Uzasadnienie
Skarżący w treści skargi wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Na urzędowym formularzu wniosku uzasadniał, że nie prowadzi działalności gospodarczej i aktualnie jest zarejestrowany jako bezrobotny. Obecnie szuka zatrudnienia, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie ma oszczędności. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z matką, posiada mieszkanie o powierzchni 40 m2, poza tym nie ma żadnego majątku, w tym przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskuje matka z tytułu umowy o pracę – 1.750 zł brutto. Wnioskodawca ma 25 lat i średnie wyksztalcenie – nie jest w stanie obecnie znaleźć zatrudnienia.
Z dokumentów i oświadczeń złożonych w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że w 2014 r. wnioskodawca uzyskał przychody ze stosunku pracy w kwocie 1.754,07 zł, jest zarejestrowany jako bezrobotny od 9 lipca 2015 r. i do 21 września 2015 r. Decyzją z dnia 2 września 2015 r. przyznane zostało mu stypendium w wysokości 997,40 zł brutto miesięcznie na czas odbywania stażu. Matka wnioskodawcy, zatrudniona w sklepie, uzyskuje wynagrodzenie netto średnio w kwocie 1.881,41 zł.
Na wydruku rachunku bankowego należącego do skarżącego odnotowane są wpływy z tytułu ww. stypendium i rozliczeń transakcji skarbowych (jak wynika z opisu transakcji, dotyczyły wymiany waluty). Łączna wartość tych rozliczeń od 16 maja do 17 września 2015 r. wyniosła 7.260,24 zł. Na wydruku rachunku należącego do matki skarżącego odnotowane są wpływy z tytułu wynagrodzenia i obciążenia m.in. z tytułu spłaty raty kredytowej w wysokości 359,71 zł.
Działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę została zakończona w dniu 25 czerwca 2015 r. i wykreślona z ewidencji z dniem 26 czerwca 2015 r. Wnioskodawca oświadczył, że bieżące wydatki związane z opłatami, żywnością, środkami higieny i lekarstwami są finansowane z wynagrodzenia matki i przyznanego stypendium, nie posiada żadnych środków transportu. Rozliczenie z pełnomocnikiem z wyboru, który zastępuje skarżącego w sprawach I SA/Wr 1574-1575/15, ma nastąpić po zakończeniu postępowań.
Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w ww. sprawach, które toczą się równocześnie, wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 27.061 zł.
Powyższe okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne.
W ocenie referendarza sądowego, dane udostępnione przez wnioskodawcę powyższych warunków nie spełniają. Poza tym są wybiórcze, co dyskwalifikuje te dane jako podstawę oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
Przede wszystkim oświadczenia dotyczące miesięcznie ponoszonych wydatków czy źródła pokrycia wynagrodzenia dla pełnomocnika z wyboru faktycznie nie dają odpowiedzi na wezwanie. W wezwaniu wnioskodawca (za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego) został zobowiązany do przedłożenia szczegółowego, określonego kwotowo zastawienia miesięcznie ponoszonych wydatków oraz oświadczenia o źródłach finansowania wynagrodzenia dla pełnomocnika. Tymczasem w odpowiedzi podano jedynie źródła pokrycia bieżących wydatków i wymijająco wskazano, iż rozliczenie z pełnomocnikiem nastąpi po postępowaniach. Tym samym nie jest znany budżet domowy skarżącego i jego matki, z którą mieszka, na który składają się nie tylko dochody, ale także wydatki rodziny. W dalszej kolejności trudno ocenić zdolność poczynienia rezerw na ewentualne pokrycie choćby części kosztów swego udziału w sprawie.
W wątpliwość poddać trzeba informacje co do dochodów i oszczędności skarżącego, zastępowanego przez radcę prawnego. Po pierwsze wskazać trzeba, że zarówno w niniejszej sprawie, jak i w sprawie o sygn. I SA/Wr 1574/15 (obie dotyczą decyzji wymiarowych w podatku od towarów i usług), wartość przedmiotu sporu wynosi ponad 1.000.000 zł. Stawka minimalna dla radcy prawnego przy powyższej wartości – zgodnie z § 6 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) – t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm. – wynosi 7.200 zł. Po drugie, na rachunku bankowym wnioskodawcy odnotowane zostały operacje uznaniowe, dotyczące transakcji skarbowych, związanych z wymianą waluty, a łączna wartość uznań z tego tytułu wyniosła ponad 7.200 zł. Wywieść stąd by należało, że wnioskodawca dysponuje kontem walutowym i posiada oszczędności, których nie wykazał. Wysokość tych zasobów pieniężnych nie jest w związku z tym znana.
Powyższe kwestie z kolei mogą znacząco wpływać na faktyczną sytuację finansową skarżącego i jego zdolności do partycypowania w ponoszeniu kosztów sądowych.
Częściowe zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, to jest od uiszczenia kwoty przewyższającej 2.000 zł, zostało podyktowane nie tyle wykazaniem możliwości płatniczych w takim zakresie, co przekonaniem referendarza, iż w istocie kwota ponad 27.000 zł (łączna wartość wpisów sprawach I SA/Wr 1574-1575/15, których opłacenie winno nastąpić w jednym czasie) jest na tyle znaczna, że może te możliwości przekraczać. W związku z tym za wyznacznik przyjęta została dolna granica przedziału według którego obliczony został w niniejszej sprawie wpis stosunkowy, na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.