Uzasadnienie
Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata uzasadniając, że ma 63 lata i obecnie pozostaje bez pracy. Nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani samochodu. Jest zadłużony wobec osób fizycznych na łączną kwotę ponad 57.300 zł. Nie korzysta ze świadczeń socjalnych. Jedynym źródłem utrzymania jest odszkodowanie w wysokości 700 zł, które przeznaczone jest na bieżące utrzymanie, to jest koszty wyżywienia – 400 zł, opłatę za telefon – 30 zł, na lekarstwa – 100 zł oraz koszty ubezpieczenia na życie, dojazdów i koszty usług w wysokości 170 zł.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika dodatkowo, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, posiada niedokończony pawilon w budowie o powierzchni 88,80 m2. Od listopada 2010 r. pozostaje w związku małżeńskim. Żona uzyskuje emeryturę, którą przeznacza na własne utrzymanie, posiada też własny majątek osobisty, o którym mowa w art. 33 pkt 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom).
Skarżący dodał, iż choruje na przewlekłą chorobę kręgosłupa, która nie pozwala na wykonywanie prac fizycznych. Ma też wadę słuchu.
Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącego i jego żony, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), nie udzielono odpowiedzi do dnia wydania niniejszego postanowienia.
Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Powyższe nie zostało wykazane ze względu na brak pełnych informacji co do stanu finansowego i rodzinnego wnioskodawcy.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na treść art. 255 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Z powyższej regulacji wywieść zatem trzeba, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na względzie nie tylko sytuację finansową i majątkową samego wnioskodawcy, ale także jego sytuację rodzinną. Na możliwości gromadzenia środków finansowych istotny wpływ ma bowiem ogół czynników wpływających na budżet domowy wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo. Bez znaczenia pozostaje w konsekwencji fakt posiadania odrębnego majątku przez żonę skarżącego, na co niejednokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny. Przykładowo w postanowieniu z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 362/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), NSA zwrócił uwagę, iż "badając zasadność przyznania prawa pomocy istotna jest okoliczność pozostawania przez małżonków we wspólnym gospodarstwie domowym. Wpływa ona bowiem na ocenę zdolności ponoszenia kosztów sądowych niezależnie od istniejącego małżeńskiego ustroju majątkowego skarżącego. "Majątek oraz dochody małżonka, pozostającego z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym muszą być wzięte pod uwagę przy badaniu zaistnienia przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy" (por. też postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 112/11)".
Takie wymogi rozpoznania przedmiotowego wniosku podyktowane są wyjątkowym charakterem instytucji prawa pomocy, gdyż co do zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny w zakresie jej podstawowych potrzeb. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa.
W rezultacie to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Tymczasem skarżący nie podał wszystkich danych dotyczących własnej sytuacji majątkowej i finansowej, a także żony.
Na urzędowym formularzu przedmiotowego wniosku podał, że jego jedynym dochodem jest odszkodowanie w kwocie 700 zł miesięcznie. Jednakże z akt administracyjnych sprawy wynika, że w pawilonie należącym do skarżącego, co do którego powstał spór w zakresie podatku od nieruchomości, prawdopodobnie wynajmowane są pomieszczenia firmom. Na powyższe jednak wnioskodawca nie wskazał we wniosku, nie kwestionował też tego faktu w postępowaniu podatkowym ani w skardze na wskazaną w sentencji decyzję. Powstaje w związku z tym wątpliwość co do faktycznych dochodów – czy ograniczają się jedynie do oświadczonego odszkodowania, czy też skarżący pozyskuje dodatkowe dochody z tytułu najmu.
Nie są poza tym znane możliwości płatnicze żony wnioskodawcy – nie wiadomo, jak wysoką uzyskuje emeryturę, jakie ponosi miesięczne wydatki, a także, czy ma szanse poczynienia oszczędności i w jakiej kwocie. Nie jest również znany jej majątek oraz ewentualna możliwość pozyskiwania z niego środków finansowych.
W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do dokonania oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, co uzasadnia odmowę przyznania praw pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec tego, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.