Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy orzeczenie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. okrajającej skarżącej A spółka z o.o. z/s w L. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r.
Jak wynikało z akt sprawy organ odwoławczy, podzielając ustalenia i wnioski wynikające z orzeczenia organu I instancji, stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności powołanej wyżej decyzji nieostatecznej. Wskazując na art. 239b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. dalej powoływana jako O.p.) stwierdził, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wymaga wykazania przez organ podatkowy istnienia jednej z okoliczności opisanych w art. 239b § 1 pkt 1 - 4 oraz uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Jedną z okoliczności podanych w ww. przepisie jest wykazanie, że wobec podatnika toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Na ten fakt powołał się organ podatkowy w rozpoznawanej sprawie. Wykazał, że poza zaległościami wynikającymi z decyzji nieostatecznej w/s podatku od towarów i usług skarżąca posiadała jeszcze inne zaległości podlegające egzekucji (wierzytelności Izby Celnej we W., Urzędu Skarbowego w L., B we W. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., na łączną kwotę 528 420, 72 zł).
Uprawdopodabniając przesłankę nadania rygoru natychmiastowej wykonalności opisaną w art. 239 § 2 O.p. - niewykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji nieostatecznej - organ podatkowy dokonał analizy sytuacji majątkowej strony. Podkreślił wysokość zaległości podatkowych strony, które wynoszą 66.605.974 zł (z odsetkami 70.004.299 zł), wywodząc, że skoro strona nie wywiązała się ze zobowiązań w kwocie 528 420,72 zł (wobec innych wierzycieli), to jest mało prawdopodobne, że ureguluje zaległość wynikającą z nieostatecznej decyzji. Zwłaszcza, że jak ustalono aktualna sytuacja finansowo – majątkowa spółki jest trudna, a przejawia się w utracie płynności finansowej, generowaniem strat, brakiem majątku oraz podjęciem przez zarząd spółki decyzji o zakończeniu działalności. Rozwijając ten wątek organ podatkowy wskazał na osiągniętą w 2012 r. stratę oraz spadek obrotów, od maja 2013 r. są one zerowe.
Z informacji załączonej do sprawozdania finansowego spółki wynika, że nie zatrudnia ona już pracowników. W latach 2011 i 2012 skarżąca wykazywała też ujemny kapitał własny. Organ podatkowy dokonał też wyliczeń wskaźników finansowych: płynności bieżącej, szybkiej, pieniężnej oraz ogólnego zadłużenia. Z przedstawionych w postanowieniu wyliczeń wynika, że spółka utraciła płynność finansową i wzrasta wielkość jej zobowiązań w stosunku do posiadanych aktywów. Z informacji dodatkowej do bilansu rocznego za 2012 r. wynikało, że sprawozdanie zatwierdzono przy założeniu braku kontynuacji działalności gospodarczej przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości ze względu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
Z przedstawionych danych organ podatkowy wyprowadził wniosek, że skarżąca nie posiada praktycznie majątku, który mógłby zaspokoić wierzycieli. Ujawniono, że w dniu [...] kwietnia 2012 r. zbyła posiadane środki trwałe na rzecz innego podmiotu, który jest powiązany osobą jedynego wspólnika skarżącej, co uzasadnia wniosek o próbie udaremniania egzekucji i działania na szkodę wierzycieli. Brak majątku potwierdził też protokół o stanie majątkowym spółki z dnia [...] marca 2013 r.. Ponadto jeden z wierzycieli skarżącej złożył wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jej majątku. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. oddalono wniosek w tym zakresie, gdyż majątek spółki nie wystarczył na zaspokojenie kosztów postępowania. Końcowo organ podatkowy wskazał na przyczynę powstania zaległości podatkowych. Przeprowadzone postępowanie ujawniło, że skarżąca była organizatorem i wiodącym uczestnikiem mechanizmu oszustwa podatkowego związanego z obrotem olejem napędowym, co wskazuje na świadome działanie na szkodę budżetu państwa. Opisane fakty, zdaniem organu podatkowego uzasadniały nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności.
