Uzasadnienie
W sprawie skarżąca Fundacja A z siedzibą we W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała swoją stratę według bilansu za rok 2012 w kwocie 334.726,52 zł oraz wypowiedzenie umowy o prowadzenie rachunków bankowych.,
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca Fundacja przesłała dokumenty, z których wynika, że w latach 2011 2012 r. odpowiednio wypracowała zysk w kwocie 52.426,80 zł oraz poniosła stratę w kwocie 334.726,52 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 661.945,47 zł i 315.927,72 zł), na dzień 31 grudnia 2011 r. wartość jej rzeczowych aktywów trwałych wyniosła 1.973.400 zł natomiast inwestycji długoterminowych – 4.802.500 zł (długoterminowe aktywa finansowe). Z dniem 1 października 2012 r. wnioskująca strona zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.
Wskazać powinno się także, iż użyte w przytoczonym przepisie pojęcie "środki" ma znaczenie szersze aniżeli środki finansowe lub wolne pieniądze na koncie, brak których wykazała strona skarżąca, co z kolei miało uzasadniać jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Pod pojęciem środków w znaczeniu art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozumieć wszelkie aktywa strony, w tym także realizowane inwestycje i posiadane rezerwy.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż skarżąca Fundacja nie wykazała, że nie jest obecnie zdolna wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że Fundacja taką zdolność posiada. Z oświadczeń Fundacji oraz przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że wprawdzie w ostatnim roku podatkowym, za który złożyła zeznanie podatkowe (2012), poniosła stratę w kwocie 334.726,52zł, ale jednocześnie nadal dysponowała majątkiem w postaci aktywów trwałych o wartości 1.973.400 zł oraz inwestycji długoterminowych – 4.802.500 zł (długoterminowe aktywa finansowe). Zdaniem referendarza sądowego posiadanie majątku, którego wartość znacznie przekracza wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej ale i kwotę straty, którą poniósł wnioskodawca w roku 2012, pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych.
Tymczasem w sprawie skarżąca Fundacja takich okoliczności nie przedstawiła. Oznacza to, że wnioskująca strona nadal dysponuje tym majątkiem i jest w stanie uzyskać poprzez jego wykorzystanie (np. ze sprzedaży) środki pieniężne konieczne od ponoszenia kosztów sądowych.
W konsekwencji referendarz sądowy uznał, że dzięki swojemu majątkowi wnioskująca Fundacja jest w posiadaniu dostatecznych środków na poniesienie w sprawie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie może być mowy o spełnieniu przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkującym uwzględnienie rozpoznawanego wniosku.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy.