Uzasadnienie
Zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w L. z dnia [...] nr [...], którym na podstawie art. 17 § 2 i art. 64c § 1 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 nr 110, poz. 968 ze zm.) określono wysokość kosztów egzekucyjnych należnych od Przedsiębiorstwa A, Spółki Jawnej I. i Z. G.w L., powstałych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie sześciu tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach [...] do [...], które obejmowały należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych za grudzień 2004 r. i styczeń 2005 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie postanowienia, zarzucając podobnie jak w zażaleniu na postanowienie I instancji, iż przy określaniu wysokości kosztów naruszono art. 218 § 1 i 2 k.p.a. przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, iż wydane na żądanie Spółki zaświadczenie z dnia [...] o wysokości zaległości z tytułu opłaty składek i odsetek, które w podanej w nim wysokości zapłacono w dniu [...], nie musi potwierdzać faktów wynikających z prowadzonej przez ZUS ewidencji, skoro koszty określone zaskarżonym postanowieniem wykraczają poza ich wysokość podaną w zaświadczeniu. Zarzucono też naruszenie art. 121, 180, 187 § 1, 191 i art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, naruszenie zaufania podatnika do organów podatkowych i niewyjaśnienie w uzasadnieniu postanowienia przesłanek rozstrzygnięcia w sposób zrozumiały dla strony.
Koszty postępowania egzekucyjnego określono w sześciu tytułach wykonawczych z dnia [...] w łącznej wysokości [...], gdy tymczasem Spółka przed otrzymaniem tych tytułów i zawiadomienia o zajęciu w dniu [...] zapłaciła całość zadłużenia wraz z odsetkami należnymi według zaświadczenia z dnia [...], w którym naliczono je z góry na dzień [...]. Powołano między innymi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 maja 2005 r. sygn. P6/04 zawierający tezę, że przepisy pozwalające organowi egzekucyjnemu pobrać opłaty od dłużnika, mimo iż niczego od niego nie wyegzekwował, naruszają Konstytucję.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że powołane w skardze przepisy nie miały zastosowania w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem. Kwestionowanie zaświadczenia, o którym mowa w art. 218 k.p.a., może odbywać się w trybie określonym w art. 219 k.p.a., natomiast przepisy Ordynacji podatkowej w ogóle nie mają zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., regulującej sposób prowadzenia tego postępowania. Koszty związane z dokonaniem zajęcia rachunku bankowego skarżącej Spółki w dniu [...] powstały w tym dniu i nie mogły być objęte zaświadczeniem z dnia [...], wyliczone zostały przy tym zgodnie z przepisami art. 64 – art. 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Twierdzenie strony, że dochodzone egzekucyjnie należności zostały uregulowane przed dokonaniem zajęcia rachunku bankowego, a zatem naliczenie związanych z tym kosztów nie było uzasadnione, nie zostało udowodnione.
Prawdą jest, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w dniu [...], bo w tym dniu bankowi doręczono zajęcie, a skarżącej Spółce zawiadomienie o tym zajęciu. W tym samym dniu Spółka uiściła też całość zaległości. Zbadanie jednak, czy zapłata należności przez Przedsiębiorstwo A nastąpiła przed, czy też już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego wymagałoby precyzyjnego ustalenia dokładnego czasu dokonania zapłaty, otrzymania przez Przedsiębiorstwo przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu oraz doręczenia przesyłki, nadanej w tym samym dniu [...] przez Dyrektora ZUS, Oddział w L. do Banku B S.A., Oddział w L., w którym zajęto konto skarżącej Spółki. Organ odwoławczy powołał się na posiadaną pełną informację w zakresie procedur regulujących sposób dokumentowania wpłat w placówkach bankowych i doręczania korespondencji przez pocztę i stwierdził, że ewentualne postępowanie w tym zakresie nie przyniosłoby efektów.
