Uzasadnienie
Zarządzeniem z 17 grudnia 2015 r. Przewodniczący Wydziału I WSA we Wrocławiu wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wniesionej od postanowienia WSA z 9 marca 2015 r. o odrzuceniu skargi.
W odpowiedzi na wezwanie, w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej skarżąca wniosła po raz kolejny o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1584/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie w sprawie przyznania spółce prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Umarzając postępowanie Sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy strona składa kolejny wniosek, oparty na identycznej argumentacji, która została już oceniona przez Sąd w orzeczeniach prawomocnie oddalających wnioski strony, rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. (I GZ 556/16) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na ww. postanowienie.
Zarządzeniem z dnia 23 listopada 2016 r. ponownie wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy załączając tożsamy wniosek jak poprzednie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Na wstępie zaznaczyć należy, że złożony przez skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów jest kolejnym takim wnioskiem w sprawie, po wydaniu przez WSA postanowień z dnia 6 października 2014 r., 9 marca 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, które stały się prawomocne na skutek oddalenia zażaleń spółki przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 27 listopada 2014 r. (sygn. akt I GZ 523/14), 26 maja 2015 r. (sygn. akt I GZ 285/15), 4 listopada 2015 r. (sygn. akt I GZ 711/15).
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu niezbędnym jest wskazanie, że już na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego niejednokrotnie oceniano sytuację finansową skarżącej spółki w kontekście możliwości partycypowania w kosztach sądowych. Zajmując stanowisko negatywne wobec żądania skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy Sąd podkreślał, że treść składanych wniosków nie wskazuje na taką sytuację finansową spółki, która uzasadniałaby zmianę pierwotnie podjętego rozstrzygnięcia. Wnioski te bowiem nie wskazywały żadnych nowych okoliczności w sprawie, stanowiąc praktycznie kopię poprzednio składanych pism.
W związku z powyższym przedmiotowy wniosek należało ocenić w kontekście art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ciężar wykazania zmiany okoliczności, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na wnioskodawcy.
Skoro skarżąca przedłożyła kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, którego treść jest zbieżna z treścią uprzednio składanych wniosków rozpoznanych negatywnie, a postanowienia wydane w tym przedmiocie są prawomocne, to merytoryczne rozpoznanie takiego wniosku stało się zbędne a postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 249a p.p.s.a. należało umorzyć.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 249a p.p.s.a. w związku z art. 258 § 4 p.p.s.a, orzekł jak w pkt I sentencji.
Z kolei zgodnie z art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową (wpis) należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. W oparciu o art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pismem podlegającym opłacie jest także skarga kasacyjna.
W myśl art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W przypadku, gdy nie został uiszczony odpowiedni wpis, przewodniczący - w oparciu o art. 220 § 1 zdanie drugie w zw. z § 3 p.p.s.a. - wzywa wnoszącego skargę kasacyjną, aby pod rygorem jej odrzucenia, "uiścił od tej skargi wpis, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania". Bezskuteczny upływ tego terminu skutkuje, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzuceniem skargi kasacyjnej przez sąd.
Podkreślenia wymaga, że prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 roku w sprawie o sygnaturze akt III RN 144/02 oraz postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., II OZ 667/14). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., I OSK 536/13).
A zatem ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji, gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (por. postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 1999 roku I CKN 146/98, OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.
Po oddaleniu zażalenia strony przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. (I GZ 556/16) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca zarządzeniem z dnia 23 listopada 2016 r. (doręczonym 1 grudnia 2016 r.) została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. W zakreślonym terminie, strona nie uiściła należnego wpisu od skargi kasacyjnej a złożony ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerwał biegu terminu do jego uiszczenia oraz nie chronił strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie.
W tym stanie rzeczy, Sąd - na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. - obowiązany był odrzucić skargę kasacyjną, o czym orzekł jak w pkt II sentencji.