Uzasadnienie
Skarżąca spółka, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 4.675 zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że nie posiada środków na pokrycie opłaty sądowej. Wyjaśniła, że na skutek naruszenia przez kontrahenta umowy nabycia nieruchomości nie rozpoczęła działalności na tej nieruchomości i nie uzyskuje dochodów. Ponadto wskutek sporu sądowego z kontrahentem oraz z urzędem skarbowym spółka znajduje się w niekorzystnej sytuacji finansowej i obecnie nie jest ona w stanie pokryć kosztów sądowych w sprawie. Natomiast posiadana przez stronę w kasie niewielka kwota konieczna jest m.in. do opłacenia usług księgowych, bieżącego funkcjonowania biura i pozostałych jeszcze do wypłaty wynagrodzeń.
W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych - 310.000 zł, wartość środków trwałych - 7.999.500 zł, kwotę zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu -1.599,11 zł, stan dwóch rachunków bankowych - 0 zł oraz informację, wedle której nieruchomość będąca jej środkiem trwałym nie znajduje się we władaniu spółki, a z uwagi na ustanowienie przez sąd zabezpieczenia nie może być obciążana.
Na wezwanie referendarza sądowego, spółka przedłożyła dokumenty, z których wynika, że spółka w latach 2012 i 2013 odpowiednio poniosła stratę i osiągnęła dochód w kwocie odpowiednio 118.363,97 zł i 12.057,42 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 131.373,70 zł i 228.524,36 zł). W czerwcu, lipcu i sierpniu 2014 r. spółka ponadto dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 92.500 zł, 0 zł i 1.700 zł. Na dzień [...] września 2014 r. aktywa trwałe spółki miały wartość 11.691.323,08 zł, w tym środki trwałe w budowie - 3.691.823,08 zł, aktywa obrotowe – 147.585,30 zł, środki pieniężne w kasie i na rachunkach - 21.729,30zł, kapitał własny – 3.551.713,68 zł, zobowiązania krótkoterminowe i długoterminowe - odpowiednio 5.984.084,70 zł i 2.303.110 zł. Do kosztów działalności operacyjnej w roku 2014 spółka zaliczyła kwotę 153.408,12 zł wydatkowaną na usługi obce.
W treści pisma procesowego z [...] października 2014 r. spółka oświadczyła, że jej wspólnicy nie mają zamiaru dokapitalizowania jej, natomiast starania o uzyskanie środków pieniężnych od instytucji bankowych zakończyły się niepowodzeniem na skutek braku nieruchomości na zabezpieczenie kredytu.
Postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Na powyższe rozstrzygnięcie spółka wniosła sprzeciw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 318/08, CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz zebranych dokumentów, nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Przy czym należy wskazać, że na obecnym etapie postępowania jedynym wymaganym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 4.675 zł.
Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika, że w obecnej chwili strona prowadzi działalność gospodarczą w niezakłócony sposób. Świadczą o tym m.in. deklaracje VAT-7, z których wynika, że w czerwcu, lipcu i sierpniu 2014 r. spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi na łączną kwotę 94.200 zł. Strona dysponuje więc takimi środkami, które pozwoliłyby jej uiścić wpis od skargi, który na obecnym etapie postępowania stanowi jedyny jego koszt. Potwierdza to także okoliczność, że na rachunku bankowym i w kasie spółki pozostaje kwota w wysokości 21.729,30 zł, którą strona mogłaby przeznaczyć na koszty postępowania. Należy również podkreślić, że spółka - poza nieruchomością, której sądowe zabezpieczenie wyklucza jej komercyjne wykorzystanie - posiada również inne środki trwałe o wartości 3.691.823,08 zł.
Na duże możliwości finansowe spółki wskazuje również fakt, że w latach 2012 i 2013 uzyskała ona przychody w kwocie odpowiednio 131.373,70 zł i 228.524,36 zł. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny nie jest kategoria dochodu czy straty, lecz wartość przychodu. Ta kategoria podatników bowiem ma do dyspozycji legalne instrumenty podatkowe, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów w taki sposób, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt II OZ 707/13; z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I GZ 228/12; CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, niezasadny jest argument strony, iż posiadane przez nią środki przeznaczane są w pierwszej kolejności na spłatę wynagrodzeń i innych jej należności cywilnoprawnych. Wskazać bowiem należy, że koszty sądowe, są formą daniny publicznej, zaś Konstytucja RP w art. 84 statuuje zasadę powszechnego ponoszenia takich danin. Stąd też zobowiązania o charakterze publicznym należy zawsze traktować priorytetowo wobec zobowiązań prywatnoprawnych.
Wyjaśnić trzeba, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane z tą działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych. Zatem koszty sądowe winny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami (zob. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2006r., sygn. akt II FZ 196/06, CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (zob. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13, CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu, ocena sytuacji spółki w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie daje podstawy do uznania, że strona spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie skarżąca ma bowiem możliwość zgromadzenia odpowiednich środków.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.