Uzasadnienie
W sprawie, skarżąca B.W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że mieszka w K., jest wdową, z uwagi na swój stan zdrowia, będący wynikiem wypadków samochodowych oraz stwardnienia rozsianego, nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia oraz że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z trojgiem dzieci, z których tylko jedna córka pracuje, uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 2.000 CAD. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 2.200 stóp kwadratowych, będącego przedmiotem zabezpieczenia kredytu bankowego, oraz samochodu marki Mercedes B200 (rok produkcji 2009).
Z dokumentów przedłożonych do akt sprawy wynika, że skarżąca i jej syn uzyskują w Polsce rentę rodzinną w kwocie łącznie 478,26 zł. Na wezwanie, referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej – doręczone pełnomocnikowi strony, wnioskodawczyni nie odpowiedziała
Postanowieniem dnia 30 grudnia 2013 r. Referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie strona skarżąca polemizowała z postanowieniem referendarza.
Na ponowne wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), strona nie udzieliła odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesiony terminowo sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że kwestia oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega na obecnym etapie ponownemu rozpoznaniu, tym razem przez Sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa.
To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W szczególności odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać jej oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, o stanie rodzinnym. Z kolei w myśl art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jest zatem oczywiste, że w celu wykazania zaistnienia przesłanek prawa pomocy, wnioskodawca powinien dążyć do należytego ustosunkowania się do wezwania do uzupełnienia przedstawionych danych.
Skoro zmierza ono do usunięcia wątpliwości powstałych podczas oceny zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, nieuczynienie tego uniemożliwia, co do zasady, uwzględnienie zgłoszonego żądania.. Tymczasem właśnie taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym przypadku, ponieważ skarżąca nie odpowiedziała ani na wezwanie referendarza ani Sądu, a przedstawione przez skarżącą w oświadczeniu i sprzeciwie okoliczności nie pozwalały na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej, a jedynie wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Przedstawiona sytuacja, jest tylko wycinkiem informacji, które nie pozwalają na obiektywną ocenę sytuacji materialnej strony a w konsekwencji na uznanie, czy zasadne jest przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Wskutek powyższego – w ocenie Sądu- fakt, że strona w toku postępowania albo całkowicie pomijała pewne informacje albo przedstawiała je w sposób ogólnikowy i wybiórczy istotnie podważało wiarygodność prezentowanej argumentacji.
Nieudzielanie zatem przez stronę rzetelnych informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jej sytuacji majątkowej. W treści wniosku skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających dochodów na jednoczesne ponoszenie kosztów utrzymania siebie i swojego gospodarstwa domowego oraz kosztów sądowych. Uchyliła się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonych wezwaniach do jego wykonania. Szczególne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej skarżącej i jej gospodarstwa domowego ma w sprawie wykazanie źródeł pozyskiwania środków na swoje utrzymanie znajdujących się w Polsce oraz w K. O ile w aktach sprawy znajdują się dokumenty dotyczące świadczenia rentowego uzyskiwanego przez skarżącą w Polsce, to już nie ma w nich urzędowej informacji w przedmiocie uzyskiwania jakichkolwiek świadczeń ze źródeł w K. W ocenie Sądu, postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 287/08).
Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie możliwości finansowych skarżącej w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne i budzą wątpliwości, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Informacje udzielone przez skarżącą były niewystarczające do wydania korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Jeszcze raz podkreślić bowiem należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, która nie przedstawia wszystkich żądanych informacji musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jej postępowania. W tego typu sytuacjach sąd jest zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego dostarczonego przez stronę, który może – tak jak w niniejszej sprawie – okazać się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.