Uzasadnienie
W sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł B. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką oraz jest właścicielem mieszkania o powierzchni 60 m², natomiast wszystkie jego ruchomości posiadające wartość rynkową zostały zlicytowane przez komornika sądowego. Jako dochody swojego gospodarstwa domowego wnioskodawca podał swoją emeryturę w kwocie 1.200 zł. Wskazał również, że od października 2010 r. jego córka pozostaje bez pracy.
Mając na uwadze, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych odnoszących się do jego sytuacji finansowej. Dostarczone informacje i dowody potwierdziły sytuację skarżącego opisaną w pierwotnym wniosku.
Z urzędu wskazać trzeba, że w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 916/08 postanowieniem z dnia 26 listopada 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał B. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, a zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.
Dalej odnotować należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie – w jego aktualnej sytuacji materialnej i życiowej - ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Świadczą o tym wysokość dochodów wnioskodawcy, kwota pieniężna, jaka przypada na miesięczne utrzymanie członka jego trzyosobowej rodziny (ok. 400 zł), a także wynikające z prowadzonej w stosunku do niego egzekucji sądowej i administracyjnej pozbawienie znacznej części jego majątku.
Wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych miało również pogorszenie sytuacji materialnej gospodarstwa domowego B. Z. w porównaniu ze stanem faktycznym ustalonym w uzasadnieniu postanowienia referendarskiego z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt I SA/Wr 916/08), na skutek utraty pracy przez córkę skarżącego.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.