W skardze strona podniosła zarzut naruszenia art. 239b § 1 i § 2 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że zaistniały przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności i że uprawdopodobniono, iż strona nie wykona zobowiązania nałożonego decyzją. W opinii strony zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do takich twierdzeń, a ewentualne problemy finansowe spółki nie wynikają z działań strony ale Centralnego Biura Śledczego, które zablokowało na jej koncie kwotę przekraczającą 7 mln. zł, co uniemożliwiło prowadzenie dalszej działalności. Przed zablokowaniem kont strona nie posiadała zaległości płatniczych.
Skarżąca wnioskowała o uchylenie postanowień organów obu instancji i nie nadawanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wskazała, że prowadzone postępowanie potwierdziło rzetelność dokumentacji strony, podobnie jak uprzednie kontrole Urzędu Celnego. W opinii strony szczególnego rozważania wymaga ocena prawidłowości decyzji wymiarowej, bezpodstawnie zarzucającej stronie niewystarczające kontrole swoich kontrahentów. Opisując wadliwości decyzji strona wskazała, że w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. szczegółowo odniosła się do tej kwestii. Organy podatkowe pominęły fakt, że problemy finansowe spółki zbiegły się z zablokowaniem jej kont przez Centralne Biuro Śledcze, wcześniej strona regulowała swoje zobowiązania, w tym podatkowe. Niemożliwość spłaty zobowiązań podatkowych jest nierozerwalnie związana z działalnością organów państwowych, wyklucza przyjęcie, że uprawdopodobniono, iż strona nie ureguluje zaległości wynikających z decyzji nieostatecznej. Bezpodstawne jest twierdzenie organów podatkowych, że strona nie weryfikowała prawidłowo swoich kontrahentów, a doprowadziło to do blokady kont i powstania zaległości.
Pomimo próśb skarżącej nie podano podstawy prawnej podjętych działań. W dalszej części uzasadnienia strona opisała sposób weryfikacji kontrahentów, który wykraczał nawet poza ustawowe obowiązki podatnika. Zatem spełnione zostały wszystkie wymogi weryfikacji kontrahentów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowy pogląd w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych z prawem. W wyniku tej kontroli decyzja (w rozpoznawanej sprawie postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm. Powoływana dalej jako p.p.s.a.).
Dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu koniecznym jest jeszcze odnotowanie, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości działań podjętych przez organy podatkowe w zakresie stwierdzenie, że w sprawie zaistniały podstawy do nadania nieostatecznej decyzji określającej skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. rygoru natychmiastowej wykonalności.
Przepis art. 239b O.p. będący podstawą działania organów podatkowych w niniejszej sprawie stanowi, że decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:
- 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub
- 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub
- 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości lub
- 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
W myśl art. 239b § 2 O.p. przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Nie budzi wątpliwości, że przesłanki określone w art. 239b § 1 pkt 1 do 4 O.p. mają charakter fakultatywny i rozłączny, co powoduje, że zaistnienie jednej z nich daje podstawę do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przy tym warunkiem koniecznym jest uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 O.p.). Fakt zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 239b § 1 O.p. organ podatkowy obowiązany jest ustalić przez udowodnienie, natomiast dla wykazania spełnienia warunku określonego w art. 239b § 2 O.p. wystarczy jedynie uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu. Uprawdopodobnienie nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) istnienia jakiegoś faktu, a zatem nie oznacza konieczności udowodnienia danej okoliczności. Przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie sprowadza się do wykazania stosowną argumentacją istnienia uzasadnionej obawy (przypuszczenia), że zobowiązanie to wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1650/10, Lex nr 1069309).
W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe powołały się na art. 239b § 1 pkt 1 O.p. wskazując, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, których wierzycielami była Izba Celna we W., Urząd Skarbowy w L., B we W. oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.. Skarżąca okoliczności tych nie negowała, spełnione zostały zatem wymogi formalne otwierające drogę do wykazania dalszych przesłanek umożliwiających nadanie nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Kolejnym bowiem warunkiem jest – jak wynika z art. 239b § 2 O.p. – uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie strona zgłasza jednak zarzuty podważając pogląd organów podatkowych, że warunek ten spełniły.
