Uzasadnienie
Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie handlu złomem (obecnie zawieszoną), wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z uwagi na sytuację, jaka powstała na rynku, ma problemy z zachowaniem płynności finansowej. Rachunki bankowe wykazują saldo ujemne, a na koniec 2014 r. spółka odnotowała stratę w wysokości 417.167,19 zł. Nie posiada żadnych składników majątku ruchomego, które mogłaby spieniężyć na opłacenie wpisu. Spółka nie jest udziałowcem ani akcjonariuszem w innych firmach, zatem nie ma możliwości pozyskania środków finansowych w inny sposób. Zaciągnęła dwa kredyty w dwóch bankach, z których pozostaje do spłaty [...] zł i [...] zł. W sprawie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych, będącego przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, toczy się postępowanie egzekucyjne.
W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wartość kapitału zakładowego wynosi 500.000 zł, wartość środków trwałych – 348.194,58 zł, a wysokość straty za ostatni rok według bilansu wyniosła podaną wyżej wartość. Na trzech rachunkach bankowych saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 851,86 zł, (-) 467,78 euro i (-)12.552,45 CZK.
Strona dodała, że spółka jest właścicielem nieruchomości, która jest zajęta przez komornika na zaspokojenie roszczeń banku i Skarbu Państwa.
Na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) pełnomocnik skarżącej odpowiedział, że spółka nie sporządziła bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2014 r., gdyż w tym okresie nie uzyskiwała przychodów ani nie ponosiła kosztów. Z tych też względów nie składała deklaracji
VAT-7 w 2015 r.
W załączeniu pełnomocnik przedstawił kopię postanowienia z dnia [...] listopada 2015 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego zobowiązań w podatku od środków transportu i podatku od nieruchomości i wskazał, że w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wykazano aktualną sytuację majątkową skarżącego i wskazano, że na rachunkach bankowych nie ma obrotów od 21 stycznia 2013 r.
Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 4.381 zł.
Przedstawione przez stronę dane i wyjaśnienia nie dają podstaw do uwzględnienia żądania przedmiotowego wniosku.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, iż powyższa regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Co za tym idzie, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przepis art. 246 nakazuje wykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy okoliczności uzasadniających jej żądanie, a nie jedynie uprawdopodobnienie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004). Rola Sądu/ referendarza sądowego w procesie rozpoznawania przedmiotowego wniosku ogranicza się wyłącznie do wezwania o przedłożenie dodatkowych informacji i dokumentów w sytuacji, gdy oświadczenia złożone na urzędowym formularzu wniosku są niewystarczające dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy lub budzą wątpliwości.
Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie – dane, które zostały przedstawione na urzędowym formularzu były niewystarczające dla rozpoznania wniosku skarżącej spółki o zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych.
Przede wszystkim nie są przekonujące wyjaśnienia pełnomocnika, który argumentował, iż spółka nie posiada żadnych dokumentów.
Nie można dać wiary temu, że spółka nie sporządzała bilansu za 2014 r. Zauważyć trzeba, że na urzędowym formularzu wniosku złożone zostało oświadczenie o wysokości straty według bilansu za ostatni rok oraz o wartości środków trwałych, co wyraźnie wskazuje, że zarówno bilans, jak i rachunek zysków i strat za poprzedni rok musiały być sporządzane. Również w bieżącym roku spółka zobligowana jest do prowadzenia powyższej dokumentacji finansowej przy nawet najmniejszych wpływach lub wydatkach, takich jak choćby prowizja za prowadzenie rachunku. Spółka natomiast dysponuje trzema rachunkami bankowymi.
Fakt, że spółka poniosła znaczną stratę nie jest jeszcze wyznacznikiem trudnej sytuacji finansowej. Strata i zysk są tylko wielkościami księgowymi, na wartość których mają wpływ przykładowo takie pozycje jak amortyzacja będąca wyłącznie kosztem "papierowym". Dlatego istotne znaczenie dla oceny możliwości płatniczych spółki ma wysokość przychodu, a także inne pozycje rachunku zysków i strat oraz bilansu.
Nie jest zrozumiałe nieprzedłożenie wydruków historii rachunków bankowych za sierpień, wrzesień i październik 2015 r., które aktualnie pozyskuje się "od ręki" za pośrednictwem kanałów internetowych. Pełnomocnik zresztą nie wytłumaczył, dlaczego nie można było zastosować się do wezwania w tym punkcie, stwierdził jedynie, że stan kont nie uległ zmianie i ma to potwierdzać postanowienie organu egzekucyjnego. Powtórzyć i zaakcentować w tym miejscu trzeba, że to strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i to strona obowiązana jest do wykazania okoliczności swojego żądania. Przy czym podkreślenia wymaga, że wykazanie nie jest tożsame z uprawdopodobnieniem. Zasadność żądania wniosku z kolei podlega ocenie Sądu lub referendarza sądowego, który winien zbadać rzetelnie sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy. Zatem niezależnie, czy wymagane dokumenty będą wyłącznie potwierdzać to, co zostało oświadczone we wniosku, strona winna zastosować się do wezwania.
Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego może stanowić potwierdzenie sytuacji majątkowej i oświadczeń złożonych na urzędowym formularzu, niemniej jednak postępowanie to toczy się na podstawie innych przepisów prawa, nakładających obwarowania w stosowaniu środków egzekucyjnych. Fakt nieskuteczności egzekucji nie jest zatem tożsamy z brakiem jakichkolwiek możliwości płatniczych wnioskodawcy.
Reasumując, zdaniem referendarza, spółka uchyla się od nałożonego na nią obowiązku wykazania realnych zdolności płatniczych, co nie daje podstaw do oceny zasadności żądania wniosku choćby w części.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.