Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (organ odwoławczy, DIAS, organ II instancji) z 12.10.2021 r. znak 0201-IER.4050.5.2021.DW utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu (organ I instancji) z 28.07.2021 r. nr O271-SOB.4050.408070.2021.1 o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści tj. o niezaleganiu w podatkach z wniosku A sp. z.o.o. (dalej Spółka, Strona). Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 i art. 306a oraz art. 306 k ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.)
Pismem z 21.07.2021 r. (data wpływu do Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu 22.07.2021 r.) Spółka złożyła wniosek do Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że Spółka nie zalega z opłatami wobec budżetu..
Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu wydał 28.07.2021 r. postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści, zgodnie z wnioskiem z dnia 21.07.2021 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okazało się, że na dzień 28.07.2021 r. Spółka zalega w podatku od towarów i usług za okres od lutego do lipca 2014 r. na kwotę 4 532 404,00 zł. Zaległość wynika z decyzji Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu z 30.06.2021 r. nr 458000-CKK-52.4103.1.2020.181 określającej A sp. z o. o. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od lutego do lipca 2014 r. w łącznej kwocie 4 532 404,00 zł. Decyzję organ podatkowy uznał za doręczoną 14.07.2021 r. na podstawie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa.
Pismem z 26.07.2021 r. Pełnomocnik A sp. z o. o. wniósł odwołanie do Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu od ww. decyzji Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu delegatury w Legnicy. Wskazano, że sprawa jest w toku.
Na postanowienie Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu z 28.07.2021 r. nr 0271-SOB.4050.408070.2021.1 o odmowie wydania zaświadczenia o niezleganiu w podatkach zgodnie z wnioskiem z 21.07.2021 r. Strona złożyła pismem z 4.08.2021 r. zażalenie, wnosząc o uchylenie postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu postanowieniem z 12.10.2021 r utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu z 28.07.2021 r. nr 0271-SOB.4050.408070.2021.1 o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści tj. o niezaleganiu w podatkach.
Strona zaskarżyła ww postanowienie zarzucając naruszenie przepisów postepowania, które miało zdaniem Strony istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 306a § 1,2 pkt 2), § 3 i 4 w zw. z art. 306b § 1 i 2, art. 306c w zw. z art. 306e § 1, 2, 3 w zw. z art. 21 § 3 i 3a w zw. z art. 51 § 1 i w zw. z art. 127 ustawy Ordynacja podatkowa przez odmowę wydania Skarżącemu zaświadczenia o żądanej przez Niego treści w związku z posiadaniem przez Skarżącą Spółkę na 28.07.2021 r. zaległości w podatku od towarów i usług za okres od lutego do lipca 2014 r. w łącznej kwocie 4 532 404,00 zł. Zdaniem Pełnomocnika Spółki, wobec braku w obrocie prawnym ostatecznej decyzji określającej lub ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za ww. okres, względnie decyzji nieostatecznej ale zaopatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności, brak jest jakichkolwiek przeszkód do wydania zaświadczenia o żądanej przez Skarżącego treści.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniesiono o:
- 1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji,
- 2. zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od organu na rzecz Skarżącego według norm przepisanych.
Ponadto Pełnomocnik Skarżącej Spółki wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonej opinii ekonomiczno-finansowej biegłego rewidenta na okoliczność jej treści, w tym na okoliczność wpływu na kondycję ekonomiczno-finansową Skarżącego odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści lub z ostrożności procesowej włączenie przedmiotowej opinii wraz ze skargą do akt sprawy jako elementu argumentacji procesowej Skarżącego.
Skarżący wskazał, że decyzja na którą powołał się organ, jest nieostateczna i nie podlega wykonaniu, zatem organ powinien co najwyżej zawrzeć w zaświadczeniu stosowną wzmiankę o toczącym się postępowaniu. Podatnik podkreślił, że nie żądał wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lecz zaświadczenia, że nie zalega z opłatami wobec budżetu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała postanowienie strona skarżąca.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z uchybieniami, które spowodowały konieczność jego uchylenia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Spór w sprawie sprowadza się do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści. Skarżąca wniosła bowiem o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu z opłatami wobec budżetu. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził (a organ drugiej instancji utrzymał to stanowisko w mocy), że nie może wydać zaświadczenia tej treści, gdyż na Stronie ciążą zaległości podatkowe.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 306a § 1 do § 3 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie; zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów wymaga przepis prawa lub gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego; zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy i potwierdza ono stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania.