Nadto powinien to udowodnić skarżący, który ma w tym interes. Na koniec dodano, że w swojej praktyce organ odwoławczy wielokrotnie spotykał się z sytuacją, kiedy dłużnicy po wizycie poborcy lub otrzymaniu tytułów wykonawczych natychmiast regulowali należności, dążąc do uniknięcia poniesienia kosztów egzekucyjnych i nie można wykluczyć, że sytuacja taka miała również miejsce w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołanej na wstępie stanowi, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 64 § 9 pkt 2 ustawy obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstaje za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności – z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Z kolei po myśli art. 80 § 2 zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu.
Analizując na tle tych przepisów treść art. 64 § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który mówi że zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych dojść trzeba do wniosku, że istotne dla kwestii zasadności obciążenia zobowiązanego kosztami czynności egzekucyjnych jest ustalenie "chwili", w której czynności tych dokonano (i oczywiście, chwili zapłaty). Skoro chwila ta decyduje o istnieniu obowiązku uiszczenia przez zobowiązanego kosztów postępowania, to przed wydaniem na postawie art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. postanowienia określającego wysokość tych kosztów organ rozstrzygający tę kwestię ma obowiązek ustalić, czy zapłata egzekwowanej należności nie nastąpiła przed lub równocześnie z dokonaniem czynności egzekucyjnych, gdyż podstawa prawna do obciążenia zobowiązanego kosztami w świetle przytoczonego przepisu istnieje tylko wówczas, jeśli zapłata nie nastąpiła w ogóle lub miała miejsce dopiero "po dokonaniu czynności egzekucyjnych".
Ponieważ w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy organ wydający zaskarżone postanowienie przyjął, że "ewentualne postępowanie w tym zakresie nie przyniosłoby efektów" i nie da się ustalić, że zapłata należności przez skarżącą Spółkę dnia [...] nastąpiła już po dokonaniu czynności egzekucyjnych, to brak było podstaw prawnych do obciążenia jej kosztami dokonanego w tym dniu zajęcia. Nie dające się bowiem usunąć wątpliwości w zakresie ustaleń faktycznych nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika.
Dodać można, że ze znajdującego się w aktach postępowania pisma Banku B S.A., Oddziału w L. z dnia [...] wynika, że na rachunku bankowym skarżącej Spółki brak było środków, pozwalających na realizację otrzymanych tytułów egzekucyjnych, Gdyby więc Spółka w tym samym dniu i jak twierdzi, przed otrzymaniem tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu, nie uiściła dobrowolnie zaległych należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wraz z odsetkami i powstałymi wcześniej kosztami, to czynności egzekucyjne byłyby w tym czasie nieskuteczne.
W opisanej sytuacji z podanych powodów sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 64 § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które miało wpływ na wynik sprawy.
Rozważanie szersze kwestii naruszenia przed wydaniem zaskarżonego postanowienia przepisów postępowania przez niewystarczające wyjaśnienie okoliczności sprawy sąd pominął, skoro organ odwoławczy przyjął, iż przeprowadzenie ustaleń w szczególności odnośnie "chwili" dokonania czynności egzekucyjnych i zapłaty należności przez stronę skarżącą było "w praktyce niemożliwe".
Dodać można na marginesie poczynionych wywodów, że do takich samych wniosków z punktu widzenia oceny okoliczności sprawy należałoby dojść również w wypadku, gdyby uznać, iż ustawodawca mówiąc w powołanych wyżej przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o "chwili" miał na myśli dzień jako najmniejszą jednostkę czasu w myśl przepisów ustaw procesowych, dotyczących terminów. W takim bowiem razie zapłatę należności dokonaną w tym samym dniu, co czynności egzekucyjne mające obciążać stronę kosztami, należałoby uznać za mającą miejsce równocześnie z tymi czynnościami, a nie po ich dokonaniu w rozumieniu art. 64 § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z przedstawionych powodów zaskarżone postanowienie uchylono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jednocześnie na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono, że postanowienie to nie może być wykonane, a na podstawie jej art. 200 i 209 zasądzono na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.