Uzasadnienie
Skarżąca spółka, wraz ze skargą, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od 2013 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, w związku z czym nie osiąga przychodu. Spółka została wykreślona z rejestru podatników VAT, nie prowadzi żadnej księgowości, nie posiada żadnych środków trwałych ani żadnego innego majątku. Na potrzeby postępowania karnego toczącego się m.in. wobec prezesa zarządu, zajęto także całość dokumentacji księgowej. Strona zaznaczyła, że powyższe okoliczności są bezsporne, wynikają z treści zaskarżonej decyzji, w związku z czym nie wymagają wykazania za pomocą odrębnych dowodów.
W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków oraz wartość zysku i straty według bilansu za ostatni rok wynosi 0 zł. Rubryka dotycząca rachunków bankowych została zakreślona.
Bez odpowiedzi pozostało wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jak wynika z przytoczonej regulacji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie. I nie chodzi tutaj tylko o uprawdopodobnienie istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, lecz ich wykazanie, a więc udowodnienie braku środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie.
Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania ubiegającego się o przyznanie praw pomocy do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie skarżąca spółka jedynie złożyła oświadczenia na urzędowym formularzu wniosku stwierdzając, że dokumentacja księgowa została przejęta przez organy ścigania. Zauważyć jednak należy, że strona wezwana została do przedłożenia dokumentacji, którą była w stanie pozyskać przykładowo od organu podatkowego. M. in. mogła pozyskać zaświadczenia dotyczące zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata, za które je składała, czy deklaracji VAT-7. Strona została również zobligowana do złożenia dodatkowych oświadczeń, w tym dotyczących źródeł finansowania profesjonalnego pełnomocnika, który ją zastępuje w niniejszej sprawie.
Pozostawienie bez odpowiedzi skierowanego do strony wezwania pozbawiło możliwości rzetelnego zbadania jej możliwości płatniczych i partycypowania w opłaceniu, jeżeli nie całości, to przynajmniej części kosztów sądowych.
Zaznaczyć bowiem trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej.
Koszty sądowe, w tym wpis od skargi, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczne jest wyważenie pomiędzy tymi dwoma konstytucyjnymi regułami.
Brak jakiejkolwiek dokumentacji i dodatkowych oświadczeń, których obowiązek złożenia został na spółkę nałożony skierowanym do niej wezwaniem, uniemożliwiło dokonanie oceny zasadności wniosku zgodnie w przytoczonymi wyżej wytycznymi.
W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji postanowienia, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.