Uzasadnienie
Skarżąca wraz ze skargą wniosła o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że obecne wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę zostało zajęte przez komornika sądowego – do wypłaty pozostaje kwota 1.350,69 zł miesięcznie. Natomiast koszty utrzymania aktualnie wynoszą 1.400 zł bez wydatków na wyżywienie.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryki dotyczące stanu rodzinnego, posiadanych nieruchomości i przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł zostały zakreślone. Strona oświadczyła, że jej wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wynosi 2.500 zł i jest objęte zajęciem komorniczym, posiada akcje spółki A. S.A. – 1.421.065 akcji imiennych, które również zostały zajęte przez komornika sądowego. Spłaca kredyt hipoteczny udzielony w 2011 r. Wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wynosi 1.808 zł,10 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: czynsz miesięczny 500 zł, koszty utrzymania mieszkania 400 zł, rata kredytu 300 zł, koszty leczenia 200 zł.
W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów skarżąca oświadczyła, że mieszka sama, właścicielem mieszkania jest I.R. (matka), nie posiada żadnego środka transportu.
Z przedłożonych dokumentów wynika, że strona w 2014 r. uzyskała przychód ze stosunku pracy w kwocie 13.440 zł, a w 2015 r. – 20.930 zł. Jest zatrudniona w B. Sp. z o.o. od 7 marca 2011 r. na ½ etatu, na stanowisku Dyrektora Generalnego, z wynagrodzeniem brutto 1.850 zł (netto 1.355,69 zł). Pensja wypłacana jest w gotówce. Miesięczne wydatki skarżącej to: opłata czynszowa 523,48 zł, opłata za telewizję kablową 133 zł, prąd 216,03 zł, żywność, środki higieny, odzież 500 zł – pokrywane ze środków własnych. Rodzina pomaga w spłacie kredytu hipotecznego – rata 300 zł i pokrywa koszty leczenia 200 zł. Rata kredytu – zgodnie z przedłożonym harmonogramem – wynosi 177,23 zł. Skarżąca posiada rachunek depozytowy z saldem 529,40 zł (kwota zablokowana), który w 2013 r. został objęty zajęciem komorniczym. Od 2013 r. również zajęte jest wynagrodzenie oraz akcje imienne w A. S.A.
Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 500 zł.
W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie jest zasadny.
Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Jak wynika z przytoczonej regulacji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Istotne jest, aby okoliczności te nie ograniczały się wyłącznie do takich, które wskazywałyby na złą jego sytuację finansową. Muszą być one przedstawione w sposób obiektywny, a więc taki, aby odzwierciedlały rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskodawcy, nie tylko te, które są udokumentowane.
Zdaniem referendarza, skarżąca przedstawiła swoją sytuację w sposób wybiórczy, podając tylko takie dane, które potwierdzałyby zasadność wniosku, przy czym nie wszystkie dane można było uznać za wiarygodne.
Mianowicie zauważyć trzeba, że strona jest zatrudniona na stanowisku Dyrektora Generalnego w spółce B., działającej – jak wynika z oficjalnej strony internetowej firmy – w dziedzinie budownictwa i informatyki. Spółka realizowała inwestycje dla Urzędu Marszałkowskiego, Politechniki Wrocławskiej, PKO BP. Zarząd tworzą, zgodnie z informacjami na ww. stronie internetowej, prezes M. R. i Dyrektor Generalny R. R. Wobec przedstawionych wyżej danych, trudno dać wiarę, że wynagrodzenie skarżącej wynosi 2.500 zł przed potrąceniem komorniczym, tym bardziej, iż w takich sytuacjach powszechna jest praktyka wypłat części wynagrodzeń w sposób nieudokumentowany.
Ponadto zauważyć trzeba, że kwota wynagrodzenia wskazana w wystawionym zaświadczeniu stanowi wartość wynagrodzenia wolnego od potrąceń przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze. Strona, zgodnie z tym zaświadczeniem, jest natomiast zatrudniona na pół etatu, wobec tego wolna od potrąceń powinna być wartość proporcjonalnie niższa. Wystawione zaświadczenie o wynagrodzeniu tymczasem wymienia kwotę brutto (1.850 zł), wartości odliczeń podatku dochodowego, składki na ZUS i zdrowotnej, brak natomiast jakiejkolwiek informacji o wysokości potrącenia na rzecz komornika. Co za tym idzie, również zgodność treści ww. zaświadczenia ze stanem rzeczywistym może budzić wątpliwości.
Zatem już powyższe ustalenia wskazują, iż strona przedstawiła swoją sytuację finansową w sposób niewiarygodny, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.
Ponadto, w ocenie referendarza, wątpliwości budzi zestawienie miesięcznych wydatków na tle oświadczeń strony co do jej dochodów i trudnej sytuacji finansowej.
Z zestawienia tego wynika, że skarżąca samodzielnie pokrywa koszty w wysokości 1.442 zł (przy pensji 1.355 zł), w tym 133 zł na telewizję kablową (co należałoby ocenić jako nieracjonalne w sytuacji, jaką strona przedstawia). Pozostałą część jej miesięcznych wydatków ponosi rodzina.
Jeśli chodzi o pomoc rodziny, to zwrócić należy uwagę, iż na tle regulacji z art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a., w przypadku osób fizycznych, ich sytuacja rodzinna, przez którą należy rozumieć możliwość uzyskania wsparcia finansowego ze strony rodziny, również kształtuje zdolności płatnicze ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Zaś stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Skarżąca twierdzi, że co miesiąc rodzina (strona nie podała konkretnie członków rodziny) opłaca jej raty kredytu hipotecznego i koszty leczenia. Łącznie jest to kwota 500 zł. Skoro zatem jest to wsparcie stałe, regularne, skarżąca może również uzyskać pomoc w pokryciu kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że ich ponoszenie nie wiąże się ze stałym, miesięcznym obciążeniem – są to opłaty jednorazowe, z których wpis od skargi, wyznaczony w niniejszej sprawie na kwotę 500 zł, jest zwykle kosztem najwyższym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.