Zgodnie natomiast z przepisami art. 306b i 306c O.p., w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Rozstrzygnięcie przez organ administracyjny sprawy, której istotą jest żądanie wydania zaświadczenia może nastąpić w dwojaki sposób: - pierwszy przez wydanie zaświadczenia o żądanej treści, a więc potwierdzającego, zgodnie z żądaniem osoby ubiegającej się o zaświadczenie, istnienie określonego stanu faktycznego lub stanu prawnego, - drugi przez odmowę wydania zaświadczenia, np. z powodu niepotwierdzenia w toku postępowania wyjaśniającego istnienia stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żądała osoba ubiegająca się o zaświadczenie.
Należy również wskazać, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest rodzajem odformalizowanego postępowania, które polega na potwierdzeniu faktów istniejących w dniu jego wydania bez możliwości weryfikowania zapadłych w sprawie rozstrzygnięć oraz możliwości ich zmiany na tym etapie postępowania. Treść zaświadczenia nie zmienia sytuacji prawnej lub faktycznej podmiotu, którego dotyczy, może służyć za środek dowodowy w celu uzyskania w odrębnych postępowaniach skutku dowodzonego przez stronę. Zaświadczenie nie jest czynnością władczą wyrażającą wolę organu, stanowi jedynie dokument dający świadectwo, co do istnienia lub nieistnienia pewnych stosunków prawnych i faktów mających znaczenie dla prawa.
Zgodnie z art. 306e § 1 O.p. zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości wydaje się na podstawie dokumentacji danego organu podatkowego oraz informacji otrzymanych od innych organów podatkowych. Przed wydaniem zaświadczeń, o których mowa w § 1, ustala się, czy w stosunku do wnioskodawcy nie jest prowadzone postępowanie mające na celu ustalenie lub określenie wysokości jego zobowiązań podatkowych.
W ocenie Sądu organy wydając przedmiotowe postanowienia naruszyły przepisy prawa procesowego, a mianowicie:
Zgodnie z art. 306 a § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, jak wyżej wskazano zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy. W rezultacie, w świetle art. 306b § 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego zakres wykraczać będzie poza granice żądania wnioskodawcy. Powyższe oznacza, że organ nie może wydać zaświadczenie o treści wykraczającej poza granice żądania czy o innej treści. W ocenie Sądu organ nie może tez odmówić wydania zaświadczenia o żądanej treści, wskazując na okoliczności w zakresie których Strona nie występowała o wydanie zaświadczenia. W granicach żądania wnioskodawcy organ administracyjny obowiązany jest do potwierdzenia, w formie zaświadczenia, tylko tego co wynika z danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Skarżąca wniosła o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu z opłatami wobec budżetu, tymczasem organ wydając postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści, wskazał na istnienie zaległości podatkowej. W ocenie Sądu organ wyszedł poza granice żądania Strony. Wskazać bowiem należy, że czym innym jest zaległość podatkowa, a czym innym zaległość w opłatach. Należy więc odróżnić opłatę od podatku, czego organ nie uczynił. Ustawa Ordynacja podatkowa wyraźnie posługuje się odrębnie tymi dwoma pojęciami. Choć rzeczywiście w ustawie tej nie ma definicji opłaty. Wprawdzie w art. 3 pkt 3 lit c ustawy Ordynacja podatkowa wskazano, iż ilekroć w ustawie jest mowa o podatkach - rozumie się przez to również opłaty (...), jednak ustawa ta nie zawiera odwrotnego sformułowania. Powyższe oznacza, że jeżeli Strona żądała wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, organ powinien zbadać również istnienie zaległości w opłatach, ale w sytuacji odwrotnej taka zależność nie występuje.
Zważywszy na nieprecyzyjny wniosek Strony organ powinien wezwać Stronę o wskazanie czego w istocie wniosek dotyczy, czy i jakich opłat i do jakiego budżetu. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności, organ powinien zbadać swoją właściwość ewentualnie wydać stosowny akt. Sąd podkreśla, iż w każdym przypadku przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ administracji jego rolą jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. W razie braku jednoznaczności wniosku jest obowiązany z urzędu podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia treści żądania strony.
Organy natomiast rozstrzygnęły sprawę poza granicami żądania określonego przez stronę, uznając, iż wnosi on o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, w sytuacji, gdy takie żądanie nie zostało sformułowane.
Wobec powyższego naruszono przepisy postępowania, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Udzielenie przez organ podatkowy wydający zaświadczenie odpowiedzi poza granicami żądania nie wzbudza zaufania do tychże organów i należy je uznać za nieprawidłowe z punktu widzenia procedury podatkowej.
W związku ze stwierdzonymi uchybieniami, Sąd nie będzie odnosił się do pozostałych zarzutów skargi.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.