Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 marca 2013 r., przyznano skarżącemu, T. K., prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Na tej podstawie, po wystąpieniu do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., na jego pełnomocnika został wyznaczony r. pr. K. S., co wynika z pisma Dziekana OIRP z 24 kwietnia 2013 r.
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2013 r. postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało umorzone na skutek uwzględnienia w całości skargi przez organ podatkowy.
Pismem z dnia 19 czerwca 2013 r. pełnomocnik z urzędu, podtrzymując skargę wniesioną przez skarżącego, wniósł o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych, powiększonych o podatek od towarów i usług. Jednocześnie oświadczył, że koszty te nie zostały zapłacone w części ani w całości.
Powyższe pismo zostało zakwalifikowane jak wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – p.p.s.a.), wyznaczony profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Odnośnie radców prawnych, przepisy, o których mowa w przytoczonej wyżej regulacji, zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Rozpoznając przedmiotowy wniosek, przede wszystkim powołać należy treść § 2 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, na gruncie powyższej regulacji, niejednokrotnie podkreślano, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; postanowienie NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07, zob. również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007, s. 316-317).
Uprawnienia do otrzymania wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną nie można zatem upatrywać w związku przyczynowo-skutkowym z wyznaczeniem jako pełnomocnika z urzędu i dokonaniem jakiejkolwiek czynności w sprawie.
W niniejszej sprawie czynności, które można kwalifikować jako udzielenie pomocy prawnej stronie skarżącej, sprowadziły się do lakonicznego stwierdzenia w piśmie z 19 czerwca 2013 r., iż pełnomocnik "podtrzymuje skargę wywiedzioną przez T. K.". Co istotne, pismo to wniesione zostało po umorzeniu postępowania sądowego w wyniku uwzględnienia skargi przez organ podatkowy w ramach autokontroli. Zatem z procesowego punktu widzenia czynność podjęta w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie miała w sprawie żadnego znaczenia.
Wyjaśnić wypada, iż w kompetencji referendarza sądowego nie leży dokonywanie merytorycznej oceny czynności podjętych przez pełnomocnika, jest on jednak uprawniony ocenić je od strony formalnej – to jest, czy były skuteczne w toku postępowania sądowego. Pamiętać bowiem należy, że wynagrodzenie zasądzone postanowieniem referendarza sądowego pokrywane jest ze środków Skarbu Państwa. Oceniając zatem zasadność wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, referendarz występuje jako dysponent środków publicznych i odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania.
Mając na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako niezasadny i dlatego, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.