Uzasadnienie
Skarżąca A (dalej: Szkoła), prowadząca studia zaoczne, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że znajduje się w złej o pogarszającej się sytuacji finansowej. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że posiada 445/1000 udziałów w budynku, a w 2012 r. nie odnotowała zysku. Dysponuje trzema rachunkami bankowymi, na których bilans na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku był ujemny. Strona dodała, że czyni starania, aby sprzedać posiadane udziały w budynku celem pozyskania środków na spłatę zadłużenia.
Z dokumentów złożonych na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że saldo na dwóch rachunkach bankowych było dodatnie, o wartości od kilkuset do około 20.000 zł. Z dniem 16 września 2013 r.
Szkoła wyjaśniała, że bilans za 2012 r. nie został dokończony z powodu trudnej sytuacji finansowej i braku środków na opłacenie biegłego rewidenta. Zła kondycja tłumaczona jest natomiast jako efekt działania grupy byłych pracowników, którzy działali na szkodę uczelni, co stało się przedmiotem śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową.
W niniejszej sprawie wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 2.000 zł.
Przedstawione przez stronę dane nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (wpis od zażalenia) w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Podkreślenia wymaga, że powyższa regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej – formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] red. J. Stelmasiak, Polski model sądownictwa administracyjnego., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek.
Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, gdy informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku, dotyczące stanu finansowego i majątkowego wnioskodawcy okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a.
Ponadto wskazać należy, iż w świetle przytoczonej wyżej regulacji, ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Brak tutaj dodatkowych obwarowań, które występują w regulacjach dotyczących przyznania prawa pomocy osobom fizycznym i nakazują uwzględnienie na rzecz wnioskodawcy tych środków, które muszą pozostać do jego dyspozycji na niezbędne utrzymanie własnej i rodziny. Pomimo braku takich regulacji w stosunku osób prawnych, w rzeczywistości należy uwzględnić zakres i cel działalności wnioskodawcy, a także wpływ poniesienia kosztów sądowych na płynność finansową i możliwość prowadzenia dalszej działalności.
W ocenie referendarza sądowego, opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie zmieni sytuacji, w której strona się znajduje. Zaznaczyć przy tym należy, że ocena ta jest oparta wyłącznie na danych z rachunków bankowych, gdyż tylko takie dokumenty zostały w sprawie przedłożone. Wynika z nich natomiast, że ujemne saldo jest stale na jednym rachunku, który zresztą nie jest czynnie przez Szkołę wykorzystywany. Na dwóch pozostałych natomiast odnotowane są stałe wpływy, a ich saldo niejednokrotnie przewyższa wartość wpisu od skargi, który zwykle stanowi najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona zatem miała możliwość w ostatnich miesiącach poczynienia rezerw na opłacenie tych kosztów. Zwłaszcza, że kosztów swego udziału w sprawie należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi. Ta zaś w niniejszej sprawie jest datowana na 25 października 2013 r.
Powtórzyć trzeba, iż taka ocena wynika z samych danych z rachunków bankowych. Strona bowiem nie przedłożyła żadnych innych dokumentów finansowych. Nie można natomiast dać wiary, że Szkoła nie sporządziła bilansu oraz rachunku zysków i strat, które winne zostać corocznie przedłożone organom podatkowym najdalej do końca czerwca następnego roku. Nie jest też wiarygodne, iż nie dysponuje żadnymi innymi dokumentami księgowymi, które odzwierciedlałyby aktualną sytuację finansową.
Mając wobec tego na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3 art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.