Uzasadnienie
W sprawie postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2015 r. przyznano P. D. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2015 r. Sąd oddalił skargę P. D. na wyżej oznaczoną decyzję Dyrektora Izby Celnej we W..
W dniu 17 czerwca 2015 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu tego żądania wskazał na swoją "ciężką" sytuację finansową, brak majątku ruchomego oraz nieruchomości, dochód w kwocie 1.800 zł (brutto) z tytułu umowy o pracę tymczasową, obowiązek alimentacyjny w kwocie 400 zł oraz koszty wynajmu mieszkania – 600 zł.
W treści dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie potwierdzenie znajdują fakty wskazane we wniosku. Wynika z nich nadto, że wnioskodawca w roku 2013 uzyskał dochód brutto w kwocie 18.951,29 zł. Skarżący nie przesłał, mimo wezwania, kserokopii zeznania podatkowego dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2014.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu radcy prawnego jest nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Skarb Państwa ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie czę-ściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś ocena ta musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawców od konieczności ponoszenia kosztów profesjonalnego zastępstwa prawnego oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności aktualne w dniu złożenia wniosku wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazaniu niemożności ponoszenia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.
Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywi-stego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, do-datkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu mająt-kowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący w sposób lako-niczny umotywował swoje żądanie, a nadto nie dostarczył, mimo wezwania, informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawił innych dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jego aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych przez skarżącego oświadczeń.
Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżąc nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Złożone przez stronę skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku skarżący ograniczył się do przedstawienia, a zasadniczo powtórzenia argumentacji wcześniejszego wniosku, uwzględnionego postanowieniem z dnia 16 lutego 2015 r., takich danych, które mogły świadczyć o braku wystarczających dochodów na jednoczesne ponoszenie kosztów utrzymania siebie i swojej rodziny oraz kosztów zastępstwa prawnego z wyboru w chwili składania pierwszego wniosku. Uchylił się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu uwzględniającym upływ czasu i możliwości wykazania tych okoliczności dokumentami.
Szczególne znaczenie miało przedstawienie strony dochodowej budżetu gospodarstwa domowego skarżącego w perspektywie czasowej mającej znaczenie dla oceny wniosku z dnia 17 czerwca 2015 r. poprzez przedstawienie zeznania podatkowego za rok 2014.
W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie po-stępowania strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania P. D. prawa pomocy.