Uzasadnienie
Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie pracuje zawodowo ze względu na stan zdrowia (jest po zawale serca). Działalność gospodarczą zawiesił kilka lat temu. Prowadzi gospodarstwo rolne, przy czym sam nie ma możliwości wykonywania na nim prac – wykonują ją wynajęci pracownicy. Gospodarstwo w związku z tym nie przynosi dochodów. Otrzymywane świadczenia z KRUS wynoszą około 400 zł i nie wystarczają na podstawowe utrzymanie.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci (ur. w 1986 i 2004 r.). Posiada mieszkanie (78 m2) i nieruchomość rolną (48 ha). Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Jedynym dochodem rodziny wnioskodawcy, zgodnie z jego oświadczeniem, stanowi renta z KRUS w kwocie 400 zł.
Do wniosku, w wyniku wezwania, załączone zostały: kopie wyciągów z rachunku bankowego skarżącego za październik i listopad 2010 r., zaświadczenie o uczęszczaniu syna do przedszkola, tytuły wykonawcze z 2009 r., wezwanie komornicze z dnia 3 lipca 2009 r., upomnienie przedegzekucyjne z dnia 14 grudnia 2010 r. do uiszczenia podatku rolnego i leśnego, decyzja o wysokości świadczenia rentowego oraz zaświadczenie, że córka wnioskodawcy jest studentką studiów stacjonarnych.
Z powyższych dokumentów wynika, że na rachunek bankowy skarżący dokonywał w październiku i listopadzie 2010 r. wpłat własnych w kwotach, 1.000 zł, 1.500 zł, dwa razy po 3.000 zł, 7.000 zł, 730 zł. Miesięczny koszt za przedszkole syna wynosi 317,08 zł. Renta wypłacana jest przez KRUS w wysokości 402,58 zł. Tytuły wykonawcze zostały wystawione w związku z nieuregulowanymi zobowiązaniami z tytuły podatku rolnego za lata 2003-2005 w łącznej kwocie wraz z odsetkami 22.636,80 zł. Upomnienie przedegzekucyjne obejmuje kwotę 803,50 zł. Skarżący, w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika, został wezwany do uiszczenia na rzecz wierzyciela, którym był Starosta K., należności głównej z odsetkami w wysokości 64.992,75 zł. Egzekucja miała być prowadzona z wieczystego użytkowania nieruchomości.
Ponadto wnioskodawca wskazał, że nikt w jego rodzinie nie jest zarejestrowany jako bezrobotny i nie otrzymywał w ostatnim półroczu świadczeń z opieki społecznej. Wnioskodawca nie prowadzi księgi przychodów i rozchodów, gdyż od 3 lat ma zawieszoną działalność gospodarczą. Z gospodarstwa rolnego nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Za 2010 r. nie utrzymał dopłat unijnych. Podał, że miesięczne wydatki jego rodziny wynoszą: za gaz 450 zł, za energię elektryczną – 150 zł, za wodę – 100 zł i za wywóz śmieci 30 zł. Miesięczny koszt ponoszony na lekarstwa to 200 zł. Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę, że dodatkowe odpłatności związane z przedszkolem syna wynoszą 100 zł. Oświadczył, że źródłem pokrycia wszystkich wydatków w przeszłości były jego oszczędności, obecnie jest to pomoc rodziny.
Stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym – jak wynika z przytoczonej regulacji – to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania w sposób wiarygodny okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy rola Sądu/ Referendarza sądowego ogranicza się jedynie do żądania przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.).
Wnioskodawca, mimo przedłożenia żądanych w wezwaniu dokumentów i oświadczeń, nie usunął wątpliwości co do jego możliwości płatniczych.
