Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej: organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. (dalej: organ I instancji) z dnia [...] (nr [...]) w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A (ówczesna nazwa B; dalej: strona, skarżąca, spółka) na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...], obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r., spółka w dniu 18.01.2013 r. złożyła pismo zatytułowane "Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego" wskazując jako podstawę wniosku przepisy art. 33 pkt 2, pkt 7 i pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej: u.p.e.a), to jest odroczenie terminu wykonania obowiązku (albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności), brak uprzedniego doręczenia upomnienia, a także zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny, wskazując na przepisy art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a., stwierdził bezskuteczność zgłoszonych zarzutów z powodu wniesienia ich z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji obok wskazania na uchybienie terminu odniósł się również do zarzutu braku doręczenia upomnienia.
W zażaleniu od ww. postanowienia strona podniosła, że organ egzekucyjny nie podał podstawy prawnej, z której wynika uchybienie terminowi oraz bezskuteczność zgłoszonych zarzutów oraz podtrzymała zarzuty w zakresie braku uprzedniego, prawidłowego doręczenia upomnienia, pominięcia okoliczności złożenia przez zobowiązanego wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty, a także zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] organ II instancji uchylił postanowienie organu egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując w uzasadnieniu, że w przypadku, stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów, organ egzekucyjny powinien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. W sytuacji natomiast, gdy sprawie zarzutów nadano bieg, a po tym dopiero stwierdzono uchybienie terminowi, prawidłowe rozstrzygnięcie powinno polegać na umorzeniu postępowania w sprawie zarzutów w trybie art. 105 K.p.a. Ponadto, skoro zobowiązany uchybił terminowi do wniesienia zarzutów, to nie było podstaw do merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów, co organ egzekucyjny uczynił w stosunku do zarzutu z art. 33 pkt 7, a równocześnie zaniechał wobec zarzutów z art. 33 pkt 2 i 8 u.p.e.a.
Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu.
Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę postanowieniem z dnia [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.
Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie, w którym domagała się stwierdzenia nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa oraz zarzuciła przewlekłe prowadzenie postępowania. W uzasadnieniu strona powtórzyła dotychczasowe zarzuty oraz wskazała, że organ I instancji wydał nowe postanowienie podczas gdy w obrocie prawnym pozostaje postanowienie z dnia [...] w sprawie stwierdzenia bezskuteczności zarzutów.
Organ II instancji opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Jednocześnie rozpatrzył skargę strony na przewlekłość i uznał ją za zasadną (art. 227 k.pa, art. 234 k.pa.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła strona naruszenie: art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przez jego niezastosowanie; art. 110 w zw. z art. 126 k.p.a. przez pominięcie zasady związania organów administracyjnych i wydanie postanowienia w tej samej sprawie; art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP przez naruszenie zasady legalizmu; art. 7 k.p.a. przez prowadzenie postępowania z naruszeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; art. 8 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie podstaw odmowy wszczęcia postępowania; art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a. przez pominięcie dowodów w postaci korespondencji; art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 126 i art. 11 k.p.a. przez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. W uzasadnieniu skargi argumentowała strona, że skoro w obrocie prawnym pozostaje wcześniejsze postanowienie organu I instancji, to nie mógł on wydać kolejnego postanowienia. Ponadto podtrzymała strona dotychczasowe zarzuty dotyczące prowadzenia egzekucji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia [...] organ II instancji wniósł o odroczenie terminu rozprawy z uwagi na to, że WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11.06.2015 r. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]. Brak prawomocności ww. wyroku uniemożliwia organowi uruchomienie trybu nadzwyczajnego odnośnie zaskarżonego postanowienia, co uzasadnia wniosek o odroczenie terminu rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się uzasadniona, ale z przyczyn innych aniżeli w niej wskazane.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy decydujące znaczenie ma okoliczność (znana Sądowi z urzędu), że dnia 2.09.2015 r. została stwierdzona na dzień 14.08.2015 r. prawomocność wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 11.06.2015 r. sygn. akt I SA/Wr 677/15 uchylającego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wyeliminowane z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem WSA we Wrocławiu postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej uchylało postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [....] i przekazywało sprawę do ponownego rozpoznania. W następstwie uchylenia postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. wydał postanowienie z dnia [...] (nr [...]) w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia, które zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. – zaskarżonym w niniejszym postępowaniu przed sądem - postanowieniem z dnia [...] (nr [...]).
W tym miejscu wskazać należy na przepis art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. W odniesieniu do sądów moc wiążąca orzeczenia oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). W tym sensie przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, LEX nr 48643). Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana.
Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów objętych orzeczeniem prejudycjalnym, a nie tylko ograniczenie poszczególnego środka dowodowego (por. wyrok SN z dnia 12 lipca 2002 r., V CKN 1110/00, LEX nr 74492).
W niniejszej sprawie z uwagi na prawomocność wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 11.06.2015 r. należy przyjąć, że odpadła podstawa prawna i faktyczna dla wydania zarówno zaskarżonego w sprawie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W., jak i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
Wyeliminowanie bowiem z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem WSA we Wrocławiu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które uchylało postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] oznacza, że wszelkie akty wydane przez organ na podstawie uchylonego (przez Sąd) postanowienia winny podzielić jego los i podlegają uchyleniu.
W obecnym stanie faktycznym i prawnym takie rozstrzygnięcia nie mogłyby zapaść. Prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11.06.2015 r. powoduje bowiem konieczność ponownego (uwzględniającego ocenę prawną zawartą w wyroku) rozpatrzenia zażalenia strony od postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] i w obrocie prawnym nie mogę pozostawać inne akty wydane w następstwie postanowienia uchylonego przez Sąd, które dotyczą ww. zażalenia.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżonego postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] (nr [...]) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c) p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.