Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania G. G. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2004 r., pozostawiającej bez rozpoznania wniosek G. G. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w K. Gmina W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2004 r. Starosta [...] wskazał, że przedmiotowy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie czynił zadość wymaganiom ustalonym w przepisie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 543, z późn. zm.) i nie uprawniał organu pierwszej instancji do orzekania o zwrocie lub o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Rozpatrując odwołanie G. G. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2004 r., organ drugiej instancji stwierdził, że decyzja wydana przez Starostę [...] na podstawie przepisu art. 64 § 2 k.p.a. jest pozbawiona podstawy prawnej i podlega usunięciu z obrotu prawnego, jako dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. przewiduje pozostawienie podania bez rozpoznania, jeżeli nie czyni ono zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, a strona wezwana do usunięcia braków w terminie siedmiu dni i pouczona o skutkach prawnych, nie zastosuje się do wezwania. Niewykonanie żądania opartego na art. 64 § 2 k.p.a. nie daje jednak, zdaniem organu drugiej instancji, podstawy do wydania rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony, jak również wydania decyzji orzekającej o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Organ drugiej instancji podkreślił również, że w myśl art. 104 § 2 k.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę co do istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie rozstrzyga sprawy, jak również nie kończy jej w danej instancji. Oznacza to, że ten sposób "załatwienia sprawy" nie następuje w formie decyzji. Takiej formy nie przewiduje bowiem ani art. 64 k.p.a., ani inny przepis procesowy, czy też przepis prawa materialnego.
Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. złożyła G. G., żądając stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, że w 1952 r. nieruchomość gruntową o powierzchni [...] ha, położoną we wsi K. Gmina W. skonfiskowano jej rodzicom bez żadnych dokumentów pod kopalnię [...] "[...]". Zdaniem skarżącej organy obu instancji nie podjęły wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia rozpatrywanej sprawy oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, naruszając art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Zaniedbania te stanowią, zdaniem skarżącej, rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Kontrola sądowo-administracyjna aktów lub czynności organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Skargę wniesioną w rozpoznawanej sprawie należy uwzględnić, ale z innych powodów niż podniesione przez skarżącą.
Zgodnie z art. 138 k.p.a. organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji jest zobowiązany do określenia swojego stanowiska w sprawie, co powinno nastąpić poprzez orzeczenie co do istoty sprawy, umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przepis art. 138 k.p.a. zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie. Decyzja organu odwoławczego ograniczająca się tylko do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji narusza przepis art. 138 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Pozostawienie podania bez rozpoznania jest czynnością procesową organu administracyjnego polegającą na stwierdzeniu, że podanie zawiera wadę, która nie została usunięta w drodze czynności organu, określonej w art. 64 § 1 k.p.a. lub przez wnoszącego podanie w trybie i na zasadach określonych w art. 64 § 2 k.p.a.
Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie jest związany odwołaniem i ma obowiązek dążenia z urzędu do ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W przypadku więc gdy organ pierwszej instancji pozostawił wniosek G. G. bez rozpoznania w formie decyzji administracyjnej, od której zostało wniesione odwołanie, to nawet podzielając stanowisko organu drugiej instancji, zgodnie z którym decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej, obowiązkiem organu drugiej instancji było zbadanie zasadności pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania i w zależności od dokonanych ustaleń, podjęcie stosownego rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 k.p.a.
Wojewoda [...] nie dokonał w powyższym zakresie jakichkolwiek ustaleń. Przedmiotowa sprawa nie została więc należycie wyjaśniona, a zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.