Uzasadnienie
Skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych argumentując, że w latach 2013-2014 dokonywała sprzedaży wewnątrzwspólnotowej towarów, które wcześniej były nabywane w kraju. Na skutek wszczęcia postępowania kontrolnego w sprawie zasadności deklarowanych przez spółkę zwrotów w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące ww. lat, właściwy Naczelnik Urzędu Skarbowego wstrzymał zwrot podatku na rzecz spółki w kwocie ponad 60.000.000 zł. W konsekwencji sytuacja finansowa spółki uległa pogorszeniu – musiała ograniczyć swoją bieżącą działalność do minimum ze względu na brak środków finansowych na jej prowadzenie. Obecnie spółka nie prowadzi działalności i nie uzyskuje przychodów.
Skarżąca spółka zwróciła uwagę, że w zaistniałej sytuacji znalazła się bez swojej winy – postępowania kontrolne toczyły się przez kilkanaście miesięcy.
Wszystkie wymienione przez stronę skarżącą rachunki bankowe wykazują bilans zerowy lub ujemny, a ponadto zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Bilans spółki wykazuje stratę na poziomie 771.343,79 zł. Na dzień złożenia wniosku jej zobowiązania z tytułu zaciągniętych pożyczek na prowadzenie działalności gospodarczej wynosiły 24.980.499,32 zł.
Wobec spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne w związku z określonymi zobowiązaniami w VAT za styczeń, luty i kwiecień 2014 r. w łącznej kwocie 12.874.556 zł, z czego do 17 listopada 2016 r. wyegzekwowano 84.659,52 zł. Banki poinformowały, że brak było wystarczających środków na realizację zajęcia, a ostatni wpływ środków na rachunki odnotowano we wrześniu 2016 r.
Strona zwróciła uwagę, że również organ podatkowy powziął wątpliwość co do wypłacalności spółki. Spółka utraciła kapitał zakładowy w marcu 2016 r., poniosła stratę, co doprowadziło od ujemnego kapitału własnego na poziomie 2.794.520,31 zł.
Wskazała, że zwracała się do swojego udziałowca o możliwość dokonania dopłat do kapitału, jednakże ten – z uwagi na niespłacone pożyczki w kwocie ponad 25.000.000 zł – odmówił. Udziałowcem jest spółka akcyjna, która prowadzi działalność gospodarczą, zaciąga zobowiązania w bankach finansujących i u ubezpieczycieli oraz odpowiada wobec swoich akcjonariuszy i zatrudnionych pracowników (obecnie jest ich 2600). Sytuacja, w jakiej się znalazła skarżąca spółka w wyniku trwających od kilkunastu miesięcy postępowań kontrolnych odbiła się również negatywnie na jej udziałowcu, który nie tylko nie odzyskał ponad 24.000.000 zł udzielonych pożyczek, ale i poniósł też ujemne konsekwencje ze strony banków finansujących i ubezpieczycieli (skarżąca jest częścią grupy kapitałowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości).
Spółka nie ma też majątku ani środków na prowadzenie postępowania upadłościowego.
Strona skarżąca wyjaśniła, że bezpośrednią przyczyną jej sytuacji finansowej jest wstrzymanie spółce zwrotu podatku od towarów i usług, która to sytuacja utrzymuje się od 2013 r.
W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 129.125.000 zł, wartość środków trwałych 1.588,95 zł, a strata według bilansu za ostatni rok 771.343,79 zł.
Strona wymieniła cztery rachunki bankowe, których saldo wynosiło na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku kolejno (-)1.394,19 zł, (852,45) zł, (-)3.054,41 zł i 0 zł. Podała dodatkowo, że spółka nie prowadzi kasy gotówkowej i ma zaciągnięte pożyczki w kwocie 24.980.499,32 zł.
Przedłożono oświadczenie prezesa zarządu spółki, że pełnomocnik jest opłacany z oprocentowanej pożyczki udzielonej przez udziałowca, A S.A., a także pisma prezesów zarządów skarżącej spółki oraz A S.A. będącej jedynym wspólnikiem skarżącej spółki. Z W piśmie z dnia 15 marca 2017 r. prezes zarządu skarżącej spółki zwrócił się o podjęcie uchwały w przedmiocie dopłat do spółki z uwagi na wniesienie skarg dotyczących podatku od towarów i usług za październik 2013 r. oraz za miesiące od lutego do kwietnia 2014 r. i konieczność opłacenia wpisów po 100.000 zł w każdej sprawie. Pismem z dnia 17 marca 2017 r. spółka A wyjaśniła, że nie jest w stanie obecnie podjąć takiej uchwały, gdyż odpowiada finansowo wobec swoich akcjonariuszy i pracowników. Sytuacja skarżącej spółki odbiła się również w sposób ujemny na A, która jako jedyny udziałowiec nie jest w stanie w uzasadniony sposób ponosić kosztów dochodzenia roszczeń przez skarżącą spółkę bez uszczerbku dla swoich interesów.
Z załączonych do wniosku dokumentów finansowych wynika, że w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 marca 2016 r. spółka odnotowała przychody netto w kwocie 917.964,89 zł, od kwietnia 2016 r. do końca listopada 2016 r. nie miała już żadnych przychodów. Na koniec listopada 2016 r. jej kapitał własny był ujemny na poziomie 3.554.991,07 zł, a kapitał zapasowy wynosił 19.853.070,25 zł. Zobowiązania krótkoterminowe wynosiły 26.786.186,28 zł, należności krótkoterminowe 4.442,76 zł.
Zgodnie z deklaracjami za wrzesień, październik i listopad 2016 r. spółka dokonała dostaw towarów i usług w tych miesiącach na kwoty odpowiednio: 165 zł, 302 zł i 130 zł.
