Uzasadnienie
Pismem z 4 lutego 1997 r. Urząd Skarbowy - Dział Egzekucyjny w O. zawiadomił Bank Ś. Oddział w K. o zajęciu rachunku Banku do równowartości kwot należnych Skarbowi Państwa od właścicieli Spółki W. - Piotra W. i Waldemara K. Środki pieniężne pozostające na rachunku Spółki przeksięgowane zostały na rachunek Banku w dniu 2 stycznia 1997 r. o godz. 7.00. W tym samym dniu, o godz. 8.00, a więc w chwili otwarcia Banku, organ egzekucyjny doręczył Bankowi postanowienie o przedłużeniu okresu zabezpieczenia na rachunku Spółki W. Organ egzekucyjny wskazał ponadto na ustawowe prawo zastawu przysługujące Skarbowi Państwa na mocy art. 23 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
12 lutego 1997 r. Bank Ś. Oddział w K. wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, które zostały przez organ egzekucyjny oddalone postanowieniem z 11 marca 1997 r. z powodu przekroczenia terminu przewidzianego w art. 32 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./.
Pismem z 12 lutego 1997 r., doręczonym Bankowi Ś. w K. 13 lutego 1997 r., organ egzekucyjny wezwał do zapłaty kwoty 6 mln zł w terminie 7 dni, z powołaniem się na art. 87 par. 1 i par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W piśmie z 24 lutego 1997 r. Urząd Skarbowy w O. wystąpił do Narodowego Banku Polskiego o zajęcie rachunku Banku S. w K. w celu dokonania egzekucji kwot należnych Skarbowi Państwa od wspólników Spółki W. wraz z odsetkami.
Zarzuty banku w postępowaniu zabezpieczającym Pismem z 26 lutego 1997 r. Narodowy Bank Polski zawiadomił organ egzekucyjny w O. o przekazaniu na konto organu 25 lutego 1997 r. pełnej kwoty wynikającej z zajęcia.
4 marca 1997 r. Bank S. SA w K. nadał w urzędzie pocztowym pismo zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w którym domagał się umorzenia egzekucji i wstrzymania czynności egzekucyjnych. Zobowiązany Bank wywodził, że zarzuty wniesione po zajęciu dokonanym przez organ 4 lutego 1997 r. dotychczas nie zostały rozstrzygnięte, a mimo to organ wystosował 12 lutego 1997 r. upomnienie z równoczesnym wezwaniem do zapłaty.
Urząd Skarbowy w O. postanowieniem z 26 marca 1997 r. uznał bezzasadność zarzutów i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdzono, że zajęcie wierzytelności dokonane zostało 24 lutego 1997 r. po doręczeniu zobowiązanemu Bankowi 13 lutego 1997 r. upomnienia. Zobowiązany Bank naruszył obowiązki w toku egzekucji z rachunków bankowych Spółki W., skoro były one zabezpieczone, a 2 stycznia 1997 r. Bank był już w posiadaniu postanowienia o przedłużeniu zabezpieczenia z 20 maja 1996 r. Zatem obciążenie 2 stycznia 1997 r. zabezpieczonego rachunku bez zgody egzekutora kwotą 6 mln zł świadczy o naruszeniu obowiązków Banku.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Bank Ś. SA w K. domagał się uchylenia postanowienia i umorzenia egzekucji. Twierdził, że w okresie od 1 do 2 stycznia 1997 r. godz. 8.15, kiedy doręczono Bankowi postanowienie o przedłużeniu zabezpieczenia, rachunek Spółki W. nie podlegał zabezpieczeniu, wobec czego mogły być z niego dokonywane wypłaty.
Postanowieniem z 30 marca 1997 r. Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
Postanowienie Izby Skarbowej stało się przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Bank Ś. SA w K. Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu stanu faktycznego i prawnego sprawy zważył, co następuje
Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest stwierdzenie, że nie dotyczy ona postępowania egzekucyjnego, lecz postępowania zabezpieczającego, uregulowanego w dziale IV ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./.
