Uzasadnienie
Skarżący w treści skargi wniósł o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków). Na urzędowym formularzu wniosku uzasadniał, że nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości. Dotychczasowa działalność gospodarcza pod nazwą "A" nie jest obecnie wykonywana na skutek prawomocnego orzeczenia o zakazie prowadzenia działalności, skutkiem czego wnioskodawca pozostał bez źródła utrzymania. Jednocześnie posiada w związku z tą działalnością nieuregulowane zobowiązania wobec ZUS, których aktualnie nie jest w stanie spłacić. Usiłuje utrzymać się z prac dorywczych, co jednak jest utrudnione z powodu orzeczenia o zakazie wykonywania zawodu. Wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwoma synami, nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody w rodzinie uzyskuje tylko żona z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.680 zł brutto.
Do wniosku załączono wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz dokumenty potwierdzające egzekwowane zobowiązań wobec ZUS.
Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a) wynika, że od 2004 r. wnioskodawca ma ustanowioną z żoną rozdzielność majątkową, zgodnie z zeznaniem podatkowym za 2013 r., jego przychód z działalności gospodarczej wyniósł 904.504,96 zł i dochód – 119.476,60 zł. W 2014 r., do końca prowadzenia działalności, a więc do maja 2014 r., przychód wyniósł 143.730,22 zł i odnotowana została strata na poziomie 62.047,09 zł. Saldo rachunku bankowego, związanego z działalnością gospodarczą, za październik, listopad i grudzień 2014 r. było ujemne.
Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych środków transportu, a lokal pod adresem, pod którym jest zameldowany, jest własnością jego żony. Z żoną ma na utrzymaniu synów w wieku 19 i 16 lat i obecnie koszt utrzymania rodziny to kwota 3.000 zł, która ponoszona jest wyłącznie przez żonę.
Wnioskujący oświadczył, że działający w jego imieniu pełnomocnik (adwokat) nie pobrał dotychczas żadnego wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że pozostałe żądane dokumenty księgowe są w posiadaniu księgowej, która jest na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym wniósł o przedłużenie terminu do ich przedłożenia do dnia [...] stycznia 2015 r. Skarżący po upływie tego terminu nie przedłożył dodatkowych dokumentów dotyczących działalności gospodarczej (deklaracji VAT).
Nie zostały przedłożone wymienione w wezwaniu: zeznanie podatkowe żony wnioskodawcy za 2013 r., zaświadczenie o wysokości jej wynagrodzenia i wydruki historii rachunków bankowych małżonków, a także szczegółowe zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków rodziny wnioskodawcy.
Postanowieniem z 23 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący polemizował z uzasadnieniem postanowienia referendarza. Do sprzeciwu dołączono:
- - wydruki wyciągów z rachunku bankowego należącego do "A" za grudzień 2014 r., styczeń i luty 2015 r.;
- - uwierzytelnioną kserokopię zaświadczenia z dnia [...] marca 2015 r. o wynagrodzeniu żony skarżącego;
- - uwierzytelnioną kserokopię formularza ZAP - 3 złożonego przez żonę skarżącego [...] marca 2014 r. w Urzędzie Skarbowym W.;
- - uwierzytelnioną kserokopię formularza PIT/0 złożonego przez żonę skarżącego [...] marca 2014 r. w Urzędzie Skarbowym W.;
- - uwierzytelnioną kserokopię formularza PIT - 37 za 2013 r. żony skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120).
Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników.
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić należy, iż skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych od niego informacji i dokumentów. Na zarządzenie referendarza z 30 grudnia 2014 r. skarżący został wezwany do przedłożenia aktualnego, szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków przez skarżącego i jego rodzinę (opłaty, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów, inne) ze wskazaniem źródeł ich finansowania. Skarżący nie przedłożył takiego zestawienia wraz z dowodami opłat. Sądowi nie są więc znane udokumentowane wydatki strony, które można by zestawić z deklarowanymi dochodami 4-osobowej rodziny (wynagrodzenie żony skarżącego w kwocie 1860 zł brutto pomniejszonego, jak twierdzi skarżący w sprzeciwia, o kwotę 300 zł tytułem spłaty pożyczki) i w ten sposób zweryfikować wiarygodność jego twierdzeń.
Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Nie wywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy. Na marginesie jedynie można więc zauważyć, że deklarowane przez skarżącego w piśmie z [...] stycznia 2015 r. (k. 47 akt sądowoadministracyjnych) wydatki rodziny w kwocie 3000 zł miesięcznie, dwukrotnie przenoszą deklarowane dochody netto (1860 zł brutto), co wskazuje, że rodzina skarżącego posiada jeszcze inne dochody, których strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podaje.
Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.