Uzasadnienie
W rozpatrywanej sprawie Gmina B. reprezentowana przez Burmistrza Miasta i Gminy B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu zobowiązanego zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym za uzasadniony.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o odrzucenie skargi, wskazując, iż Burmistrz Gminy B. jako organ podatkowy I instancji nie jest uprawniony do wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl art. 1 § 2 powyższej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, o czym stanowi art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Zgodnie z art. 13 § 1 pkt 1 oraz 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity w Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 1 c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity w Dz. U. z 2002 r., poz. 9, nr 84 ze zm.) organem podatkowym stosownie do swojej właściwości jest burmistrz – jako organ pierwszej instancji; natomiast samorządowe kolegium odwoławcze jest organem odwoławczym od jego decyzji.
W związku z powyższym skarga Burmistrza Gminy B. nie może być rozpoznana albowiem została złożona przez podmiot nieuprawniony.
Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym oraz inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2 art. 50 ustawy).
Zdaniem Sądu aktualny w obowiązującym stanie prawnym pozostaje pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 15 października 1990 r. sygn. akt SA/Wr 990/90 (ONSA 1990, z. 4, poz. 7), wedle którego "bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy, gmina nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, dotyczącej osoby trzeciej, w której decyzję wydaje wójt tej gminy; ani gmina, ani żaden jej organ nie są uprawnieni do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego". Powyższe stwierdzenie – podtrzymane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Burmistrz – jako organ pierwszej instancji, który w powyższej sprawie wydał postanowienie z dnia [...] nr [...], nie uznające zarzutów dotyczących tytułów wykonawczych nr [...], [...] i [...] wydanych przez Burmistrza Miasta i Gminy B., nie może kwestionować rozstrzygnięcia wydanego w tej samej sprawie przez organ wyższej instancji, który także reprezentuje autorytet samorządu terytorialnego i wnosić w tej sprawie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W ustawowej roli organu orzekającego nie ma miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek także wówczas, gdy w rzeczywistości decyzja jednak dotyka bezpośrednio lub pośrednio jego praw lub obowiązków. Taka pozycja organu wyłącza możliwość równoczesnego występowania w charakterze strony kierującej się własnym interesem i zabiegającej o uzyskanie korzystnej dla siebie decyzji. Powyższy pogląd przyjęty został jako aktualny w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 marca 2004r. sygn. akt I SA/Wr 1884/03)
Również w postanowieniu z dnia 15 maja 1997 r. sygn. akt I SA/Wr 1799/96 (niepubl.) NSA stwierdził, że niedopuszczalna jest zmiana sytuacji prawnej organu administracji w zależności od stadium postępowania i z tego powodu organ gminy, który orzekał w sprawie w I instancji nie jest uprawniony do wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego.
Przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłby w postępowaniu sądowo-administracyjnym do rozpoznania sporu o zgodność z prawem działania albo bezczynności pomiędzy organami administracji publicznej orzekającymi w pierwszej i drugiej instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, str. 427-428).
Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 września 1996 r. sygn. I SA 1312/96 i postanowieniu z dnia 26 maja 1982 r. sygn. SA/Gd 165/82 przyjmując, że stroną w postępowaniu administracyjnym nie może być ani organ, który został powołany na mocy przepisów prawa do wydawania decyzji w sprawie, ani też gmina, której organ orzeka jako organ administracji publicznej w sprawie indywidualnej, niezależnie od tego, czy uprawnienia władcze wykonuje z tytułu funkcji własnych, czy też funkcji zleconych. Dlatego też w powyższej sprawie Gmina B. nie może powoływać się na interes prawny, a tym samym nie może wnieść skargi.
W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że gmina nie jest stroną postępowania administracyjnego ani wówczas, gdy jej organ jest organem uprawnionym do wydania decyzji administracyjnej w sprawie (organem prowadzącym postępowanie – np. postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 1990 r. sygn. SA/Wr 1202/90), ani wówczas, gdy organ gminy jest uczestnikiem procesu decyzyjnego jako organ, od którego stanowiska zależy treść decyzji (art. 106 k.p.a. – wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. sygn. II SA 1971/93 "Wokanda’ 1994, nr 6, s. 34 czy też wyrok NSA z dnia 31 stycznia 1995 r. sygn. II SA 1625/94, "Wokanda" 1995, nr 8, s. 33).
W związku z powyższym przyznanie organowi orzekającemu statusu strony w postępowaniu administracyjnym godziłoby w elementarne zasady i wartości obowiązujące w tym postępowaniu, skoro organ administracji publicznej stawałby się w ten sposób "sędzią we własnej sprawie".
W myśl art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne.
Z tych względów na podstawie powołanych wyżej przepisów prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga będąca przedmiotem niniejszej sprawy została wniesiona przez nieuprawniony podmiot, w związku z czym postanowił jak w sentencji.