Przedłożono nadto kopie umów z bankiem, oświadczeń i poddaniu się przez spółkę egzekucji, umowy poręczenia przez A S.A., umowy spółki w aktualnym brzmieniu oraz liczne wydruki rachunków bankowych, z czego potwierdzenia zamknięcia sześciu z nich w grudniu 2016 r. Saldo rachunków było ujemne. Przedłożone zostały także inne dokumenty obrazujące sytuację finansową spółki.
Do rozpoznania przedmiotowego wniosku referendarz przyjął również wyjaśnienia skarżącej spółki przedstawione w sprzeciwie od postanowienia referendarza w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 403/17.
Strona mianowicie podniosła, że strata z lat ubiegłych w wysokości 151.001.246,77 zł, wykazana w bilansie przekracza o 2.794.520,31 zł łączną wysokość kapitału udziałowego (podstawowego) i kapitału zapasowego na ten sam dzień. Oznacza to, że zarówno kapitał udziałowy (podstawowy), jak i kapitał zapasowy nie reprezentują żadnych realnych, dostępnych środków finansowych. Analiza bilansu wskazuje, że jedynym znaczącym aktywem spółki są należności podatkowe z tytułu VAT, które są przedmiotem sporu.
Jako znane z urzędu wskazać należy, że skarżąca spółka w ostatnich 12 miesiącach była stroną w tutejszym Sądzie w pięciu sprawach o sygn. akt I SA/Wr 203/17, I SA/Wr 380/17, I SA/Wr 403/17 i I SA/Wr 797/17 – we wszystkich tych sprawach Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego.
W niniejszej sprawie wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 100.000 zł.
Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jak to już wyżej zostało powiedziane, skarżąca spółka w sprawach o ww. sygnaturach akt został zwolniona od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w oparciu o tożsamy stan faktyczny i prawny. W związku z tym, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek także należało ocenić za uzasadniony. Tym samym też wypada powtórzyć argumentację Sądu wyrażoną m.in. w sprawie I SA/Wr 797/17, w postanowieniu z dnia 15 listopada 2017 r.
Strona skarżąca jako spółka z o.o. ma wprawdzie prawo zwrócić się do swojego wspólnika o wsparcie finansowe w ramach dopłaty, czyli w sposób przewidziany w art. 177 k.s.h., to należy zauważyć, że owe dopłaty mogą być czynione za zgodą wspólników. Tymczasem jedyny wspólnik spółki, tj. A S.A., jak wynika z pisma z 17 marca 2017 r., nie jest w stanie podjąć uchwały w przedmiocie udzielenia dopłaty, gdyż odpowiada finansowo wobec swoich akcjonariuszy i pracowników, a ponadto sytuacja skarżącej spółki wpłynęła w sposób ujemny na jego sytuację i wobec tego, jako jedyny udziałowiec nie jest w stanie w uzasadniony sposób ponosić kosztów dochodzenia roszczeń przez skarżącą spółkę bez uszczerbku dla swoich interesów. Niewątpliwie zatem, brak jest zgody A S.A. na udzielenie skarżącej spółce wsparcia finansowego w ramach dopłaty od wspólnika w trybie art. 177 k.s.h.
Mając na uwadze powyższe, ocenie podlegała przedstawiona przez skarżąca spółkę jej sytuacja finansowo-majątkowa, której analiza wskazuje na brak możliwości uiszczenia wpisu sądowego od skargi i ewentualnych przyszłych kosztów sądowych.
Istotnych informacji w tym zakresie dostarczyło przedłożone przez stronę postanowienie Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r., wydane w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. w sprawie określenia skarżącej spółce zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r. w wysokości 8.360 zł. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika m.in., że postępowania egzekucyjne obejmujące zaległości w podatku do towarów i usług w wysokości ok. 13.000.000 zł, są nieskuteczne. Spółka nie posiada wystarczającego majątku, na którym można ustanowić hipotekę lub zastaw (według sprawozdania finansowego z 31.03.2016 r. wysokość tego majątku wynosi 1.588,95 zł). Wskaźniki finansowe spółki wskazują na trudności w regulowaniu zobowiązań oraz na zachwianie stabilności ekonomicznej. Spółka posiada bardzo niekorzystną strukturę kapitału, na dzień 31.03.2016 r. utraciła cały kapitał zakładowy, a wygenerowane straty doprowadziły do powstania ujemnego kapitału w wysokości (-)2.794.520,31 zł, co oznacza zagrożenie kontynuacji działalności spółki. Zobowiązania wynoszące 26.016.489,71 zł przekroczyły wartość majątku spółki w wysokości 23.221.969,40 zł, co wypełnia przesłankę niewypłacalności spółki. Z rachunku zysków i strat oraz z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od stycznia do końca marca 2016 r. wynika, że spółka poniosła stratę bilansową w wysokości (-)771.343,79 zł oraz stratę podatkową w wysokości (-)743.809,96 zł.
Ponadto skarżąca spółka od kwietnia 2016 r. do listopada 2016 r. nie miała żadnych przychodów, a jej kapitał własny był ujemny na poziomie 3.554.991,07 zł. Z kolei na jej rachunkach bankowych (czterech), zajętych przez administracyjny organ egzekucyjny, odnotowane jest ujemne saldo.
Przedstawione dane finansowe wskazują zatem, że spółka znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Końcowo zauważyć należy, iż w ostatnich 12 miesiącach opisana sytuacja skarżącej spółki nie uległa zmianie. Stąd wywieść trzeba, iż w najbliższych miesiącach, w których może pojawić się konieczność opłacenia dalszych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, sytuacja ta nie ulegnie takiej zmianie, która pozwoliłaby te koszty pokryć.
W tym stanie rzeczy wniosek należało uznać za zasadny w całości. Tym samym, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.