Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K., H. K. i E. P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] o odmowie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że Prezydent W. decyzją nr [...] odmówił J. K., H. K. i E. P. nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr ewid.[...], o pow. [...] m², KW Nr [...].
Wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożyli dnia 29 grudnia 2000 r. W. i H. małż. K., a następnie dnia 5 grudnia 2006 r. następcy prawni W. K. – J. K. i E. P. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], pochodząca z dawnej działki nr [...], objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Małżonkowie H. i W. K. nabyli aktem notarialnym z dnia 30 czerwca 1948 r. od właścicieli hipotecznych 1/2 niepodzielnej części działki wraz z prawami i roszczeniami wynikającymi z dekretu. Dnia 30 lipca 1948 r. dotychczasowi właściciele złożyli wniosek w trybie dekretu o przyznanie im prawa własności czasowej do nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] lipca 1965 r. wydaną na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159) oddano w użytkowanie wieczyste grunt nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m².
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. nr 175, poz. 1459 ze zm.), przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz osób fizycznych, będących w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości, niezależnie od jej przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały: 1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r., 2) na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
W niniejszej sprawie ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz H. i W. małż. K. nastąpiło decyzją z dnia [..] lipca 1965 r. wydaną na podstawie ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, a zatem, nie uzyskali oni tego prawa na podstawie art. 7 dekretu.
Zdaniem organu, podstawą do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności może być uzyskanie prawa użytkowania w trybie dekretu, a nie sam fakt objęcia przepisami dekretu nieruchomości. Przyjęcie innego stanowiska oznaczałoby, że samo objęcie nieruchomości przepisami dekretu oznacza możliwość nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Zdaniem organu, niezasadny jest pogląd skarżących, iż znajdujący się w aktach sprawy dokument potwierdzający wpłatę 3000 zł jest podstawą do bezpłatnego przekształcenia wieczystej dzierżawy na własność. Dokument ten, datowany na dzień 30 lipca 1948 r., zatytułowany "Pokwitowanie wpłaty z asygnacji przychodowej", jest potwierdzeniem wniesienia opłat manipulacyjnych od wniosku o przyznanie własności czasowej. Użyte zaś w art. 7 ust. 1 dekretu określenia "czynsz symboliczny" lub "opłata symboliczna" są opłatami, jakie winna wnieść osoba, której przyznano na podstawie dekretu prawo wieczystej dzierżawy (czynsz symboliczny) lub prawo zabudowy (opłata symboliczna). H. i W. K. takich opłat nie wnosili, gdyż nie uzyskali na podstawie dekretu ani prawa wieczystej dzierżawy ani też prawa zabudowy.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. K., H. K. i E. P., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z [...] marca 2006 r. i przyznania im prawa do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali na niewłaściwe, ich zdaniem, rozpoznanie przez Prezydium Rady Narodowej wniosku W. i H. K. z 1948 r. o przyznanie własności czasowej przedmiotowej nieruchomości; wskazali przy tym na zawarte w piśmie Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 7 grudnia 1962 r. zlecenie załatwienia wniosku "...w oparciu o obowiązujące przepisy dekretu z 26 października 1945 r...."; zdaniem skarżących zalecenie to nigdy nie zostało wypełnione, a Gmina pod groźbą odebrania nieruchomości wymusiła zgodę właścicieli na wieczystą dzierżawę mniejszych działek niż zabrana dekretem; zarzucili, iż w uzasadnieniu decyzji pominięto milczeniem, lub przeinaczono, istotne ich argumenty odnoszące się do łamania prawa przy podejmowaniu niekorzystnych dla nich decyzji; dekret jest wciąż obowiązującą ustawą, a zgodnie z nim właściciele/następcy prawni mają prawo do wieczystej dzierżawy całej działki nr [...]; zdaniem skarżących, świetle powyższego nie powinno budzić wątpliwości prawo skarżących do nieodpłatnego przekształcenia użytkowania wieczystego działki o pow. [...] m2 (część działki nr [...]) w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., która wydana została w celu częściowego naprawienia krzywd wyrządzonych przez poprzedni system.