Uzasadnienie
Strona skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie prowadzi działalności gospodarczej, zadania statutowe prowadzi jedynie ze składek członkowskich (6 zł rocznie) i opłat ogrodowych uchwalanych co roku przez walne zgromadzenie A. Środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym w kwocie 38.907,67 zł zostały zajęte przez komornika na poczet częściowej spłaty spornego zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lata 2013 i 2014. Aktualnie na koncie pozostaje kwota 2.914,74 zł, która nie pokryje bieżących zobowiązań. Na zarządzie A, zgodnie z postanowieniami statutu, ciąży obowiązek zwołania do 15 maja 2018 r. walnego zgromadzenia sprawozdawczego, co wiąże się z kosztami około 2.900 zł (koszt zawiadomień i wynajmu sali). Strona zwróciła uwagę, że jako stowarzyszenie ogrodowe, na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach sądowych, jest zwolniona od ponoszenia opłat sądowych.
W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że na postawie bilansu za 2016 r. kapitał zakładowy strony wynosi 33.737,75 zł, zł, wartość środków trwałych – 292.447,60 zł oraz zysku – 13.020,14 zł. Na rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 2.914,74 zł.
Strona dodała, że powyższy stan konta podany jest na dzień 31 grudnia 2017 r. A ma nieuregulowane zobowiązania bieżące wynikające z faktur za telefon 159,89 zł, za energię elektryczną 68,02 zł, stałą opłatę za wodę 87,88 zł, za wynajem pomieszczenia na posiedzenie zarządu 75,03 zł, a także kosztów zwołania walnego zebrania 1.872 zł (720 członków x 2,6 zł) i koszty wynajęcia Sali na walne zebranie około 1.000 zł.
Do wniosku załączono bilans za 2016 r., wydruk rachunku z saldem na dzień 31 grudnia 2017 r. oraz podpisane przez członków zarządu A zestawienie potrzebnych środków finansowych na bieżące cele, które obejmuje poza ww. zobowiązaniami, koszt zorganizowania walnego zebrania – około 4.800 zł.
Na wezwanie przedłożono nadto bilans oraz rachunek zysków i strat za 2017 r., wydruk historii rachunku bankowego oraz potwierdzenie zajęcia rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym w styczniu 2017 r.
Jako znane z urzędu wskazać trzeba, iż wpis od skargi wyznaczony został na kwotę 978 zł.
Stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Co do zasady każdy ma obowiązek ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, co wynika z treści art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej reguły i może być stosowana tylko w wyjątkowych przypadkach, gdyż w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa. Jej celem jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami – zgodnie z powołaną na wstępie zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. – strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1189/14, publ. LEX nr 1503696).
Należy też zwrócić uwagę, iż stosownie do brzmienia przytoczonej wyżej regulacji prawnej, w procedurze o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej (czy jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej) ocena możliwości płatniczych sprowadza się tylko i wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Brak tutaj dodatkowych obwarowań, które występują w regulacjach dotyczących przyznania prawa pomocy osobom fizycznym i nakazują uwzględnienie na rzecz wnioskodawcy tych środków, które muszą pozostać do jego dyspozycji na niezbędne utrzymanie własne i rodziny.
W oparciu o przytoczoną wyżej regulację prawną oraz poczynione uwagi, zdaniem referendarza, przedmiotowy wniosek nie mógł zostać uwzględniony.
Zajęcie środków pieniężnych w kwocie ponad 38.000 zł na rachunku bankowym A miało miejsce w styczniu 2017 r., a więc ponad rok temu. Z kolei wydruku rachunku za grudzień 2017 r. oraz styczeń, luty i marzec 2018 r. nie wynika, aby jakiekolwiek środki były nadal blokowane. Zatem ta okoliczność pozostaje bez znaczenia na potrzeby oceny zasadności przedmiotowego wniosku.
Z historii rachunku wynika natomiast to, że w połowie grudnia 2017 r. członkowie zarządu A wypłacili nagrody sobie i osobom spoza zarządu w łącznej kwocie 6.135,31 zł. Dodać wypada, że jakkolwiek skarga w niniejszej sprawie wniesiona była 30 stycznia 2018 r., to jednak osoby odpowiedzialne za finanse strony skarżącej wiedziały o toczącym się postępowaniu podatkowym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym po wyroku tutejszego Sądu, który uchylił poprzednią decyzję w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 221/17. Co za tym idzie, powinny były się spodziewać decyzji tego organu w przedmiocie spornego zobowiązania i ewentualnej konieczności ponoszenia kosztów w sprawie sądowej.
Istotne jest też to, że już po wniesieniu skargi do Sądu w niniejszej sprawie (za pośrednictwem organu) saldo rachunku wynosiło: na koniec stycznia 2018 r. 4.192,42 zł, a na koniec lutego 2018 r. 5.785,80 zł.
W tak przedstawionych okolicznościach brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zwłaszcza, że zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższym kosztem sądowym jest wpis od skargi. Pozostałe koszty natomiast ograniczają się do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku (jeżeli skarga zostanie oddalona, gdyż w razie jej uwzględnienia uzasadnienie sporządzane jest z urzędu) oraz wpisu od skargi kasacyjnej będącego równowartością połowy wpisu od skargi (jeżeli strona wniesie ten środek zaskarżenia).
Końcowo zauważyć wypada, iż stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 221/17, postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. Rozstrzygnięcie to zapadło jednak w oparciu o odmienny stan faktyczny – ponad rok temu strona miała faktycznie zablokowane środki na rachunku w związku z postępowaniem egzekucyjnym, poza tym zgodnie z jej ówczesnym oświadczeniem, członkami A byli wyłącznie emeryci i renciści, od których nie należało spodziewać się dopłat. Aktualnie jest natomiast wiadome, że A liczy 702 członków.
W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji postanowienia, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.,.