Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2013 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał stronę do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 1032 zł. W odpowiedzi na wezwanie, spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W dniu 2 czerwca 2014 r. tut. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. (I GZ 241/14) oddalił zażalenie spółki na ww. postanowienie.
Pismem z dnia 30 września 2014 r. skarżąca spółka ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, nie uiszczając żądanej opłaty. W treści swojego wniosku powtórzyła argumentację z poprzedniego wniosku. Dodała ponadto, że w okresie od kwietnia do czerwca 2014 r. wobec spółki zostały wydane decyzje określające wysokość zobowiązań podatkowych na łączną kwotę około 6 milionów zł, które zostały opatrzone rygorem natychmiastowej wykonalności. Podała także, że w 2013 r. osiągnęła zysk w kwocie 444.147,38 zł. Końcowo zaznaczyła, że w sprawach zawisłych przed tut. Sądem (I SA/Wr 457-466/13, I SA/Wr 511-517 oraz I SA/Wr 2084-2110/13) zobowiązana jest do uiszczenia 49.640 zł z tytułu wpisu od skarg.
Do wniosku spółka nie załączyła żadnych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Ponieważ jednak prawomocnym postanowieniem z 26 czerwca 2014 r. tutejszy Sąd odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy, rozstrzygnięcie kolejnego wniosku w tym samym przedmiocie wymagało rozważenia, czy sytuacja majątkowa spółki uległa zmianie (pogorszeniu) w stosunku do ustalonej przez Sąd przy rozpoznaniu poprzedniego wniosku (art. 165 p.p.s.a.). Oceny takiej dokonano poprzez porównanie treści wniosku o przyznanie prawa pomocy z uzasadnieniem postanowienia oddalającego poprzedni wniosek. W jej efekcie, Sąd nie dopatrzył się jakiekolwiek różnicy w sytuacji majątkowej skarżącej.
W uzasadnieniu postanowienia z 26 czerwca 2014 r. Sąd wskazał, że spółka co miesiąc osiąga wysokie przychody i jednocześnie odnotowuje znaczny zysk, w wysokości około 200.000 zł. Na wartości te, jak wynika z dokumentacji finansowej, nie miał wpływu spadek kwot sprzedanych towarów i usług w pierwszych miesiącach 2014 r. Co się zaś tyczy prowadzonej egzekucji przez organy podatkowe (w wysokości ponad 5.000.000 zł), Sąd stwierdził, że nie wiadomo, jakie środki egzekucyjne zostały zastosowane. Strona wskazała jedynie na zajęcie towaru o wartości powyżej 300.000 zł, które jednak miało miejsce w 2011 r. Natomiast przedstawione wyniki finansowe wskazują jednoznacznie, że okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na funkcjonowanie spółki na rynku.
Z kolei z przedłożonego pisma Dyrektora Izby Celnej wynika, że przy zajęciu rachunku bankowego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnych, a - mimo braku składników majątkowych - egzekucja wobec spółki jest częściowo skuteczna. W rezultacie Sąd stwierdził, że ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie dała podstawy do uznania, że spełnia ona przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W treści zaś swojego kolejnego wniosku skarżąca powtórzyła argumentację z poprzedniego wniosku. Do wniosku nie dołączyła żadnych nowych dokumentów. Jako nową okoliczność strona wskazała fakt, że w wyniku kontroli skarbowych zostały wydane w okresie od kwietnia do czerwca 2014 r. decyzje określające zobowiązania podatkowe spółki (na łączną kwotę ok. 6 mln złotych), którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W ocenie Sądu, nowa okoliczność podana przez stronę, polegająca na określeniu skarżącej kolejnych zobowiązań podatkowych - już po złożeniu przez stronę i rozpatrzeniu przez Sąd poprzedniego wniosku o przyznanie praw pomocy - nie może skutkować zmianą uprzedniego postanowienia. Rozpatrując pierwotny wniosek strony Sąd ustalił, że skarżąca osiągała wówczas znaczny przychód oraz zysk netto. Była więc w stanie uiścić koszty związane ze zainicjowanymi przez siebie sprawami sądowoadministracyjnymi. Skarżąca nie może przerzucać na Skarb Państwa, a tym samym pozostałych podatników, skutków podjętej przez siebie decyzji, sprowadzającej się do odwleczenia w czasie uiszczenia wpisu od skargi, do którego w praktyce sprowadzają się koszty sądowe w sprawach przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi.
Należy bowiem podkreślić, że koszty sądowe (jak i podatki) są daninami publicznoprawnymi, do których ponoszenia są zobowiązani wszyscy. Obowiązkiem zaś przedsiębiorcy jest tworzenie stosownych rezerw na poczet zobowiązań publicznoprawnych.
Trzeba także wskazać, że z dokumentów załączonych do zażalenia (a niebędących wcześniej podstawą rozpoznania przez tutejszy Sąd) nie wynika również, aby pogorszyła się sytuacja finansowa skarżącej. Deklaracje VAT za kwiecień i maj 2014 r. wskazują, że spółka dokonuje nadal opodatkowanej dostawy towarów i usług. Według zaś zeznania podatkowego CIT-8 za 2013 r. spółka osiągnęła przychód na poziomie 2.216.908,26 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 1.772.760,88 zł. Oznacza to, że sytuacja majątkowa spółki od wydania postanowienia z 26 czerwca 2014 r. nie uległa zmianie. Nadal więc nie istnieją podstawy do przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu, spółka dysponuje środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie należnych kosztów sądowych.
Podnieść należy również, że stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a. i art. 246 § 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Ustawodawca użył w przepisach terminu "prawo pomocy może być przyznane". To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o wskazane przepisy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu.
Na marginesie należy również dodać, że strona - reprezentowana przez fachowego pełnomocnika - nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń o zwiększonych obciążeniach finansowych. Niezależnie od fachowej reprezentacji, stronie w treści uprzedniego postanowienia wyjaśniono kwestię ciężaru dowodu w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. Stwierdzić więc trzeba, że nawet gdyby przyjąć, iż okoliczności podniesione przez stronę mogą stanowić podstawę do zmiany uprzedniego postanowienia, skarżąca - pomimo wynikającego z ustawy obowiązku - okoliczności tych nie wykazała.
Mając na uwadze powyższe Sąd nie stwierdził, aby w niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do zmiany postanowienia Sądu z dnia 26 czerwca 2014 r. W konsekwencji, Sąd - na podstawie art. 165 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.