Uzasadnienie
Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2012 r. E. Z. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania skarżąca wskazała, że w związku z utratą z końcem stycznia 2012 r. pracy w Wielkiej Brytanii wyjechała z narzeczonym do Francji, gdzie na czas poszukiwania pracy zarejestrowała się jako osoba bezrobotna i z powodu braku oszczędności pozostaje na utrzymaniu matki narzeczonego. Jednocześnie oświadczyła wnioskująca strona, że nikt nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, a jej własnością jest mieszkanie o powierzchni 42,7m².
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przesłała do akt sprawy dokumenty, z których ponad informacje podane we wniosku wynika, że w latach podatkowych kończących się w dniu 5 kwietnia 2010 r. i 5 kwietnia 2011 r. skarżąca uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 15.583,31 i 17.412,77 GBP.
Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca uiściła w sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 1.293 zł i opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł (wpłaty z dnia odpowiednio 25 lipca 2011 r. i 11 stycznia 2012 r.).
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym od kosztów sądowych, określone w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wykazała bowiem, że aktualnie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, na które na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego składa się wpis sądowy od skargi kasacyjnej, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie. Świadczą o tym fakt nie uzyskiwania przez nią dochodu, jej status osoby bezrobotnej, brak majątku podlegającego spieniężeniu oraz pozostawanie na utrzymaniu osoby trzeciej. Istotne jest również pogorszenie sytuacji materialnej skarżącej na skutek utraty przez nią pracy, które uniemożliwiło jej dalsze ponoszenie kosztów sądowych w sprawie.
W konsekwencji, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.
Na marginesie powyższych stwierdzeń powołać trzeba uregulowanie art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.