Uzasadnienie
Skarżący P. O. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądów oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
W uzasadnieniu zgłoszonego wniosku podał, że urząd skarbowy zabezpieczył jego cały majątek, w tym, rachunek bankowy na którym wnioskodawca przechowywał środki pieniężne przeznaczone na wpis sądowy od skargi. W kontekście tym wskazał skarżący na wysokość zajęcia egzekucyjnego w kwocie 2.800.000 zł.
Z dalszej treści wniosku wynika, że skarżący nie posiada innych osób na utrzymaniu.
Odnośnie do sytuacji majątkowej skarżący podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 100 m2 (o wartości 500.000 zł), działkę rekreacyjną o powierzchni 0,29 ha (o wartości 30.000 zł), wierzytelności o wartości 1.200.000 zł (w trakcie egzekucji) oraz samochód marki "A" o wartości 100.000 zł (na którym ustanowiono zastaw rejestrowy, zastaw skarbowy).
Zgodnie z zawartym we wniosku oświadczeniem wnioskodawcy, nie uzyskuje on dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej i ponosi stałe wydatki w kwocie 1.500 zł.
Działając w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie odpowiedział na to wezwanie.
Postanowieniem z dnia 30 marca 2016 r. (sygn. akt I SA/Wr 1847/15) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Jak wynika z pisemnego uzasadnienia tego postanowienia, powodem odmownego rozpoznania tego wniosku było uchylenie się skarżącego od wyczerpującego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, w tym w szczególności, poprzez nie przedstawienie informacji i dokumentów źródłowych do jakich przedłożenia wnioskodawca został wezwany w trybie art. 255 p.p.s.a.
W sprzeciwie z dnia 15 kwietnia 2016 r. (wniesionym z zachowaniem ustawowego terminu) skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia i o zwolnienie go od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia.
Jak wynika z zaskarżonego postanowienia, referendarz sądowy, odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego przez niego prawa w zakresie prawa pomocy zasadniczą argumentację oparł na ocenie, że skarżący nie przedstawił w sposób wyczerpujący swojej sytuacji majątkowej.
Wyrażoną ocenę Sąd w pełni podziela, nie znajdując tym samym podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Wymaga zwrócenia uwagi, że występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy strona zobowiązana jest do wyczerpującego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej. Przy czym, ocena dopełnienia tego obowiązku nie należy do strony, a rozpatrujący tego rodzaju wniosek referendarz sądowy uprawniony jest do wezwania wnioskodawcy (w trybie art. 255 p.p.s.a.) o dodatkowe oświadczenie lub dokumenty źródłowe w każdym przypadku gdy stwierdzi, że oświadczenie strony zawarte we wniosku nie jest wystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości.
Istniejące w tym zakresie zarówno prawo, jak i jednoczesny obowiązek referendarza sądowego wynika wprost z treści art. 255 p.p.s.a.
Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy, z informacji podanych we wniosku wynika, że wnioskodawca jest osobą majętną. Oceny tej nie może zmienić powołana we wniosku okoliczność dokonanego zajęcia egzekucyjnego na majątku skarżącego, która to przesłanka może być analizowana jedynie pod kątem aktualnych zdolności płatniczych strony. Przy czym, by ocenić, że skarżący istotnie nie dysponuje aktualnie możliwością poniesienia kosztów sądowych w sprawie, niezbędna jest wiedza o wcześniej osiąganych przez niego dochodach, ewentualnych oszczędnościach na rachunku bankowym, a także ewentualnych wpływach i wydatkach zarejestrowanych rachunku bankowym. Zasadnie zatem skarżący został wezwany przez referendarza sądowego m.in. o: kserokopie zeznania podatkowego skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 i 2015 rok (ewentualnie, rocznego obliczenia podatku/informacji o dochodach uzyskanych za te lata), uwierzytelnionego odpisu deklaracji podatkowych VAT dotyczących działalności gospodarczej skarżącego za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe za które takie deklaracje złożył, szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych (w tym dewizowych) za ostatnie trzy miesiące, informacji o aktualnym źródle pochodzenia środków na utrzymanie skarżącego (i ich wysokości), zestawienia miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącego.
Podziela tym samym Sąd stanowisko referendarza sądowego, że m.in. ww. wymienione informacje były istotne dla zobrazowania rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych. Wymaga również zwrócenia uwagi, że mogłyby wyjaśnić źródło pokrycia miesięcznych wydatków skarżącego (deklarowanych przez niego na poziomie kwoty 1.500 zł), skoro, wedle treści wniosku, skarżący nie osiąga z tytułu działalności gospodarczej żadnych dochodów.
Skoro skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów, ani nie udzielił innych informacji o które był wezwany, a które miały wpływ na ocenę jego sytuacji majątkowej, to zasadnie referendarz sądowy stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w przedmiocie prawa pomocy.
Końcowo Sąd zauważa, że postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy.
W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.