Uzasadnienie
W związku ze złożeniem przez A. (spółka, skarżąca) wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 16 marca 2010 r. skierowano do spółki wezwanie do przedłożenia dokumentów dotyczących dochodów i stanu majątkowego strony skarżącej. Przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie została zwrócona, jednakże w oparciu o art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ppsa, uznano doręczenie za dokonane z dniem 5 kwietnia 2010 r.
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując, że obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym. Z uwagi na niewykonanie przez skarżącą skierowanego do niej wezwania brak było podstaw do dokonania oceny jej aktualnych możliwości poniesienia kosztów sądowych. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącej 18 maja 2010 r. Pismem z 24 maja 2010 r. spółka wniosła o przywrócenie terminu do wykonania zarządzenia z 16 marca 2010 r., wskazując, że przedmiotowe wezwanie nie zostało jej doręczone. Skarżąca zaakcentowała niesolidność Poczty Polskiej. Jednocześnie spółka złożyła sprzeciw od wydanego postanowienia, załączając dokumenty dotyczące jej dochodów i stanu majątkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 § 1 upsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 upsa).
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie, gdy wniosek ten zostanie złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w powołanym art. 87 § 1 upsa, tj. w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny. Sąd uznał, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy przyczyna uchybienia ustała w dniu doręczenia skarżącej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, wobec czego powyższy termin został zachowany.
Przystępując do merytorycznego rozpoznania wniosku należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 86 § 1 ppsa przywrócenie terminu możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy niedokonanie czynności przez stronę ma charakter niezawiniony. Przy czym brak winy strony powinien być przez nią co najmniej uprawdopodobniony. Zdaniem Sądu przesłanka ta nie została spełniona w niniejszej sprawie.
Art. 73 ppsa stanowi podstawę do przyjęcia skutecznego doręczenia pisma kierowanego do strony w przypadku, gdy z uwagi na niemożność jego doręczenia w sposób przewidziany w art. 65-72 pismo zostanie złożone w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy i pomimo dwukrotnego zawiadomienia o tym nie zostanie odebrane w terminie 14 dni od złożenia. W oparciu o ten przepis przyjęto skutek prawidłowego doręczenia wezwania z dnia 16 marca 2010 r. Przedmiotowe pismo zostało skierowane na adres podany przez skarżącą, w przypadku zmiany którego, skarżąca winna zawiadomić sąd (art. 70 § 1 ppsa), o czym została pouczona. Z przekazanego formularza potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że podjęto próbę jej doręczenia przesyłki, a następnie – z uwagi na nieobecność osób uprawnionych do jej odbioru – złożono ją w placówce pocztowej, pozostawiając informacje o tym fakcie w skrzynce oddawczej adresata. Po upływie 7 dni pozostawiono powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru tej przesyłki w placówce pocztowej. Przedstawiony tok czynności odpowiada zasadom dokonywania doręczeń i w oparciu o art. 73 ppsa uzasadniał przyjęcie skutku doręczenia przesyłki.
Tymczasem skarżąca, poza lakonicznym wskazaniem na "nieotrzymanie informacji o wezwaniu" i powołaniem się na "niesolidność" Poczty Polskiej i nie podała na czym niesolidność ta miałaby polegać. Brak jest chociażby takich informacji jak to, który z przedstawionych etapów doręczenia przesyłki kwestionuje skarżąca (np. umieszczenie informacji o złożeniu przesyłki, ponowne złożenie takiej informacji, podjęcie próby doręczenia przesyłki). Z tych też przyczyn Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż niedokonanie przez nią czynności w terminie nastąpiło bez jej winy.
Na marginesie należy zauważyć, że wydanie przez referendarza sądowego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy nie zamyka skarżącej drogi do wnioskowanego przez nią zwolnienia od kosztów sadowych. Od tego orzeczenia skarżąca wniosła sprzeciw, załączając jednocześnie dokumenty dotyczące jej dochodów oraz stanu majątkowego. Skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego – co będzie podlegało ocenie Sądu – powoduje utratę mocy postanowienia od którego sprzeciw został wniesiony, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd (art. 259 i 260 ppsa), przy czym podstawę orzeczenia będą stanowiły także dane wynikające z przedstawionych dokumentów. Również na ewentualne postanowienie wydane przez sąd przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia, a zatem zagwarantowana zostaje zasada dwuinstancyjności postępowania.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 86 § 1 upsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.