Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, a tutejszy Sąd, postanowieniem z 12 września 2016 r., utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia referendarza zaznaczone zostało, że strona przedłożyła dokumentację, z której niewiele wynika i trudno na jej podstawie ocenić aktualną kondycję finansową spółki. Wynika z niej jedynie, że spółka nie dokonuje dostaw od 2015 r., natomiast w 2012 r. dysponowała aktywami obrotowymi o wartości ponad 6.000.000 zł, w tym posiadała środki pieniężne w wysokości ponad 2.000.000 zł.
Zwrócono uwagę, że nie zostały potwierdzone żadnymi dokumentami fakty, na które strona się powołała, dotyczące zabezpieczenia środków obrotowych na poczet zobowiązań podatkowych, a także iż nie zostały przedłożone bilanse oraz rachunki zysków i strat za rok 2015 i poszczególne miesiące 2016 r. Odmówiono zasadności wyjaśnieniom, że prezes zarządu nie miał czasu na ich przygotowanie.
Sąd w ww. postanowieniu podzielił powyższe stanowisko.
W dniu 13 października 2016 r. wpłacono na rachunek Sądu kwotę 2.720 zł tytułem wpisu w niniejszej sprawie.
Pismem z tego samego dnia skarżąca spółka wniosła powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazała, że w związku ze zmianą okoliczności wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu pisma podniosła, że nie uległy zmianie okoliczności faktyczne podane w poprzednim wniosku, jednak pojawiły się okoliczności nowe – mianowicie spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu art. 11 ustawy – Prawo upadłościowe. Strona zaznaczyła, że wniosek w tym przedmiocie złoży niezwłocznie do właściwego sądu, a odpis wniosku przedłoży tutejszemu Sądowi. Zwróciła uwagę, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) i dokonała wykładni tego przepisu.
Strona zauważyła końcowo, że wprawdzie uiściła wpis od skargi, jednakże liczy – po pozytywny rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku – na jej zwrot, gdyż zmuszona była zaciągnąć na ten cel krótkoterminową pożyczkę.
Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 2.397 zł.
W ocenie referendarza sądowego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak słusznie wskazała strona skarżąca, przedmiotowy wniosek na obecnym etapie postępowania podlega rozpoznaniu w oparciu o art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w przypadku spraw dotyczących prawa pomocy, zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą skutkować pogorszeniem sytuacji materialnej wnioskodawcy, uzasadniającym zmianę uprzednio wydanego postanowienia. Badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy z art. 165 p.p.s.a. rozpoznający wniosek jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie (zob. m.in. postanowienia NSA: z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt. II OZ 132/14, z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 673/14, z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 336/14, z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 746/14 – publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowego wniosku, należy zwrócić uwagę, że w wyniku rozpoznania pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało już stwierdzone, że spółka od 2015 r. praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma środków na rachunkach bankowych.
We wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy jedynym argumentem, jaki strona skarżąca powołała, jest jej niewypłacalność w rozumieniu art. 11 ustawy – Prawo upadłościowe.
Zgodnie z treścią tego przepisu w § 1, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Stosownie do treści art. 11 § 3 powołanej ustawy, dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.
Strona, powołując się na tę okoliczność, w żaden sposób jej nie udokumentowała. Przy czym zaznaczyć należy, iż referendarz uznał jako niezasadne i prowadzące tylko do przewlekłości postępowania kierowanie kolejnego w sprawie wezwania do przedłożenia tych samych dokumentów finansowych za lata 2015 i 2016, to jest bilansów oraz rachunków zysków i strat. Poza tym skarżąca spółka, znając argumentację rozstrzygnięcia z dnia 27 czerwca 2016 r., wiedziała o brakach w dokumentacji, które uniemożliwiały zbadanie jej aktualnej kondycji finansowej i majątkowej.
Dodać wypada, że spółka jest i była stroną w tutejszym Sądzie w niejednej sprawie, w każdej ubiega się o prawo pomocy, w związku z czym znane są jej wymogi wykazania okoliczności, na które sama się powołuje.
Ponadto strona skarżąca, zmierzając do wykazania braku środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie, uiściła kwotę 2.720 zł na poczet wpisu od skargi, który w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zwykle najwyższym kosztem sądowym. Jakkolwiek spółka wskazuje, że zaciągnęła na ten cel krótkoterminową pożyczkę, to świadczy to przede wszystkim o tym, że jest w stanie zgromadzić środki na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie.
Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy nie dostrzegł zmiany okoliczności, która uzasadniałaby zmianę postanowienia z dnia 27 czerwca 2016 r. i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 oraz art. 258 § 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.