Uzasadnienie
W sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 17 marca 2011 r. oddalił skargę M. Z. na wyżej oznaczoną decyzję. W dniu 19 kwietnia 2011 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, że wydatki jego jednoosobowego gospodarstwa domowego, prowadzonego we "własnościowym mieszkaniu spółdzielczym" o powierzchni 32 m², w lutym i marcu 2011 r. wyniosły odpowiednio 893,58 zł i 871,98 zł i obejmowały oprócz kosztów utrzymania mieszkania między innymi opłaty kancelaryjne uiszczane w postępowaniu przed sądem powszechnym w kwocie 110 zł (marzec 2011 r.) oraz koszty zakupu leków w skali miesiąca w kwocie 133,12 zł. Jednocześnie skarżący podał, że jego źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne wypłacane do dnia 28 lutego 2011 r. w kwocie 1.479,96 zł, natomiast od dnia 1 marca 2011 r. – w kwocie 1.525,06 zł.
W dniu 26 maja 2011 r. skarżącemu doręczono odpis sporządzonego na jego wniosek z dnia 23 marca 2011 r. uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 17 marca 2011 r. Zarządzeniem z dnia 23 marca 2011 r. Przewodniczący Wydziału I Sądu wezwał M. Z. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyżej wskazanego wyroku. Z urzędu wskazać trzeba, że w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 140/11 oraz I SA/Wr 859/11, wszczętych ze skargi M. Z., ciąży na skarżącym obowiązek uiszczenia odpowiednio opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł oraz wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł.
Postanowieniem z dnia 22 października 2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 659/10, obecnie I SA/Wr 141/11) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących na obecnym etapie postępowania opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł, określona w art. 246 § 1 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść wydatku 100 zł bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie. Świadczą o tym, z jednej strony, wysokość aktualnie uzyskiwanego dochodu (emerytury) skarżącego, a z drugiej strony koszty utrzymania jego jednoosobowego gospodarstwa domowego, aktualnie powiększone z uwagi na potrzebę zażywania przez skarżącego leków.
Wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie wniosku przyznanie prawa pomocy miało również utrzymanie się sytuacji materialnej M. Z., która uzasadniała, w ocenie wyrażonej w postanowieniu referendarskim z dnia 22 października 2011 r. (sygn. akt III SA/Wr 659/10, obecnie I SA/Wr 141/11), przyznanie prawa pomocy w analogicznym zakresie.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 i § 4, art. 246 § 1 pkt 2) i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.