Uzasadnienie
Skarżąca spółka, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, wniosła o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z powodu braku płynności finansowej nie jest w stanie regulować wszystkich zobowiązań na bieżąco. Poza wydatkami związanymi z bieżącą działalnością, spłacane są zaległości wobec ZUS, podatkowe, z tytułu opłat za użytkowanie gruntów i inne. Dodatkowe zobowiązania finansowe są dla spółki niemożliwe do zrealizowania.
W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 900.000 zł, a wartość środków trwałych 383.240 zł. Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku saldo dwóch rachunków bankowych wynosiło 0 zł, a trzeciego (-)45,55 zł. W kasie brak jest środków, należności spółki wynoszą 18.150 zł, zaś zobowiązania: podatki 58.300 zł, ZUS 1.750 zł, wobec dostawców 11.800 zł – razem 71.850 zł.
Przesyłka z wezwaniem do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego i majątkowego spółki, niepodjęta w terminie, została włączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 27 maja 2016 r.
Zdaniem referendarza sądowego, udostępnione dane nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (w tym spółek jawnych) może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jak wynika zatem z powyższej regulacji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie. Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania ubiegającego się o przyznanie praw pomocy do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.).
W takiej sytuacji – niewystarczających danych co do możliwości płatniczych spółki – skierowane zostało wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń.
Wyjaśnić należy, że wezwanie to zostało doręczone w warunkach przewidzianych w art. 73 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (§ 1). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4).
Na podstawie powyższej regulacji, przesyłka z wezwaniem, niepodjęta i zwrócona na adres Sądu, została włączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia w dacie 27 maja 2016 r.
W rezultacie powyższego nie było możliwe zweryfikowanie oświadczeń złożonych na urzędowym formularzu wniosku ani dokładne zbadanie możliwości płatniczych spółki. Zwłaszcza, że chodzi tutaj o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie, w której najwyższym kosztem jest wpis od skargi wyznaczony na kwotę 500 zł. Strona natomiast dysponuje majątkiem w postaci środków trwałych, których wartość wg bilansu za ostatni rok wynosi ponad 380.000 zł.
W tym stanie rzeczy wniosku nie można było uznać za uzasadniony i w związku z tym, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.