Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania P. R., decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania dodatku węglowego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z [...] listopada 2023 r. P. R. wystąpił o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazał, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe w budynku wielorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania.
Wójt Gminy [...] decyzją z [...] lutego 2023 r. odmówił P. R. przyznania dodatku węglowego.
Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył P. R. wskazując na nieprawidłowe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, zwłaszcza, że on razem z małżonką wnoszą na rzecz gminy comiesięczną opłatę czynszową.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2023 r. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 2 ust. 1, 3, 8, 15, 15a,15d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141) – dalej zwanej "ustawą".
Kolegium podało, że organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiły wątpliwości, zwłaszcza, że wnioskodawca we wniosku z [...] listopada 2022 r. podał, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe w budynku wielorodzinnym.
Jak wynika z art. 24 ust. 23, 24 i 25 ustawy wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 22, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych. Ustawa nie przewiduje trybu ani sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, nie odsyła do innych przepisów, nie wymaga również obecności osoby wnioskującej o dodatek węglowy dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła.
Pracownik OSP w [...] [...] stycznia 2023 r. udał się pod wskazany we wniosku adres by podczas wywiadu środowiskowego ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Na miejscu ustalił, że pod wskazanym adresem jest jeden budynek mieszkalny i jeden lokal mieszkalny. Z wywiadu środowiskowego została sporządzona [...] stycznia 2023 r. notatka służbowa.
Kolegium podało, że wywiad środowiskowy nie potwierdził faktu zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych. Przy czym, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Według art. 2 ust. 6 ustawy na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego.
W ocenie SKO w [...] organ I instancji dokonał prawidłowej oceny przesłanek określonych w przepisach ustawy i zasadnie wykazał przesłankę odmowy przyznania wnioskowanego dodatku.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2023 r. P. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji błędnie przeprowadził wywiad środowiskowy stwierdzając fakt niezamieszkiwania skarżącego w odrębnym lokalu i nieprowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego. Skarżący podał, że od ponad 10 lat opłaca czynsz za odrębny lokal, w którym jedynym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, jednocześnie wnosząc comiesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Sąd zwraca uwagę, że na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i jego całościowej oceny.
Zgodnie bowiem z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej zwanego kpa) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Przy czym według art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Z kolei art. 80 kpa przewiduje, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Poza tym trzeba wskazać, że podstawowym obowiązkiem organów orzekających w postępowaniu administracyjnym jest wyjaśnienie w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji argumentów którymi organy kierowały się odmawiając stronie przyznania określonego uprawnienia.
Zgodnie bowiem z art. 11 kpa organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organy obu instancji nie sprostały powyższym wymogom procesowym.
We wniosku z [...] listopada 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego P. R. oświadczył, że ubiega się o przyznanie tego świadczenia dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, które tworzy z żoną N. R.. Jako adres miejsca zamieszkania wskazał: [...]. We wniosku wskazał, że gospodarstwo domowe wnioskodawcy znajduje się w budynku wielorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania.
Z dokumentu pt. "Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego" z [...] stycznia 2023 r. wynika, że wystąpiły – zdaniem organu I instancji – wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, tj. czy pod jednym adresem zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe. W dokumencie tym zakreślono podstawę prawną – art. 2 ust. 3c ustawy, a w uwagach zawarto adnotację: "Kilka wniosków na ten sam adres zamieszkania".
Z notatki służbowej z [...] stycznia 2023 r. wynika, że budynek przy ul [...] ma wspólne wejście. Pod tym adresem znajduje się jeden lokal mieszkalny i jedno źródło ogrzewania współdzielone przez dwie rodziny prowadzące odrębne gospodarstwa domowe.
Zdaniem Sądu z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika jednak, z jakich względów faktycznych i prawnych odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego dodatku węglowego. Z uzasadnienia tej decyzji wynika jedynie, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 2 ust. 3c ustawy, który przewiduje, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
Sąd podziela stanowisko Wójta Gminy [...], że art. 2 ust. 3c ustawy ma zastosowanie w przypadku, gdy pod jednym adresem zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, ale w odrębnych, tj. samodzielnych lokalach mieszkalnych w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r. poz. 1048).
Tymczasem z ustaleń organu I instancji, niekwestionowanych przez P. R., wynika, że w budynku przy ul. [...] znajduje się jeden lokal mieszkalny. Zatem budynek ten jest jednocześnie jednym, odrębnym lokalem mieszkalnym i choćby z tego względu art. 2 ust. 3c nie znajdował w sprawie zastosowania.
W sprawie nie zostało natomiast wyjaśnione, czy w budynku pod adresem zamieszkania: ul. [...] zamieszkuje skarżący z małżonką N. R., czy też także inne osoby prowadzące jednoosobowe lub wieloosobowe gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy.
Wójt Gminy [...] nie wskazał danych personalnych osób, które prowadzą odrębne gospodarstwo domowe pod tym samym adresem zamieszkania, co podaje skarżący we wniosku z [...] listopada 2022 r., ani też nie wskazał, czy i kiedy został złożony odrębny wniosek o przyznanie dodatku węglowego z inicjatywy osób tworzących odrębne gospodarstwo domowe, niż to prowadzone przez skarżącego i jego małżonkę.
Z akt sprawy nie wynika też, aby jakikolwiek wnioskodawca otrzymał dodatek węglowy przed P. R. w związku z zamieszkiwaniem pod adresem: [...].
Wobec tego brak wystarczających dowodów, aby ocenić, czy w sprawie miały zastosowanie art. 2 ust. 3a i 3b ustawy, które przewidują, że: jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod danym adresem zamieszkania i że dodatek ten może otrzymać ten wnioskodawca, który pierwszy złożył wniosek, a pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.
Z kolei - zdaniem Sądu - powody odmowy przyznania przez organ odwoławczy P. R. dodatku węglowego nie zostały skonkretyzowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Samo przytoczenie przez organ II instancji przepisów prawa, wskazanie na wątpliwości organu I instancji, co do rodzaju budynku (jednorodzinny, wielorodzinny) i ilości prowadzonych w tym budynku gospodarstw domowych, czy przytoczenie ustaleń z wywiadu środowiskowego było niewystarczające, aby wywody te uznać za skonkretyzowane i jednoznaczne powody odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego.
Wobec tego Sądu uznał, że niniejsza sprawa nie została dokładnie i wszechstronnie wyjaśniona, jak tego wymagają art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a decyzje organów obu instancji w sposób jasny i przekonujący uzasadnione w oparciu o ustalony w sprawie stan faktyczny i adekwatny do niego obowiązujący stan prawny do czego obligował organy art. 11 kpa.
W tej sytuacji Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły wskazane wyżej przepisy proceduralne w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Wójt Gminy [...] wyjaśni, czy w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja opisana w art. 2 ust. 3a i 3b ustawy, mając na uwadze ocenę prawną zaprezentowaną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ I instancji winien wyjaśnić, czy na ten sam adres zamieszkania ([...]) został złożony i przez kogo wniosek o wypłatę dodatku węglowego, a jeżeli tak, to czy był to wniosek złożony wcześniej, niż wniosek P. R.. Znaczenie dla sprawy ma też to, czy na ten sam adres zamieszkania ([...]) został przyznany i wypłacony dodatek węglowy osobie w gospodarstwie domowym odrębnym od gospodarstwa domowego skarżącego. W zależności od poczynionych ustaleń organ I instancji podejmie w sprawie dalsze czynności lub wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.