Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. nr [...] z dnia [...] marca 2004r. przyznającą G. K. zasiłek celowy w miesiącu styczniu w wysokości [...] zł. z przeznaczeniem na część potrzeb wymienionych we wniosku z dnia 29 grudnia 2003r. w szczególności na [...] i [...].
W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, że zgodnie z przepisem ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 414 z 1998r. ze zm.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom spełniającym określone w tym przepisie kryterium dochodowe zaś przepis z kolei art. 32 ust. l ww. ustawy stanowi, iż "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej".
Jak ustalono, wnioskodawca samodzielnie prowadził gospodarstwo domowe i był zarejestrowany jako osoba bezrobotna.
Rozpatrując odwołanie zainteresowanego Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że - w rozpatrywanym stanie faktycznym - sytuacja materialna i osobista strony uzasadniała przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego. Organ odwoławczy stwierdził jednak przy tym, że przyznawanie pomocy finansowej w formie bezzwrotnego zasiłku celowego należy do zadań gminy o charakterze nieobowiązkowym, w ramach których zobowiązana jest ona zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby osób mieszkających w obszarze jej działania. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest zaś determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż organ zmuszony jest dokonać ich podziału pomiędzy jak największą ilość potrzebujących. W związku z powyższym organ korzysta w tym względzie z prawa uznania, kto jest najbardziej potrzebującym, oraz jaką formę i wymiar pomocy należy mu przyznać.
W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zawarto informację o środkach będących w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej na zadania pomocowe i ilości zgłaszających się potrzebujących.
W ocenie Kolegium, choć uzasadnienie to było ogólnikowe, przez co mogło budzić wątpliwości i zastrzeżenia, tym niemniej okoliczność ta pozostawała bez wpływu na zasadność rozstrzygnięcia, które - w ocenie Kolegium – było trafne.
Zauważono dodatkowo także, że poza sporem pozostawał fakt, iż skarżący nie miało rzeczonej niepełnosprawności, był zatem zdolny do pracy a systematycznie i nieprzerwanie korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej od 2001 r. Ponadto podkreślono, iż otrzymanie pomocy w formie zasiłku celowego, nie wyłącza możliwości ubiegania się i otrzymania kolejnych zasiłków i innych form pomocy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi G. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł w niej, że przyznana mu tytułem zasiłku kwota była zbyt niska a decyzje wydane w tej sprawie nie były właściwie uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe a tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Zaskarżona decyzja została wydana - jak wspomniano - w dniu [...] kwietnia 2004 r. a podstawę merytoryczną jej wydania stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm).
Z dniem 1 maja 2004 r. weszła jednak w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).
Zgodnie z treścią przepisu art. 149 ust. 1 tej ostatniej ustawy, z dniem wejścia jej w życie tj. z datą 1 maja 2004 r., z mocy prawa wygasają (z zastrzeżeniem przewidzianych ustawą wyjątków) decyzje, które zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.
Ponadto, po myśli przepisu art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej, do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy nowej.
Nadmienić wypada, że nowa regulacja problematyki związanej ze świadczeniem przez Państwo przedmiotowej pomocy, po wejściu w życie w/w ustaw jest już odmienną od poprzednio obowiązującej a niejednokrotnie nie przewiduje też istniejących dawniej instytucji prawnych.
Wygaszenie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem przez Sąd przedmiotowej skargi powoduje, że Sąd orzekałby o akcie, który nie istnieje już w obrocie prawnym i nie wywiera żadnych skutków prawnych.
Dodatkowo należy wskazać, że w tego rodzaju sytuacjach - w przypadku skarg uzasadnionych, które skutkowałyby uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności - Sąd zobligowany byłby do zawarcia w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia zarówno wykładni przepisów prawa na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja jak również wytycznych dla organów, którymi winny się kierować rozpoznając ponownie tę konkretną sprawę. Wytyczne te odnosiły by się siłą rzeczy jednak do stanu prawnego jaki obowiązywał na podstawie poprzedniej ustawy. Zgodnie natomiast z przytoczonym wyżej przepisem art. 150 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. sprawy wszczęte i niezakończone do dnia 1 maja 2004 r. muszą być rozpoznawane wg przepisów nowych a nie dotychczasowych.
Związanie zatem, po myśli przepisu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądu i organów obecnym poglądem Sądu, wyrażonym na tle innego stanu prawnego niż ten wg którego zarówno organy (jak i ewentualnie Sąd) będą musiały w sprawie orzekać, nie znajduje prawnego i racjonalnego usprawiedliwienia.
Warto zwrócić w tym miejscu również uwagę, że zgodnie z przepisem art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonywane. Stwierdzenie zatem przez Sąd, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w sytuacji, gdy decyzja ta już z mocy prawa dawno wygasła także musi prowadzić do wniosku, że orzekanie merytoryczne w tej materii jest obecnie bezprzedmiotowe.
Zauważyć należy również, iż brak jest podstaw prawnych do traktowania w sposób zróżnicowany - pod względem procesowym - przypadków, w których skargę uwzględniono od przypadków, w których skargi były niezasadne. W tej ostatniej sytuacji praktycznie zresztą dla strony jest rzeczą obojętną czy skarga jej została oddalona czy też Sąd umorzył postępowania sądowe. Zaskarżona decyzja bowiem i tak (oczywiście jeśli nie jest to wyjątek przewidziany nową ustawą) wygasła już z dniem 1 maja 2004 r. i w obrocie prawnym nie istnieje.
Nadmienić wypada, że - w związku z akcentowaną już wcześniej zmianą stanu prawnego - w tym przypadku zarówno oddalenie skargi jak i umorzenie postępowania nie tamuje stronie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie jej określonego świadczenia z zakresu pomocy społecznej przewidzianego nowym ustawodawstwem.
Biorąc zatem powyższe pod uwagę i będąc obowiązanym uwzględnić z urzędu okoliczność zmiany przepisów prawnych, która nastąpiła po wydaniu przez organ zaskarżonej decyzji, Sąd – z mocy przepisu art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł - jak w sentencji postanowienia.