Uzasadnienie
J. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania wskazała bardzo trudną sytuację materialno-finansową, niski poziom socjalno-bytowy, brak dochodów umożliwiających normalną egzystencję życiową, przewlekłe choroby, operacje, brak własnego mieszkania oraz wszelkich dóbr i brak perspektyw podjęcia pracy zawodowej.
Podała także, iż wspólne gospodarstw domowe prowadzi z mężem, którego renta w kwocie 931,85 zł (netto) jest ich jedynym źródłem utrzymania, i jest jednym z czterech współwłaścicieli domu o powierzchni 500 m², oraz że są oboje z mężem inwalidami.
W treści dokumentów przesłanych na wezwanie potwierdzenie znalazły fakty podane przez J. P. we wniosku. Nadto wynika z nich, że w roku 2012 mąż skarżącej uzyskał dochód w łącznej kwocie 14.967,38 zł, oraz że uzyskuje wsparcie z Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci dodatku mieszkaniowego.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej). Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Ocenie pod kątem spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych jest zdolność wnioskodawcy poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie.
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy ocenił, że w przypadku wnioskodawcy zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wnioskodawca wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść żadnego, dodatkowego ponad koszty swojego koniecznego utrzymania siebie i męża wydatku. Świadczą o tym, z jednej strony, wysokość jedynego dochodu jej gospodarstwa domowego - renty męża skarżącej i brak majątku, a z drugiej strony koszty utrzymania ich dwuosobowego gospodarstwa domowego, powiększone z uwagi na ich stan zdrowia. Taka ocena stanu materialnego gospodarstwa domowego skarżącej znajduje potwierdzenie w przesłanym w kserokopii orzeczeniu organu pomocy społecznej o przyznaniu na jego utrzymanie dodatku mieszkaniowego.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2) i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.