Lektura zaskarżonego postanowienia i nadesłanych Sądowi wraz ze skargą akt sprawy przeczy jednak twierdzeniom skarżącej. Przywołane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia okoliczności aż nadto przekonują, że na gruncie rozpoznawanej sprawy istniało - i to wysokie - prawdopodobieństwo, że skarżąca nie wykona zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji. Słusznie dostrzega organ podatkowy, że skoro spółka nie uregulowała zaległości w łącznej kwocie 528 420,72 zł wątpliwym jest aby uregulowała zaległość w wysokości 66.605.974 zł (z odsetkami 70.004.299 zł), a więc ponad 100 krotnie wyższą. Jest to nieprawdopodobne w zestawieniu z ujawnioną przez organy podatkowe sytuacją finansową spółki. Przedstawione przez organy podatkowe wyliczenia wskaźników płynności finansowej wykazały, że jej kondycja w tym zakresie jest najogólniej rzecz biorąc trudna. Spółka utraciła płynność finansową i wzrosłą wielkość jej zobowiązań w stosunku do posiadanych aktywów.
Wyliczenia te potwierdzają wyniki finansowe, w 2012 r. strona wykazała stratę odnotowując także oraz spadek obrotów, zaś od maja 2013 r. w ogóle ich nie wykazała. Nie zatrudnia też już pracowników, wyzbywając się majątku. Jak ustalił organ podatkowy dniu [...] kwietnia 2012 r. skarżąca zbyła posiadane środki trwałe i co istotne na rzecz podmiotu, z którym jest powiązana osobą jedynego wspólnika skarżącej. Słusznie organ podatkowy stawia tezę, że takie działanie skarżącej może uzasadniać wniosek o próbie udaremniania egzekucji i działania na szkodę wierzycieli. Protokół z dnia [...] marca 2013 r. o stanie majątkowym spółki potwierdził, że nie posiada już ona majątku. Jednak najbardziej przekonujący jest argument organu podatkowego podnoszący niemożliwość wdrożenia postępowania w przedmiocie upadłości spółki obejmującej likwidację jej majątku z uwagi na brak majątku spółki, który mógłby wystarczyć na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego.
Przedstawione fakty niewątpliwe stanowią uprawdopodobnienie, że zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. wynikające z nieostatecznej decyzji organu podatkowego nie zostanie wykonane. Z tych przyczyn za nieuzasadnione ocenić trzeba sformułowane w skardze zarzuty naruszenia art. 239b § 1 i § 2 O.p. Bez wpływu na ocenę ww. okoliczności pozostaje przyczyna powstania zatorów płatniczych czy też kondycji finansowej skarżącej. Z punktu widzenia omawianej regulacji istotne jest jedynie czy skarżąca wykona czy też nie zobowiązania podatkowe. Obowiązek organu podatkowego w zakresie uprawdopodobnienia dotyczy wyłącznie tej okoliczności.
Niezależnie od tego wskazać trzeba, że powoływane jako przyczyna zatorów płatniczych strony: zablokowanie jej rachunków bankowych i kwoty 7.000.000 zł zostało przeprowadzone przez inne organy. Zatem jak słusznie podnosi organ podatkowy w treści zaskarżonego postanowienia ewentualne uwagi i zarzuty dotyczące zasadności tych działań mogą i powinny być podnoszone w ramach innych procedur. Rację też ma organ podatkowy wskazując na relację kwotową obu sum – zaległości podatkowych i kwoty zablokowanej na rachunku bankowym strony.
Również poza zakresem oceny organów podatkowych pozostają okoliczności związane z zasadnością wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz wydania decyzji w tym zakresie. Stąd podnoszona w skardze argumentacja podważająca prawidłowość decyzji wymiarowej nie może znaleźć uzasadnienia.
Uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów tak prawa procesowego jak i materialnego Sąd, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a,), skargę jako nieuzasadnioną oddalił.