Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1.03.2000 r. sygn. akt I SA/Wr 2915/98 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu uchylił decyzję Izby Skarbowej i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego W.-K. Powodem uchylenia były wątpliwości co do zakresu pojęcia "remont" co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Rozbieżne wypowiedzi rzeczoznawcy - zawarte w opinii przedstawionej przez podatników- winny według Sądu wzbudzić wątpliwości organów podatkowych, skutkujące powołaniem innego biegłego, który zająłby jednoznaczne stanowisko w spornej kwestii uznania prac związanych z nawierzchnią dróg i placów stacji paliw w A. za remont bądź ulepszenie (poprzez modernizację) tych obiektów.
W związku z powyższym Urząd Skarbowy W.-K. przeprowadził ponownie postępowanie podatkowe w przedmiotowej sprawie. W jego toku urząd zlecił wydanie opinii przez biegłego K. K. w sprawie charakteru prac prowadzonych w 1996 r. na stacji paliw w A. Opinia taka została wydana w dniu [...]. Mając na uwadze stan faktyczny wynikający dokumentów oraz przepisy prawa podatkowego Urząd Skarbowy stwierdził, że wydatki poniesione przez s. c. "A" w kwocie łącznej [...] poniesione zostały w celu modernizacji i ulepszenia nawierzchni stacji paliw w A., nie stanowiły zatem kosztów uzyskania przychodu spółki.
Ponieważ opinia biegłego potwierdziła dotychczasowe stanowisko organów skarbowych, Urząd Skarbowy - postanowieniem z dnia [...]nr [...]kosztami tej opinii obciążył podatników.
W wyniku odwołania Izba Skarbowa utrzymała w mocy powyższe postanowienie. Izba wywodzi, iż koszty postępowania ponosi strona, która spowodowała konieczność przeprowadzenia określonego dowodu, a stroną tą z pewnością nie jest Urząd Skarbowy, który prawidłowo zakwalifikował wykazane przez podatników koszty uzyskania przychodu (zgodne z późniejszą opinią biegłego) lecz podatnicy, którzy doprowadzili do sporu między nimi a Urzędem Skarbowym. Skoro zatem opinia biegłego potwierdziła w całości stanowisko Urzędu Skarbowego zasadnie organ ten obciążył kosztami wydanej opinii w wysokości [...] podatników.
Ponadto Izba wywodzi, iż zgodnie z art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej stronę obciążają koszty, które zostały poniesione w jej interesie a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W sprawie będącej przedmiotem sporu powołanie biegłego było istotnie działaniem w interesie strony, zmierzającym do ustalenia prawidłowej wielkości zobowiązania podatkowego. Natomiast żadne przepisy prawa podatkowego nie nakładają na organ podatkowy obowiązku powoływania w spornych
Sygn. akt I SA/Wr 113/02 kwestiach biegłych, zaś przypadku wydania opinii na korzyść podatników koszty tej opinii poniósłby Urząd a nie strona postępowania.
W złożonej skardze skarżący podnieśli ten sam zarzut, jaki zawarto w odwołaniu od postanowienia Urzędu Skarbowego W.-K. tzn. że kosztami powołania biegłego winien być obciążony Urząd Skarbowy a nie skarżący. Na potwierdzenie swego stanowiska skarżący wskazują na brak precyzyjnego określenia przez przepisy podatkowe pojęć dotyczących remontu i modernizacji, co w konsekwencji - ich zdaniem - spowodowało konieczność zasięgnięcia opinii biegłego. Wnieśli zatem o uchylenie postanowienia Urzędu Skarbowego W.-K. dotyczące kosztów postępowania, ewentualnie o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Izbę Skarbową zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 1.03.2000 r. Sygn. akt I SA/Wr 2915/98
Izba Skarbowa w odpowiedzi podtrzymała swoje stanowisko i wywody zawarte w decyzji.
