Uzasadnienie
W sprawie S. N. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu tego żądania wskazał, że na skutek komorniczej eksmisji stracił miejsce zamieszkania i pracy oraz źródło utrzymania oraz że aktualnie zalega ze spłatą sześciu kredytów i należności z sześciu kart kredytowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że wraz z trzyosobową rodziną mieszka w lokalu socjalnym, nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje żadnego dochodu.
W dniu 27 stycznia 2009 r. doręczono S. N. wezwanie do przedłożenia w terminie 7 dni zeznań podatkowych za rok 2007 skarżącego i jego żony, szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania (i załączeniem dowodów opłat), szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, informacji, czy skarżący korzysta z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego oraz innych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.
W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca oświadczył, że w roku 2007 r. jego żona nie była zatrudniona, wydatki jego rodziny na wyżywienie opiewają na kwotę 1.000zł, natomiast wykorzystywane w ich gospodarstwie domowym środki higieny pochodzą z zapasów zgromadzonych w dzierżawionym pensjonacie. Nadmienił także, że wykup leków dla jego chorej żony ograniczony jest do środków przeciwbólowych. Nadto poinformował o swoich zaległościach w regulowaniu należności za gaz, składek na ubezpieczenie społeczne (24.000 zł) oraz opłaty egzekucyjnej (25.000 zł). Do akt sprawy skarżący przedłożył kserokopię korespondencji bankowej, z której wynika, że w grudniu 2008 r. zalegał on z zapłatą należności z tytułu zaciągniętych kredytów oraz transakcji dokonywanych kartą kredytową na kwotę 1.754,65 zł, natomiast w styczniu 2009 r. – na kwotę 3.435,38 zł, oraz faktur za energię elektryczną i usługi dystrybucji za okres od dnia 7 listopada 2008 r. do dnia 13 stycznia 2009 r. opiewających na łączną kwotę 1.798,79 zł.
S. N. nadesłał również sporządzone przez księgowego ustalenie dochodu skarżącego w roku 2008 r. w kwocie 16.180,86 zł oraz oświadczył, że sprzedał ostatnie wartościowe składniki majątku – złotą biżuterię żony.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, a zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, stwierdzić należy, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z akt sprawy wynika, że uwagi na swoją sytuację materialną oraz rodzinną wnioskodawca nie jest aktualnie w stanie wykonywać swoich zobowiązań cywilnoprawnych i publicznoprawnych (do których należą również należności z tytułu opłat sądowych i wydatków oraz wynagrodzenia za profesjonalne zastępstwo procesowe). Świadczą o tym wysokość uzyskanego przez skarżącego w roku 2008 r. dochodu, aktualny brak źródła uzyskiwania dochodów, upomnienia dotyczące zaległości w spłacie kredytów oraz należności z tytułu korzystania z kart kredytowych oraz oświadczone przez stronę zaległości z regulowaniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz opłat egzekucyjnych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.