Uzasadnienie
Skarżący W. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych źródeł dochodu. Gospodarstwo domowe prowadzone z konkubiną i synem w mieszkaniu będącym własnością dziadków wnioskodawcy utrzymuje z wynagrodzenia konkubiny z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym jej rodziców w kwocie 1.500 zł (brutto) miesięcznie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał skarżący, że jest właścicielem budowanego domu jednorodzinnego, w związku z którym zaciągnął kredyt hipoteczny w kwocie 690.000 zł, postawiony w stan natychmiastowej wymagalności na skutek zaległości w spłacie 10 rat kredytowych.
W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca przesłała kserokopie dokumentów, z których wynika, ponad wcześnie podane informacje, że w roku 2011 r. osiągnął skarżący przychody ewidencjonowane w kwocie 91.702,44 zł, miesięczne wydatki jego gospodarstwa domowego zamykają się w kwocie 1.505 zł oraz, że komornik sądowy prowadzi czynności celem egzekucyjne, których przedmiotem jest wyżej wskazanej nieruchomości.
Z urzędu wskazać należy, że w sprawie Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyznaczył wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie od ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo, do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia).
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, określone w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał w sprawie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, na które składa się na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wpis sądowy od skargi, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i swojej rodziny. Świadczą o tym, z jednej strony, aktualnie uzyskiwane przez gospodarstwo domowe skarżącego dochody, natomiast, z drugiej strony, kwota miesięcznych wydatków na utrzymanie tego gospodarstwa oraz brak majątku podlegającego spieniężeniu.
Jednocześnie stwierdzić trzeba, że rozstrzyganie o całości kosztów sądowych mogących wystąpić w sprawie jest na obecnym etapie postępowania zbyteczne, ponieważ skarżący nie wykazał, że utracił w sposób trwały dodatkowych zdolności zarobkowych (w tym w ramach prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej) i wciąż prawdopodobne jest uzyskiwanie przez niego dochodu, który może przeznaczyć na wybrany cel. W takiej sytuacji przedwczesne byłoby orzekanie o kosztach sądowych występujących - potencjalnie - w przyszłości. Stąd przyznanie prawa pomocy skarżącemu w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi (pkt 1. sentencji postanowienia) oraz odmowa zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie (pkt 2. sentencji postanowienia).
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2) i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.
Na marginesie powyższych stwierdzeń powołać trzeba uregulowanie art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.