Uzasadnienie
Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że od 1998 r. prowadził działalność gospodarczą, jednak z powodu nieuczciwych kontrahentów oraz decyzji wydanych przez organ kontroli skarbowej nie może jej kontynuować. Nie jest w stanie odzyskać swoich wierzytelności, gdyż firmy jego dłużników już nie istnieją. Również żona wnioskodawcy ma problemy z kontrahentami – założonych jest w związku z tym kilka spraw sądowych. Dłużnicy jednak są niewypłacalni i prowadzone wobec nich postępowania egzekucyjna są umarzane. Na utrzymaniu mają dwoje dzieci. Młodsza córka wymaga stałych kontroli u okulisty i rehabilitacji oczu. Wnioskodawca natomiast choruje na cukrzycę i wymaga stałego leczenia.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na urzędowym formularzu wniosku wynika, że wnioskodawca mieszka wspólnie z żoną, synem i córką i nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Również członkowie jego rodziny nie dysponują majątkiem. Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu umów o pracę w wysokości po 1.600 zł brutto, zaś ich miesięczne wydatki wynoszą około 2.700 zł. Pokrywane są – jak podał skarżący – z ich dochodów oraz z prac dorywczych żony.
Do akt sprawy, na formularzu stosowanym w postępowaniu cywilnym, złożone zostało też oświadczenie datowane na [...] stycznia 2015 r., z którego wynika, że wnioskodawca posiada ½ udziału w użytkowaniu wieczystym, który jest objęty zajęciem komorniczym, uzyskuje dochody z tytułu powołania (1.500 zł brutto), a żona z działalności (1.800 zł brutto.)
Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, informacje udostępnione przez wnioskodawcę nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zatem jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić.
Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie zawarte na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.)
W takich też okolicznościach został wezwany skarżący, który w niniejszej sprawie złożył dwukrotnie oświadczenie o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach (pierwotnie na urzędowym formularzu stosowanym w postępowaniu cywilnym). Oświadczenia te są jednak rozbieżne. W jednym bowiem podano, że wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu powołania, a żona z tytułu działalności gospodarczej, w drugim, po upływie dwóch miesięcy, że oboje małżonkowie są zatrudnieni na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem brutto 1.600 zł. Jednocześnie z uzasadnienia wniosku można by wywieść, iż żona prowadzi działalność gospodarczą, skoro – jak podaje skarżący – ma problemy z kontrahentami.
Ponadto miesięczne wydatki rodziny przewyższają miesięczne dochody, do których mają też należeć dochody z dorywczych prac żony. Przy czym z tak sprzecznych informacji trudno wywieść, w jakiej wysokości dochody faktycznie uzyskuje rodzina skarżącego.
W tym stanie rzeczy, w tak przedstawionych okolicznościach nie jest zatem możliwe dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy.
W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.