Uzasadnienie
W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka, prowadząca działalność budowlaną, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że straciła płynność finansową i odnotowała stratę za 2014 r. w wysokości 533.314,57 zł. Skarżąca podniosła, że w 2015 r. nie uzyskała żadnych przychodów oraz że ma ujemne saldo i zablokowane rachunki bankowe. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, że wartość kapitału zakładowego wynosi 1.700.000 zł, a wartość środków trwałych 985.843,41 zł. Na rachunkach bankowych saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 0 zł i (-) 5.317,42 zł.
Z dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że spółka w styczniu i lutym 2015 r. nie dokonała ani dostaw, ani nabycia towarów i usług. Na jednym z rachunków bankowych w dniach 5 i 7 stycznia 2015 r. odnotowane zostały przelewy kwot 10.000 zł i 54.000 zł, tytułem zaliczek na wydatki firmowe oraz na materiały i usługi, na rachunek osobisty wspólnika spółki będącego jednocześnie prezesem zarządu. Na tym samym rachunku, po dacie ww. przelewów, pozostałe środki zostały przejęte przez Urząd Skarbowy w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.
Strona wyjaśniła, że bilans oraz rachunek zysków i strat za pierwsze miesiące 2015 r. nie zostały opracowane. Ostatnie dokumenty bilansowe zostały sporządzone za 2014 r. i pozostają niezmienne do chwili obecnej z racji braku jakiejkolwiek działalności spółki.
Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. referendarz odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W dniu 30 kwietnia 2015 r. strona wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Na wstępie wymaga dostrzeżenia, że w rozpatrywanym przypadku zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedstawienie motywów podjętego rozstrzygnięcia należy z kolei rozpocząć od wyjaśnienia, że prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Nie ulega zatem wątpliwości, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich ponoszenia, mający zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie prawa do sądu. Co więcej, ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania spoczywa na wnioskodawcy, a jeżeli jest nim osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, to wykazanie przez nią zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy sprawia, że weryfikacja ta może (ale nie musi) być dla niej pozytywna.
Analiza zaprezentowanego wyżej stanu faktycznego nie pozwala na uznanie, by skarżąca nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Istotnie bowiem za niebudzący wątpliwości uznać należy pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe stanowią normalne koszty działalności gospodarczej, a ewentualność ich poniesienia - ryzyko przedsiębiorcy. W rezultacie możność pokrycia tych należności podlega ocenie przez pryzmat osiąganych przychodów, a nie dochodów. W tym kontekście odnotowania wymaga, że skarżąca została wezwana przez referendarza sądowego o doręczenie bilansu zysków i strat za 2014 r., jednak do dnia wydania niniejszego postanowienia, spółka nie przedłożyła ww. dokumentów finansowych. Brak danych odnośnie przychodów spółki (skarżąca złożyła jedynie oświadczenie o wysokości straty za 2014 r.) nie pozwala na ustalenie faktycznej kondycji finansowej przedsiębiorcy. Nie może przy tym umknąć uwadze, że skarżąca posiada środki trwałe o wartości 975.843,41 zł, a także dysponuje środkami pieniężnymi, których pochodzenia nie wyjaśnia.
Ponadto, mimo deklarowania przez skarżącą spółkę braku jakiejkolwiek działalności, z materiałów przedłożonych do akt sprawy wynika, że na początku stycznia 2015 r. zostały wypłacone wspólnikowi spółki zaliczki na wydatki firmy, materiały i usługi w łącznej kwocie 64.000 zł.
Okoliczności te przesądzają o niemożności uwzględnienia rozpatrywanego wniosku skarżącej i skutkują koniecznością odmówienia przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.