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego - zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz U 153 poz 1271), sprawa podlega rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153 poz. 1270)
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
W sprawie bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W szczególności organy administracyjne naruszyły przepisy art. 264 i następnych Ordynacji podatkowej, będących materialno - prawną podstawą orzekania o kosztach postępowania podatkowego.
Zgodnie z art. 264 Ordynacji podatkowej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa,
Organ skarbowy ma obowiązek wszcząć postępowanie z urzędu, jeżeli ma wątpliwości co do prawidłowości określania zobowiązań podatkowych i
Sygn. akt I SA/Wr 113/02 przeprowadzić w tym zakresie wszechstronne postępowanie wyjaśniające nawet gdyby zachodziła potrzeba poniesienia przez organ określonych kosztów.
Wprawdzie w uzasadnionych przypadkach organ może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania jednak tego rodzaju sytuacja należy do wyjątków i nie dotyczy sprawy niniejszej. Organy obu instancji jako podstawę prawną powołały art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten pozwala na obciążenie strony kosztami jeżeli zostały one poniesione w interesie strony albo na jej żądanie. Artykuł 267 § 1 pkt 1 Ordynacji pozwala na obciążenie strony kosztami postępowania (określonymi w art. 265 § 1 i 2 tejże ustawy) jedynie w przypadku kumulatywnego spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie. Zdaniem sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z tych przesłanek.
Dowód z opinii biegłego został przeprowadzony z urzędu - na skutek zalecenia NSA, nie zaś na żądnie strony. Twierdzenie organów, jakoby konieczność przeprowadzenia dowodu spowodowana była działaniami strony, która polemizowała z twierdzeniami Urzędu Skarbowego sprzeczne jest z art. 123 Ordynacji podatkowej i podważa prawo strony do dowodzenia w postępowaniu podatkowym swoich racji.
Nie jest także słuszny pogląd, że organy podatkowe nie są zobowiązanie do przeprowadzania dowodu z opinii biegłego, a koszty związane z wydaniem opinii przez biegłego poniesione zostały w interesie strony. Z zaskarżonego postanowienia jak również postanowienia organu I instancji nie wynika, jaki interes prawny czy faktyczny miała strona w tym, aby przeprowadzić dowód z opinii biegłego.
W szczególności nie można uznać, że w interesie strony podejmowane są działania w celu ustalenia stanu faktycznego. Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Wynika z niego, także to, że organy mają dążyć do ustalenia prawdziwego stanu faktycznego bez względu na to czy jest to zgodne z interesem podatnika czy nie. Tego ostatniego obowiązku organ nie może przerzucić na inny podmiot.
Logiczną sprzecznością jest przy tym wywód Izby Skarbowej że w wypadku korzystnej opinii biegłego koszty obciążałyby organy skarbowe. W rozumowaniu takim zawarte jest bowiem domniemanie, że w wypadku korzystnej dla strony opinii,
Sygn. akt 1 SA/Wr 113/02 koszty nie byłyby poniesione "w interesie strony". Tymczasem "interes strony" musi być w tym wypadku traktowany jako kategoria obiektywna, niezależna od tego, czy skutki podjętych działań są dla strony korzystne czy nie.
W sprawie określenie podatku dochodowego organy działały z urzędu i zgodnie z art. 122 Ordynacji zobowiązane były do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego.
Oznacza to, iż koszty opinii wynikały z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie, a w związku z tym nie spełniona została również ta przesłanka art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji.
Z tych przyczyn w ocenie sądu naruszony został art. 267 § 1 pkt 1 Ordynacji poprzez jego niewłaściwą interpretację, co ma istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Reasumując na skutek błędnej wykładni przepisów prawa materialnego organy wydały orzeczenia niezgodne z prawem. Zaistniały zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych postanowień z obrotu prawnego.
Uwzględnienie skargi zobowiązuje Naczelny Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tej sprawie poniesione przez skarżących koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi i kosztów zastępstwa procesowego. Ponieważ skarżący nie wykazał innej wysokości kosztów zastępstwa, określono je w wysokości kosztów minimalnych określonych zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 i § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz 1348 z późn. zm.)
Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.