Uzasadnienie
W sprawie skarżący T. W. oraz W. W. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu tego żądania podali, że w domu o powierzchni 130 m² prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, które utrzymują z emerytury skarżącej w kwocie 465,13 zł netto oraz dochodu skarżącego z działalności rolniczej. Wskazali nadto, że są właścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 0,98 ha.
Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, ponad informacje podane we wniosku, że w roku 2011 r. skarżąca uzyskała świadczenie emerytalne w kwocie 5.553,50 zł, skarżący zapłacił natomiast podatek rolny w kwocie 338zł, natomiast wydatki na utrzymanie ich gospodarstwa domowego zamykają się w kwocie 189 zł. Z akt administracyjnych sprawy wynika z kolei, że skarżący są właścicielami oprócz nieruchomości rolnej również działki o powierzchni 1.832 m² zakwalifikowanej jako "tereny mieszkaniowe – B".
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy procesowej). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) ustawy procesowej).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy oraz zasady doświadczenia życiowego, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku wnioskodawców zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania im prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazali bowiem, że w swojej sytuacji materialnej i życiowej nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Świadczy o tym, z jednej strony, kwota pieniężna uzyskiwana przez skarżących (z emerytury skarżącej oraz dochodu skarżącego z działalności rolniczej prowadzonej w ramach gospodarstwa o powierzchni 0,98 ha) na utrzymanie ich dwuosobowego gospodarstwa domowego, a z drugiej strony ich sytuacja życiowa, na którą składa się między innymi ich wiek, w związku z którym generowane są dodatkowe koszty utrzymania wnioskodawców.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.