wnioskodawca przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jego sytuacji materialnej i finansowej. Negatywne skutki niewykonania wezwania lub wykonania go w sposób wybiórczy obciążają natomiast stronę, do której wezwania zostały skierowane.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.