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Rozpatrując sprawę w ramach tych kryteriów uznać należy, że skarga J.K., H.K. i E. P. nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie były rozstrzygnięcia organów podjęte w sprawie wszczętej wnioskiem J. K. i H. K.z dnia 29 grudnia 2000 r., podtrzymanym przez J. K. i E. P. - następców prawnych zmarłego w 2004 r. J.K., o nieodpłatne przekształcenie przysługującego im prawa użytkowania wieczystego gruntów nieruchomości [...] oznaczonej jako działka nr [...](dawniej działka nr [...]) w prawo własności.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. dnia [...] marca 2008 r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 8 tej ustawy, do spraw wszczętych na podstawie ustaw: z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.) oraz z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), i nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
Podkreślić należy, iż nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego, uregulowane w art. 1 a w zw. z art. 5 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności za przekształcania tego prawa, wynikającej z art. 4 tej ustawy. A zatem, jako wyjątek od zasady, przepisy określające przesłanki tego przekształcenia winny być interpretowane w sposób ścisły. Stosownie do art. 1a w zw. z art. 5 powołanej ustawy, nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych, niezależnie od przeznaczenia nieruchomości, następuje, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskali oni:
- 1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.;
- 2) na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Wskazany powyżej katalog sytuacji, w których możliwe jest nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności, jest katalogiem zamkniętym. Warunkiem nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności, w świetle przytoczonej regulacji jest wykazanie, iż mające ulec przekształceniu prawo rzeczowe zostało uprzednio uzyskane w jeden z dwóch enumeratywnie wymienionych w ustawie sposobów, tj.: w zamian za wywłaszczone lub przejęte nieruchomości, bądź w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r.
W toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, iż warunek powyższy w niniejszej sprawie nie został spełniony. Ustalony stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości Sądu i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Jak wynika z akt archiwalnych, H. i W. K. - właścicielom hipotecznym nieruchomości [...], z której wyodrębniona została obecna działka nr [...], odmówiono przyznania w trybie przepisów ww. dekretu prawa własności czasowej gruntu (orzeczenie administracyjne z dnia [...] września 1951 r.). Jednakże, prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości uzyskali oni w wyniku wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159 ze zm.) decyzji administracyjnej z [...] lipca 1965 r. oraz zawartej w następstwie wykonania tej decyzji umowy cywilno prawnej o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste (akt notarialny z dnia 25 września 1965 r. Rep [...]).
Wprawdzie już po uzyskaniu prawa użytkowania wieczystego gruntu, ostateczne orzeczenie administracyjne z dnia [...] września 1951 r. zostało uchylone przez Prezydium Rady Narodowej W. decyzją z dnia [...] lipca 1966 r., jednakże nie oznaczało to, że grunt objęty tym orzeczeniem został w trybie przepisów dekretu przekazany w użytkowanie wieczyste dawnym właścicielom hipotecznym.
Skoro zaś wnioskodawcy nie nabyli użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 7 dekretu, ani nie uzyskali go jako rekompensatę za wywłaszczone lub przejęte przez Skarb Państwa nieruchomości, to niewątpliwie nie zostały spełnione wskazane w art. 1 a ustawy z 29 lipca 2005 r. przesłanki nieodpłatnego przekształcenia prawa, i trafne jest zatem stanowisko organów, iż brak jest podstaw do dokonania takiego przekształcenia.
Nie mogły być przedmiotem rozważań Sądu zarzuty odnoszące się do rozstrzygnięć, jakie zapadły w stosunku do dawnej nieruchomości hipotecznej [...] w toku rozpoznawania, na gruncie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. wniosku właścicieli hipotecznych z 1948 r. o przyznanie im prawa własności czasowej gruntu, gdyż wykraczają one poza granice niniejszej sprawy, której przedmiot wyznaczył wniosek strony z 29 grudnia 2000 r., bowiem zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 4