Jak bowiem wynika z akt sprawy, 17 maja 1996 r. doszło do wydania przez organ egzekucyjny decyzji o dokonaniu zabezpieczenia przyszłych zobowiązań podatkowych na majątku Piotra W. i Waldemara K. działających w ramach spółki cywilnej W. Postanowieniem z 20 maja 1996 r. organ sprecyzował sposób realizacji zabezpieczenia, a to przez zajęcie rachunków bankowych wspólników, prowadzonych w Banku S. Oddział w K. Okres zabezpieczenia kilkakrotnie przedłużano. I tak, postanowieniem z 29 listopada 1996 r. zabezpieczenie zostało przedłużone do 31 grudnia 1996 r., zaś postanowienie z 31 grudnia 1996 r. przedłużające zabezpieczenie do 31 marca 1997 r. doręczono Bankowi S. 2 stycznia 1997 r. Przed doręczeniem tegoż postanowienia Bank dokonał obciążenia kont Piotra W. i Waldemara K. z tytułu spłaty kredytów na kwotę 6.096.672,34 zł.
Pomijając ocenę legalności poprzednich operacji na rachunku bankowym, dokonywanych przez Bank w czasie trwania zabezpieczenia, trzeba stwierdzić, że przed doręczeniem Bankowi postanowienia z 3l grudnia 1996 r. o przedłużeniu zabezpieczenia, zabezpieczenie ustało w tymże dniu o godz. 24.00 i nie funkcjonowało do momentu doręczenia pisma w dnia 2 stycznia 1997 r.
Nie można podzielić stanowiska zajętego w sprawie przez Izbę Skarbową, a sprowadzającego się do twierdzenia, jakoby treść przepisu art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ stwarzała sytuację prawną, w której wydawanie postanowień przedłużających okres trwania zabezpieczenia w ogóle było niepotrzebne.
Przepis art. 21 ust. 4 powołanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowi jedynie, że zabezpieczenie ustanowione przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego jest skuteczne do czasu wydania tej decyzji. Z kolei art. 21 ust. 5 cytowanej ustawy stanowi, że zabezpieczenie następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli powołanego już wcześniej działu IV ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Zawarty w tym dziale art. 159 par. 2 stanowi o możliwości przedłużenia okresu zabezpieczenia. W tym stanie rzeczy sformułowanie zawarte w art. 21 ust. 4 dotyczące skuteczności zabezpieczenia znaczy tylko tyle, że przedłużanie okresu zabezpieczenia znajduje ostateczny termin w dacie wydania decyzji wymiarowej. Nie ma natomiast podstaw prawnych do negowania możliwości orzekania o przedłużaniu okresów zabezpieczenia przed wydaniem tej decyzji, skoro możliwość przedłużania okresów zabezpieczenia wynika wprost z powołanego przepisu art. 159 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W tej sytuacji faktycznej i prawnej, wobec niewystąpienia przesłanki z art. 87 par. 3 powołanej ustawy, brak było podstaw do skierowania przez organ egzekucyjny pisma do Narodowego Banku Polskiego o zajęcie rachunku Banku Ś. w celu dokonania egzekucji kwot należnych Skarbowi Państwa od Piotra W. i Waldemara K. Jednakże uchybienie to nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie, gdyż jej przedmiotem jest jedynie ocena legalności postanowień rozstrzygających zarzuty wniesione przez Bank S. w postępowaniu zabezpieczającym.
Stosownie do przepisu art. 158 par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na postanowienie o zabezpieczeniu służy prawo zgłoszenia zarzutów, przy czym do postępowania tego mają odpowiednie zastosowanie przepisy art. 33 i art. 34 powołanej ustawy.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem i w zabezpieczającym, stanowią podstawowy środek obrony zobowiązanego. Są jednak środkiem zaskarżenia przysługującym w chwili wszczęcia postępowania, nie zaś w jego toku, a zwłaszcza - nie po jego zakończeniu. Tymczasem z akt sprawy wynika, że Bank Ś. wniósł do organu zarzuty 4 marca 1997 r. /data nadania w urzędzie pocztowym/, a więc już po dniu 25 lutego 1997 r., w którym Narodowy Bank Polski przelał na konto organu egzekucyjnego całą kwotę prognozowaną jako należność podatkowa wspólników Spółki W. wraz z odsetkami.
Stąd już w dacie wniesienia zarzutów były one bezprzedmiotowe. Nie było więc podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia zarzutów. Jednakże wydanie postanowienia orzekającego o bezzasadności zarzutów nie stanowi uchybienia, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w przepisie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, wobec czego brak było podstaw do uchylenia wydanych w tej sprawie postanowień.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny skargę Banku S. oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o NSA.