Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł skarżąca B. O. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgłoszony wniosek wnioskodawczyni uzasadniała trudną sytuacją materialną, podnosząc na tej podstawie, że nie jest w stanie ponieść wymaganych kosztów sądowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania.
Z oświadczenia wnioskodawczyni oraz ze złożonych przez nią dokumentów (w tym także w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, przysługuje jej ¼ udziału w domu mieszkalnym o powierzchni 157, 75 m2, jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę (w wymiarze ½ etatu) w przedsiębiorstwie A Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. z miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 1.317 zł brutto (1.025,18 zł netto), przy czym, w okresie od września do końca grudnia 2012 r. wnioskodawczyni pozostawała na urlopie bezpłatnym (nie otrzymując za te miesiące wynagrodzenia) z powodu złej kondycji finansowej firmy w której jest zatrudniona. Także w styczniu 2013 r. wnioskodawczyni nie osiągnęła żadnego dochodu (pismo wnioskodawczyni z dnia 29 stycznia 2013 r.). W bieżących kosztach utrzymania pomagają obecnie skarżącej – dorosłe dzieci, matka i przyjaciele.
Zgodnie z oświadczeniem B. O., wnioskodawczyni nie posiada żadnych rachunków ani lokat bankowych, a ponoszone przez nią miesięcznie wydatki na utrzymanie wynoszą średnio 1.203,17 zł.
W roku 2011 r. wnioskodawczyni osiągnęła dochód w kwocie 14.469,00 zł (PIT-37).
Z akt administracyjnych wynika, że wnioskodawczyni pełni również funkcję prezesa zarządu B sp. z o.o. z/s we W., w której to spółce posiada udziały.
Postanowieniem z dnia 4 lutego 2013 r. (sygn. akt I SA/Wr 1340/12) referendarz sądowy odmówił B. O. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W ustawowym terminie B. O. wniosła sprzeciw od tego postanowienia.
Z urzędu wskazać należy, że na rozpoznanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu oczekują dwie skargi skarżącej (zarejestrowane pod sygn. akt I SA/Wr 1339/12 i I SA/Wr 1340/12), od których skarżąca zobowiązana jest uiścić wpisy sądowe w łącznej wysokości 1.000 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: dalej- p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Poddając – w tym trybie – ponownej ocenie złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych Sąd uznał, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wymaganego wpisu od skargi (w kwocie 500 zł), który na tym etapie sprawy stanowi dla strony skarżącej jedyny wydatek związany z wniesieniem skargi.
Ważąc zasadność wniosku Sąd miał na uwadze, z jednej strony – okoliczność, że na rozpoznanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu oczekują dwie skargi wnioskodawczyni, od których skarżąca zobowiązana jest uiścić wpisy sądowe w łącznej wysokości 1.000 zł, z drugiej strony – treść art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a., który stanowi, że przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny.
Zgodnie z orzecznictwem, przez "uszczerbek koniecznego utrzymania" w rozumieniu w/w przepisu należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11; LEX nr 1104149).
Tak pojmowana instytucja prawa pomocy oznacza, że sąd administracyjny powinien zapewnić prawidłową równowagę pomiędzy interesem państwa w pobieraniu opłat sądowych z jednej strony, a interesem strony skarżącej w dochodzeniu roszczeń przed sądem. W każdym uzasadnionym przypadku, kiedy koszty postępowania miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd administracyjny jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które zapewni realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ 573/11; LEX nr 1113143).
W przekonaniu Sądu, wnioskodawczyni spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a., albowiem zestawienie łącznej wysokości kosztów sądowych (w sprawach I SA/Wr 1339/12 i I SA/Wr 1340/12) jakie skarżąca obowiązana jest ponieść w związku ze złożonymi skargami oraz miesięcznego uposażenia skarżącej (1.025,18 zł netto), przy dodatkowym uwzględnieniu okoliczności, że skarżąca pozostaje na urlopie bezpłatnym (z przyczyn leżących po stronie pracodawcy), uzasadniają przyjęcie, że skarżąca nie będzie w stanie ponieść wymaganych kosztów sądowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania. Przesłanka ta uzasadnia tym samym obawę, że prawo skarżącej do sądu zostanie ograniczone z przyczyn fiskalnych.
Zawarte w pkt II postanowienia rozstrzygnięcie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie dalej idącym wynika z faktu, że skarżąca wnioskowała o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, tymczasem, mając na uwadze okoliczność, że wpis od skargi stanowi dla skarżącej na obecnym etapie sprawy jedyny wydatek finansowy związany z wniesieniem skargi, jak również fakt, że z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy strona może wystąpić w każdym czasie, Sąd uznał za zasadne zwolnienie strony na tym etapie jedynie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.