Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł D. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i boryka się z problemami zdrowotnymi, z powodu których ponownie przystępuje do egzaminu maturalnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z matką, która jest właścicielem niezabudowanej działki w L. Ś. o powierzchni 0,33 ha, jej mężem oraz siostrą i bratem. Jako dochód miesięczny brutto swojego gospodarstwa domowego skarżący wskazał wynagrodzenie za pracę i nagrodę jego matki w łącznej kwocie 7.183,53 zł, z której pokrywane są koszty bieżącego utrzymania, regulowane wcześniej powstałe zobowiązania oraz ponoszone koszty jego leczenia.
Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem wynika, ponad wcześniej przywołane fakty, że matka skarżącego spłaca zadłużenie z tytułu pożyczki hipotecznej w kwocie 56.910,50 zł, natomiast wnioskodawca od października 2008 r. pozostaje pod opieką lekarza psychiatry oraz psychologa.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cyt. wyżej ustawy).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie od ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo, do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia).
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał w sprawie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, na które składa się na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wpis sądowy od skargi, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i swojej rodziny. Świadczą o tym przysługujący wnioskodawcy status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, jego sytuacja życiowa oraz stan zdrowia. Oceny tej nie zmienia fakt uzyskiwania wysokiego dochodu przez matkę skarżącego, gdyż z kwoty tej ponoszone są oprócz bieżących wydatków pięcioosobowego gospodarstwa domowego skarżącego również wydatki na leczenie jego chorób.
Z tych przyczyn referendarz sądowy postanowił przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi (pkt 1. sentencji postanowienia).
Jednocześnie stwierdzić trzeba, że rozstrzyganie o całości kosztów sądowych mogących wystąpić w sprawie jest na obecnym etapie postępowania zbyteczne, ponieważ skarżący nie wskazał, by utraciła w sposób trwały zdolności zarobkowych i wciąż prawdopodobne jest uzyskiwanie przez niego dochodu, który może przeznaczyć na wybrany cel. Nadto przedwczesne byłoby orzekanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych występujących - potencjalnie - w przyszłości. Stąd odmowa zwolnienia od kosztów sądowych w całości (pkt 2. sentencji postanowienia).
Postanowienie referendarza sądowego w wojewódzkim sądzie administracyjnym wydawane jest na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.