Uzasadnienie
W sprawie, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe V. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniała, iż jest w trudnej sytuacji finansowej z powodu prowadzonego wobec jej majątku egzekucji należności Skarbu Państwa. Podała, że na wartość jej środków trwałych wynosi 95.392,72 zł, wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych to 50.000 zł, natomiast w roku 2007 uzyskała dochód w kwocie 112.477 zł (netto). W załączeniu do wniosku strona przesłała fotokopię zawiadomienia wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 9 czerwca 2008 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank dotyczącego dochodzonej należności w kwocie 8.151,65 zł.
Mając na uwadze, iż oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, wezwano skarżącą spółkę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej (bilansu i rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy; zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2006 i 2007, oświadczeń o osiągniętym przychodzie za maj, czerwiec i lipiec 2008 r., wyciągów ze wszystkich posiadanych przez stronę skarżącą rachunków bankowych, w tym dewizowych, za ostatnie trzy miesiące oraz innych dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie).
W odpowiedzi na to wezwanie do akt sprawy przedłożono fotokopie wyciągów z rachunku bankowego, zeznań podatkowych CIT-8 za 2006 i 2007 rok, bilansu sporządzonego według stanu na dzień 12 grudnia 2007 r., rachunku zysków i strat z dnia 27 marca 2008 r. oraz oświadczenia osoby prowadzącej rachunkowość skarżącej spółki o osiągnięciu przez stronę w pierwszym półroczu 2008 r. straty w kwocie 128,62 zł. Z dostarczonych dokumentów wynika, że saldo rachunku bankowego wnioskodawcy w maju i czerwcu 2008 r. nie spadło poniżej kwoty 4.524,64 zł, w latach 2006 i 2007 jego przychód i dochód wyniosły odpowiednio 330.747,42 zł i 28.571,25 zł oraz 609.938,29 zł i 138.859,64 zł, natomiast jego rzeczowe aktywa trwałe warte są 109.142,72 zł.
Z urzędu wskazać należy, że w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 102/08 - I SA/Wr 105/08 wyznaczono wpis sądowy od skarg wniesionych przez Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego V. sp. z o. o. w C. w łącznej kwocie 2.000zł.
W sprawie zważono, co następuje.
W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznać trzeba, iż skarżąca spółka nie wykazała, iż nie jest obecnie w stanie wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych.
Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim okoliczność, iż spółka prowadzi zyskowną działalność gospodarczą (zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 112.477 zł (netto)). Ponadto, w roku 2008 spółka posiada środki trwałe o wartości 109.142,72 zł, natomiast operacje dokonywane na rachunku bankowym spółki świadczą o posiadaniu przez nią zdolności ponoszenia kosztów sądowych w wyżej wskazanych sprawach.
Odmawiając przyznania stronie prawa pomocy uwzględniono również wzgląd na fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Nie do zaakceptowania jest tym samym sytuacja, w której strona żąda zwolnienia od kosztów sądowych ponosząc jednocześnie inne koszty prowadzenia swojej działalności gospodarczej.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.