Uzasadnienie
Skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), w treści skargi wniósł o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w całości. Na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że jest bezrobotny, utrzymuje się z prac dorywczych, z których miesięczny dochód wynosi około 2.000 zł. Nadto płaci alimenty. Rubryki dotyczące stanu rodzinnego, majątku i dochodów zostały zakreślone.
Z dokumentów i oświadczeń, przedłożonych w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że w 2012 r wnioskodawca uzyskiwał dochody ze stosunku pracy – przychód z tego źródła wyniósł 25.253,87 zł. Alimenty w łącznej wysokości 1.000 zł na dwoje dzieci w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. są wypłacane z funduszu alimentacyjnego w związku z uchylaniem się przez skarżącego od obowiązku alimentacyjnego (kopia pisma MOPS z dnia 3 października 2013 r.).
Wnioskodawca oświadczył, że nieruchomość pod podanym przez niego adresem zamieszkania należy do rodziców. Wskazał, iż jest to tylko adres kontaktowy, gdyż zameldowany jest C., przy ul. T. Oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie z innymi osobami. Jego miesięczne wydatki wynoszą około 1.500 zł, w tym na żywność około 400 zł, odzież 50 zł, środki higieny 30 zł, lekarstwa 20 zł i alimenty na dzieci 1.000 zł.
W piśmie przewodnim podano nadto, że skarżący nie jest zarejestrowany jako bezrobotny i nie posiada rachunków ani lokat bankowych.
Jako znane z urzędu wskazać należy, że wpis od skargi wyznaczony został na kwotę 2.880 zł.
Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne.
Tymczasem, w ocenie referendarza sądowego, dane, które podał wnioskodawca, są po pierwsze niepełne, a po drugie niespójne.
Zgodnie z wezwaniem z dnia 29 listopada 2013 r., skarżący obowiązany był m.in. do udzielenia informacji i osobach, które wspólnie z nim mieszkają oraz do przedłożenia dokumentów, które wykazywałyby wysokość zdeklarowanych dochodów z pracy dorywczej. W istocie podane zostało, że wnioskodawca nie prowadzi gospodarstwa domowego z innymi osobami, jednak oświadczenie to pozostaje w sprzeczności z zestawieniem miesięcznie ponoszonych wydatków. Zauważyć bowiem trzeba, że skarżący nie podał jakichkolwiek wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, w którym jak podał, jest zameldowany. Nie wiadomo też, czy mieszkanie to jest przez niego wynajmowane i jakie koszty w związku z tym ponosi. Jeśli natomiast dane co do miesięcznych wydatków są prawdziwe, prowadziłoby to do wniosku, że wnioskodawca mieszka z innymi osobami, które partycypują w utrzymaniu miejsca zamieszkania. Przy czym zaznaczyć należy, że z pewnością skarżący nie mieszka z rodzicami, skoro podał, że adres ten ma charakter tylko kontaktowy.
Fakt wspólnego mieszkania z innymi osobami ma istotne znaczenie dla oceny możliwości płatniczych w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wiąże się to bowiem z partycypowaniem w utrzymaniu wspólnego miejsca zamieszkania, a w dalszej kolejności ma wpływ na wartość środków finansowych na inne wydatki związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb socjalnych, a także możliwość poczynienia oszczędności.
Sprzeczne też są dane dotyczące opłacania alimentów. Skarżący podał, że jednym z wydatków, które ponosi miesięcznie, to kwota 1.000 zł w związku z obowiązkiem alimentacyjnym. Jednocześnie przedłożona została kopia pisma z MOPS z października 2013 r., z którego treści wynika, iż skarżący uchyla się od tego obowiązku i w związku z tym jego dzieciom wypłacane jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Zakładając zatem, że prawdziwe jest oświadczenie o wartości dochodów oraz o wysokości miesięcznych wydatków (z pominięciem kwoty alimentów), przyjąć należałoby, że skarżący był w stanie poczynić rezerwy na opłacenie kosztów sądowych, a w pierwszej kolejności wpisu od skargi, który jest zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższym kosztem sądowym.
Wartość dochodów wnioskodawcy nie została jednak w żaden sposób wykazana. Nie udzielono również wyjaśnień co do rodzaju prac dorywczych, z których – jak zostało podane – wnioskodawca uzyskuje około 2.000 zł miesięcznie. Przy czym zauważyć trzeba, iż wskazał jednocześnie, że jest bezrobotny, ale nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy.
Wykazane wyżej sprzeczności i wątpliwości w informacjach podanych przez skarżącego nie mogły stanowić podstawy do uznania zasadności przedmiotowego wniosku. Jeszcze raz powtórzyć trzeba, iż to wnioskodawca ma wykazać okoliczności uzasadniające jego żądanie – a więc nie tylko uprawdopodobnić, ale udowodnić w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości.
W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.