Wskazać należy, że przede wszystkim nie zostało wyczerpująco wyjaśnione, z jakich źródeł pokrywane są bieżące wydatki rodziny skarżącego. Miesięcznie wynoszą one łącznie około 1.350 zł. Przy czym podkreślenia wymaga, że kwota ta nie obejmuje innych podstawowych wydatków, to jest kosztów wyżywienia, środków czystości, a także kosztów utrzymania córki, która studiuje stacjonarnie na Uniwersytecie W. i nie uzyskuje żadnych dochodów, zgodnie z oświadczeniami wnioskodawcy. Jedynym dochodem jest renta w kwocie 400 zł. Trudno natomiast dać wiarę oświadczeniu, że w pokrywaniu wszystkich tych wydatków pomaga rodzina, gdyż faktycznie prowadziłoby do wniosku, że utrzymuje ona całe gospodarstwo domowe wnioskodawcy. Poza tym brak tutaj dokładnych informacji, jak bliska jest to rodzina i z jakich źródeł miałaby te wydatki pokrywać.
Dalej, nie można uznać za wiarygodne oświadczenia, że gospodarstwo rolne, gdzie całość nieruchomości wynosi 48 ha, nie przynosi dochodów. Po pierwsze, skarżący nie byłby w stanie wynajmować pracowników do jego prowadzenia, po drugie, utrzymywanie 48 ha gruntów rolnych, które nie przynoszą jakichkolwiek dochodów, uzyskując jedynie 400 zł renty, należałoby ocenić jako nieracjonalne. Wypada też w tym miejscu zwrócić uwagę, że procesie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, poza sytuacją finansową i rodzinną, badany jest stan majątkowy wnioskodawcy. Co za tym idzie, fakt posiadania tak znacznej nieruchomości rolnej ma znaczny wpływ na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy.
Ostatecznie o braku przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie zadecydowały dane wynikające z wyciągu rachunku bankowego wnioskodawcy. Zgodnie z oświadczeniami wniosku, skarżący od 3 lat nie prowadzi działalności gospodarczej (została zawieszona), gospodarstwo rolne nie przynosi dochodów, nie zostały też otrzymane w związku z jego prowadzeniem dotacje unijne. Tymczasem wnioskodawca w okresach, za które przedłożył wyciągi rachunku, dokonywał wpłat znacznych kwot, które zostały wyżej wymienione i zwykle następnie sam je wypłacał. Nie wyjaśnił przy tym, jakie było źródło pochodzenia tych środków pieniężnych i na jaki cel były przeznaczane. Niemniej, mając na uwadze, że skarga w niniejszej sprawie datowana jest na 16 września 2010 r., należy stwierdzić, że skarżący dysponował środkami, z których mógł poczynić rezerwy na opłacenie kosztów sądowych w tej sprawie. Dodać wypada, że wpis od skargi, który stanowi zwykle najwyższy koszt w postępowaniu przed sądem administracyjnym, został wyznaczony na kwotę 200 zł.
Końcowo wskazania wymaga, że nie zostały uznane jako dowód świadczący o trudnej sytuacji majątkowej dokumenty potwierdzające zobowiązania skarżącego. Co do upomnienia z grudnia 2010 r., to kwota, którą obejmuje (803,50 zł), przy uwzględnieniu wysokości wpłat, których wnioskodawca dokonywał na swój rachunek, nie powinna stanowić dużego obciążenia dla jego budżetu domowego. Z kolei co do tytułów wykonawczych to są to dokumenty stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie wynika z nich natomiast, że jakikolwiek majątek posiadany przez dłużnika został w tym postępowaniu zajęty. Wnioskodawca przy tym ani nie powołał się na tę okoliczność, ani nie przedstawił dokumentu, który by o tym świadczył. To samo dotyczy wezwania komorniczego – wnioskodawca nie wskazał, aby użytkowanie wieczyste gruntu stało się przedmiotem egzekucji. Dodać wypada, że tytuły wykonawcze i wezwanie komornika zostały wystawione w 2009 r.
Mając zatem na uwadze powyższe, stwierdzić należało, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Dlatego też, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.